Công lý, tình người & tiền bạc

28 Tháng Ba 201712:43 CH(Xem: 6103)

                                     Công lý, tình người & tiền bạc

 150




TMCNN

 


Vừa qua, mạng truyền thông xã hội đã dậy sóng một sự kiện lạ. Có thể nói, đây là cơn sóng uất nghẹn nơi thẳm sâu tâm hồn nhiều người Việt khắp năm châu. Nguyên nhân này phát khởi từ Chương trình phóng sự Truyền hình của Đài Truyền hình Việt Nam liên quan tới việc linh mục Đặng Hữu Nam, quản xứ Phú Yên, nhận tiền của các “thế lực thù địch” (theo cách gọi của VTV – Đài Truyền hình Việt Nam) từ linh mục Antôn Lê Ngọc Thanh – Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, để cùng linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Đình Thục “kích động” dân chúng hai giáo xứ Phú Yên và Song Ngọc, vốn có cuộc sống “yên bình” lại dấy lên cao trào chống phá Đảng và Nhà nước Việt Nam hết sức mạnh liệt.

Qua sự kiện này, dưới góc nhìn của những thường dân, chúng tôi lại thấy xuất hiện lồ lộ nguyên các giá trị của mối tương quan: công lý, tình người & tiền bạc.
 
Trước hết, qua thông tin, chúng tôi thấy rằng, số tiền mà linh mục Antôn Lê Ngọc Thanh chuyển tới linh mục Antôn Đặng Hữu Nam là nguồn tiền sạch, nói khác đi, nguồn tiền này mang trọn vẹn ý nghĩa và giá trị công lý của nó. Tại sao? Số tiền được VTV đề cập, đến từ hai nguồn: quyên góp trong nước và từ kiều bào hải ngoại. Nhìn vào danh sách rất dài những người đóng góp, được Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam đã bạch hóa trên mạng xã hội, người đọc đã thấy thực sự đây là số tiền hỗ trợ của rất nhiều ân nhân trong nước cũng như từ rất nhiều quốc gia khác nhau cho các nạn nhân thảm họa môi trường do việc xả thải của Cty Formosa gây nên.
 
Như vậy, với danh sách dài những ân nhân giúp đỡ ấy, điều đầu tiên có thể khẳng định rằng đây là những đồng tiền do công sức của nhiều người đã tạo ra một cách chân chính, không phải là hình thức đầu cơ hay rửa tiền bất minh. Hơn nữa, sự trao tặng tiền bạc của mỗi cá nhân, mỗi tập thể cho mỗi cá nhân hoặc tập thể khác đó là điều hợp hiến, hợp pháp, là quyền của mỗi người trong tư cách công dân của mình. Bên cạnh đó, người được nhận tiền trao tặng, và người được cộng đồng tín nhiệm cử làm đại diện nhận và trao lại số tiền được tặng một cách minh bạch thì có gì trái luật? Song song đó, số tiền được trao tặng, được nhận nhằm phục vụ vào việc hữu ích chung được đôi bên đồng thuận (bên tặng và bên nhận), chẳng hạn như chi phí cho việc lập hồ sơ, các thụ tục pháp lý, phí đi lại,…với mục đích tìm kiếm công lý, sự thật cho người dân đang gặp bất công bằng con đường pháp lý một cách văn minh thể hiện tinh thần trọng pháp quyền phải chăng là trái pháp luật? Thêm vào đó, người dân giáo xứ Phú Yên và giáo xứ Song Ngọc, thể hiện quyền công dân, quyền tự quyết của mình qua việc đề cử Linh mục Antôn Đặng Hữu Nam và Linh mục Gioan Baotixita Nguyễn Đình Thục, những người rất có uy tín, làm đại diện pháp lý và thu xếp mọi công tác trước, trong và sau việc kiếu kiện cho dân khi họ nhận thấy quyền và lợi ích hợp pháp của họ bị xâm phạm thì điều đó có gì sai? Đó có thể được hiểu là sự “kích động” chống phá Nhà nước của các linh mục hay sao?! Xa hơn nữa, linh mục là người sống cho chân lý, sự thật và tình yêu, do đó, sự sống, sự rao giảng của các vị linh mục cũng chỉ nhằm giúp mỗi cá nhân, mỗi gia đình và cộng đồng xã hội biết kiến tạo yêu thương, biết sống trong chân lý và sự thật. Vậy, phải chăng sự giúp đỡ, sự hy sinh phục vụ con người và cộng đồng xã hội như thế của các linh mục lại là việc làm “chống phá”, có tội? Qua vài góc nhìn như thế, chúng ta thấy rằng, những người có trách nhiệm trong giới truyền thông, đặc biệt từ phía Đài Truyền hình Việt Nam cũng như cộng đồng cần khách quan hơn, đúng mực hơn trong nhận xét, đánh giá, nhằm tránh xúc phạm gây thêm nỗi đau đối với các linh mục và người dân Miền trung vốn dĩ đã rất khổ đau, cũng như đừng phủ bạc tình thương và trách nhiệm của người dân Việt trong nước và trên toàn thế giới đối với dân với nước trước thảm họa môi trường đang diễn ra trên quê hương chúng ta trong khi chưa tìm được lối thoát.
 
Thứ đến, xét trên bình diện tình người, nguồn tiền đến với dân Miền trung thời gian vừa qua có căn nguyên từ tình thương yêu đồng loại, tình đồng bào: “máu chạy ruột mềm”, một truyền thống rất tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Thử hỏi, người dân Miền trung có nhận được số tiền hỗ trợ quý báu, khẩn cấp của các ân nhân trong nước và nước ngoài hay không nếu không có Nhà máy Formosa xả thải gây ô nhiễm môi trường? Ngược lại, nếu không có thảm họa môi trường xảy ra thì dân Miền trung có kêu cứu sự sẻ chia cấp thiết như thế của mọi người không, hay họ vẫn một nắng hai sương tạo tần cuộc sống của mình như chính cuộc sống của họ vốn như thế? Tình trạng cá chết trắng, hệ sinh thái bị phá hủy, nền kinh tế biển ảnh hưởng nặng nề, tàu thuyền nằm bờ, người dân mất kế sinh nhai, học sinh phải bỏ học, thanh niên và trung niên phải phiêu bạt xa xứ kiếm sống,…. tìm đâu giải pháp? Tiền đền bù ư? Có đáp ứng kịp thời, có đáp ứng được nhu cầu tồn tại tối thiệu cho người dân tại các tỉnh chịu ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp bởi thảm hỏa này? Một năm trường đã trôi qua, thực tế ai cũng rõ! Đâu là giải pháp hữu hiệu được đề xuất trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn nhằm trả lại biển sạch, cá sạch, ngư trường sạch và môi trường trong lành? Đâu là chiến lược khắc phục sự khủng hoảng trầm trọng, đa diện: sinh thái, y tế, kinh tế – xã hội, giáo dục,…gây ra từ thảm họa? Tương lai người dân Miền trung còn mờ mịt! Chính sự nghiệt ngã, đói nghèo và khổ đau ấy đã chạm đến trái tim của hàng triệu người Việt khắp năm châu, và tình tương thân tương ái của cộng đồng người việt quốc nội và hải ngoại đã bộc lộ, thể hiện qua nhiều hình thức khác nhau, đặc biệt ngang qua việc tương trợ về tài chính nhằm đáp ứng phần nào nhu cầu cấp thiết cho người dân. Ấy vậy mà không biết vì lý do gì, nguyên nhân bởi đâu mà các Biên tập viên Đài VTV lại lên án các linh mục và nhân dân Miền trung nhận tiền của các “thế lực thù địch” nhằm chống phá Đảng và Nhà nước Việt Nam?! Phải chăng điều ấy đã chà đạp lên nỗi đau của nhân dân Miền trung, chà đạp lên tình đồng bào và truyền thống văn hóa – nhân bản của dân tộc Việt Nam:
 
“Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”.
“Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước thì thương nhau cùng”.
 
Qua vài suy nghĩ ấy, mong rằng, mỗi người dân nói chung, đặc biệt là giới truyền thông, nên chăng đừng thể hiện sự lạnh lùng vô cảm, mà tốt hơn, cần nhìn nhận sự việc một cách bao quát hơn, sâu hơn, xa hơn, thiết thực hơn, và nên nếm cảm nỗi đau của người dân, của đồng bào mình để biết, để thấu hiểu, để sẻ chia. Có như thế, chúng ta mới cùng góp phần mình một cách thiết thực và tích cực nhằm thúc đẩy tiến trình đưa đất nước đến sự phồn vinh, thịnh vượng một cách hiệu quả thực sự.
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10 Tháng Bảy 20209:58 CH(Xem: 51)
Những người đấu tranh cho dân chủ ở Việt Nam vẫn thường xuyên nhắc đến quyền được biết của công dân... Dân Mỹ cũng có quyền được biết... về những người lãnh đạo của họ. Một người lãnh đạo trong sáng phải minh bạch tất cả cuộc đời của họ cho nhân dân được biết. Đó là lý do tất cả những Tổng Thống Mỹ trước đây đều công khai thuế thu nhập cho dân Mỹ trước khi đi tranh cử Tổng Thống.
10 Tháng Bảy 20209:55 CH(Xem: 62)
“Mỹ đến khu vực Biển Đông trước hết họ muốn khẳng định vị trí siêu cường số 1 về quân sự, kinh tế, không để cho Trung Quốc trỗi dậy, đe dọa đến vai trò của Mỹ. Hành động của Mỹ nhằm "dằn mặt" Trung Quốc, khẳng định tầm ảnh hưởng của Mỹ với thế giới nhưng nó cũng trùng với việc chúng ta đang phản đối Trung Quốc vi phạm chủ quyền của nước ta. Nói như vậy để thấy, Mỹ đến Biển Đông và có hành động với Trung Quốc là vì mục đích của họ, không phải đơn thuần để giúp đỡ Việt Nam hay các nước ASEAN trong việc bảo vệ chủ quyền.”
09 Tháng Bảy 20209:21 CH(Xem: 87)
Nhìn lại ta, chủ quyền cha ông ta để lại, dưới 2 nhiệm kỳ của ông trọng, ông đã giữ vững, bảo vệ được cái gì cho tổ quốc mà suốt ngày ông khoe là giữ vững bảo vệ? Trong khi mới đây Bộ quốc phòng báo cáo 162.000 ha đất rơi vào tay TQ, mà kẻ chịu trách nhiệm đó không phải ông thì là ai? Nếu Modi ươn hèn giống như ông trọng thì Bắc Kinh nó chịu rút quân? Một kẻ lươn, chạch, lươn lẹo chui vào bộ chính trị bằng sự chống lưng của Bắc Kinh, một kẻ tham quyền cố vị, vô liêm sỉ mà lại trách móc kẻ yếu hơn mình là lươn chạch, đó là biểu hiện của sự lươn lẹo.
09 Tháng Bảy 20209:14 CH(Xem: 63)
Ngày xưa Champa nhượng đất cho Đại Việt nhiều lần và cuối cùng bị diệt vong. Ngày nay VN cũng đang nhượng đất cho Trung Cộng và co cụm dần. Thấy 2 hình ảnh hao hao. Dân Việt không thể lùi mãi trước Tàu. Vì như vậy thì đất nước sẽ cứ trượt thẳng về con đường vong quốc và khi vong quốc thì dân tộc sẽ trượt tiếp về điểm diệt vong. Chống Tàu là phản xạ đã giúp dân tộc này vẫn còn tồn tại trước răng nanh Trung Hoa, nếu buông xuôi để thân Tàu thì kể như số phận của dân tộc có nguy cơ bị diệt vong.
09 Tháng Bảy 20209:13 CH(Xem: 122)
Các bạn có thể thờ ông Trump như một vị thần nếu như các bạn muốn. Còn với tôi, ông ta chỉ là một con người với đầy rẫy những khiếm khuyết. Nhưng ngay cả như vậy, nếu ông ta chỉ là ông chủ của một cái casino, thì tui không cần nói làm gì. Nhưng ông ta đang là Tổng Thống Mỹ, nghĩa là ông ta đang là đầy tớ của dân Mỹ, cho nên tôi phải quan tâm vì mọi quyết định của ông Trump đều ít nhiều có ảnh hưởng đến cuộc sống của tôi, gia đình tôi và tương lai của con cái tôi. Thuê đầy tớ thì phải biết họ làm gì và làm như thế nào chứ? Làm không được thì phải đuổi để mướn người khác...
09 Tháng Bảy 20209:12 CH(Xem: 107)
Theo Luật Sư, Tổng thống Hoa Kỳ đã cố gắng buộc Trung tá Vindman phải lựa chọn: Tuân theo luật pháp hoặc làm theo ý Tổng Thống. Tôn trọng lời thề với Hiến Pháp hay bảo vệ sự nghiệp của mình. "Đây là những lựa chọn mà không ai ở Hoa Kỳ phải trải qua, nhất là cho một người mà đã dành cả cuộc đời của mình để phục vụ đất nước, ông Pressman nói thêm, Vindman "đã làm những gì mà luật pháp buộc anh ta phải làm, và vì vậy anh ta bị tổng thống và các bè phái thanh trừng.”
09 Tháng Bảy 20209:08 CH(Xem: 67)
Đảng xưa kia khờ dại. Tôn thờ đám Mác-lê. Tư tưởng Hồ-Trung Cộng. Mộng bá quyền quê hương. Đảng ngày nay mê say. Đô la vơ đầy túi. Mác-Lê không cần thiết. Chỉ vỏ bọc bên ngoài. Bên trong là tham nhũng. Chúng bán sạch quê hương. Qua mô hình phát triển. Đất nước chẳng tiến lên. Thấy giật lùi tụt hậu. Quê hương của chúng ta. Từ biển đảo đất liền Nay sắp thành Trung cộng. Lại bắc thuộc ngàn năm. Nhìn về đất nước tôi. Đứng bên đây tôi khóc. Cho dân tộc Việt Nam. Nỗi đau này đau quá. Chẳng biết bao giờ nguôi. Quê hương thủa một thời. Ông cha ta giữ nước. Nay con cháu thờ ơ. Quê hương còn hay mất?. Vẫn ngủ gật không hay.
08 Tháng Bảy 202010:11 CH(Xem: 154)
Thủ phạm chính vẫn ung dung tự tại còn ở nhà biệt thự sang trọng, tài sản tiêu xài đến 3 đời không hết, đó là cha con Nguyễn Tấn Dũng, còn Trương Minh Tuấn phải chấp nhận làm con dê tế thần cho thằng Thủ tướng Chính phủ VN. Đã thế trong phiên họp cuối cùng ngày 26.03 .2016 trên cương vị Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Tấn Dũng đã khuyên hơn 10 thành viên chính phủ về hưu kỳ này, trong đó có bản thân mình, là “ráng giữ gìn sức khỏe, làm công dân tốt, đảng viên tốt, ráng làm người tử tế, sống tử tế”...
08 Tháng Bảy 202010:10 CH(Xem: 159)
Lấy ví dụ mới đây trường hợp thằng Lương Minh Sơn phó bí thư Phú Yên đã đề nghị công an tỉnh này và các cơ quan liên quan vào cuộc để điều tra, làm rõ người phát tán thông tin liên quan đến việc xe biển xanh vào tận máy bay đón mình. Hành động của Sơn là gây phản cảm, sảnh đón cách 70m mà nó thể hiện tính kiêu ngạo cộng sản phải hơn người dân đen nên đem xe vào đón tận cửa chờ, xe của dân đóng thuế cho nó đi, bị người ta chụp lại đưa lên mạng chẳng có gì sai, mà hắn ta mất dạy phải nhờ công an vào cuộc điều tra, cái cần điều tra là cái biệt phủ hơn 100 tỷ...
07 Tháng Bảy 202010:40 CH(Xem: 144)
VN một quốc gia đáng lẽ sẽ thịnh vượng và giàu có, vì những gì VN sở hữu, nhưng vì bọn quan lại chỉ suốt ngày chỉ lo ăn và phá, xây và cất, chúng chỉ biết xây nhưng xây 1 phần chúng ăn 2 phần, chúng bốc lột nhân dân bằng sưu cao thuế nặng, xăng nước người ta giảm nhưng VN vẫn cứ tăng, điện người ta một giá VN đẩy lên thành 6 bậc thang... nay ra thuế này mai ra phí khác, dân cơm không có ăn vẫn nai lưng quần quật đóng cho bọn chúng để mà có xây có cất. Nếu ai hỏi quan rằng tượng màu gì mùi gì? Thì thể quan chức trả lời rằng có mùi đô la, màu vàng óng ánh.
10 Tháng Bảy 2020
Với 88 trạm BOT dày đặc, mà chủ yếu là trên quốc lộ thì dân không có chọn lựa sử dụng hạ tầng miễn phí, chính vì thế toàn bộ nền kinh tế đất nước bị BOT trấn lột một cách cưỡng bức mà không có đường nào thoát. Chính quyền CS đã từ chối xây dựng hạ tầng cơ bản phục vụ dân sinh, trong khi đó người dân Việt Nam phải gồng lưng đóng thuế cho chính quyền thuộc loại cao nhất Châu Á. Như vậy, qua đây chúng ta mới thấy, BOT ở nước khác chỉ đơn giản nâng cao chất lượng hạ tầng, còn hệ thống BOT Việt Nam đang làm nhiệm vụ trấn lột toàn dân. Chính vì vậy mà chúng ta...
09 Tháng Bảy 2020
Các bạn có thể thờ ông Trump như một vị thần nếu như các bạn muốn. Còn với tôi, ông ta chỉ là một con người với đầy rẫy những khiếm khuyết. Nhưng ngay cả như vậy, nếu ông ta chỉ là ông chủ của một cái casino, thì tui không cần nói làm gì. Nhưng ông ta đang là Tổng Thống Mỹ, nghĩa là ông ta đang là đầy tớ của dân Mỹ, cho nên tôi phải quan tâm vì mọi quyết định của ông Trump đều ít nhiều có ảnh hưởng đến cuộc sống của tôi, gia đình tôi và tương lai của con cái tôi. Thuê đầy tớ thì phải biết họ làm gì và làm như thế nào chứ? Làm không được thì phải đuổi để mướn người khác...
09 Tháng Bảy 2020
Theo Luật Sư, Tổng thống Hoa Kỳ đã cố gắng buộc Trung tá Vindman phải lựa chọn: Tuân theo luật pháp hoặc làm theo ý Tổng Thống. Tôn trọng lời thề với Hiến Pháp hay bảo vệ sự nghiệp của mình. "Đây là những lựa chọn mà không ai ở Hoa Kỳ phải trải qua, nhất là cho một người mà đã dành cả cuộc đời của mình để phục vụ đất nước, ông Pressman nói thêm, Vindman "đã làm những gì mà luật pháp buộc anh ta phải làm, và vì vậy anh ta bị tổng thống và các bè phái thanh trừng.”
08 Tháng Bảy 2020
Đã bao nhiêu năm, hết đời thủ tướng này đến đời thủ tướng khác mà CS không ngăn nổi trò mượn đường của Tàu Cộng và đã làm Việt Nam mất không biết bao nhiêu cơ hội mở rộng thị trường sang Mỹ. Thì điều đó cũng chứng tỏ sự bất tài của ĐCS. Yếu kém thế, nhưng Nguyễn Xuân Phúc vẫn cứ khoác lác rằng: “Cả thế giới suy thoái nặng nề, kinh tế Việt Nam trên đà hồi phục”. Với CS, Việt Nam mất rất nhiều cơ hội để phát triển mà chúng ta không thể nào cân đo đong đếm được. Chấp nhạn CS cai trị là chấp nhận nhiều mất mát lớn.
08 Tháng Bảy 2020
Chẳng biết tin tức có được từ đâu, và với dữ liệu nào, “người dân Việt yêu nước” với mối thù Trung Quốc đến tận xương tủy, cùng nhau tung hê những sự kiện Donald Trump đánh cho kinh tế của Trung Quốc xất bất xang bang, tả tơi tơi tả như cái mền rách, tình tiết gay cấn không khác gì trong những bộ phim Hong Kong dài nhiều tập. Trên thực tế, suốt 2 năm qua cho thấy, Tập Cận Bình và nhà cầm quyền Cộng Sản bắc Kinh chưa hề có bất kỳ nhượng bộ nào, trong khi Donald Trump và chính quyền của ông ta luôn là những người mở lời mời đối phương ngồi trở vào bàn...
08 Tháng Bảy 2020
Khi cộng sản biến thành tư bản và tư bản biến thành độc tài cộng sản thì tầng lớp cai trị bao gồm một bên là kẻ cầm quyền và các đại công ty (cho dù là dưới một nhãn hiệu hay nhiều tên hiệu khác nhau); bên kia là các tầng lớp dân chúng luôn luôn bất mãn, chống đối nhưng ô hợp. Phải chăng họ đang chờ đợi một cuộc cách mạng "toàn thế giới": Đồng loạt và Đồng khởi??? Vì không thể thực hiện những cuộc cách mạng cục bộ sẽ bị đàn áp bởi chính quyền quyền địa phương cũng như thế lực tư bản quốc tế cho nên phải có một kế hoạch hóa toàn cầu với những điều kiện tất yếu...
07 Tháng Bảy 2020
Tranh đấu đâu có hề đơn giản như những ông bà ngồi trong bàn giấy mong cầu Mỹ đánh TQ và giải phóng dùm cho dân tộc?, như những sỹ phu Bắc Hà ra ứng cử đại biểu quốc hội để hy vọng khi mình vào đó sẽ có thể “chuyển hóa” (nguyễn minh triết) được đảng cs? Trái với cái suy nghĩ của ông bà dù cho Mỹ có đánh được TQ thì cũng u đầu mẻ trán qua cuộc chiến thương mại, còn khi trở thành đại biểu quốc hội thì quý vị chả có chuyển hóa được cái gì cả mà chỉ trở thành một thành viên nhìn hình hcm mà gân cổ lên hát quốc ca sắt máu căm thù, để ca tụng suy tôn...
07 Tháng Bảy 2020
Tính tình tàn nhẫn, tim lạnh này giúp cho Trump đi theo nghề làm chính trị. Là 1 tổng thống, Donald Trump đã đối xử quá ác độc đối với các trẻ con của những người tị nạn chính trị (hoặc vì lý do nào đó) muốn nhập cư vào Mỹ. Ông ta cách biệt con nít với bố mẹ của chúng và nhốt chúng vào “lồng”. Trong mùa đại dịch, trên 121,000 đã chết và sẽ còn thêm nhiều người nữa, ông ta vẫn tỉnh bơ, ung dung như chẳng có gì xẩy ra, còn nói láo, đổ thừa lỗi cho người khác. Trump đã mồm loa mép dãi biện hộ cho những cách chữa trị chết người, không thể chứng minh được...
07 Tháng Bảy 2020
Một nước Việt mới ở tương lai không thể nào tiếp tục có những con người xài “bạc giả” cho dù chuyện xài “bạc giả” đó ở trong bất cứ phạm vi nào. Sự xuống cấp của Việt tộc hôm nay chỉ bởi vì có quá nhiều người xài “bạc giả” cho dù ở bên này hay bên kia. Hãy tự chính mình hứa với mình, loại bỏ cái tính xài “bạc giả”; sống thật, nói thật (nói có sách, mách có chứng) dù những lời nói thật đó đau lòng. Phải chăng Việt tộc có câu “mất lòng trước đặng lòng sau” để thấy dù sự thật nói ra làm người khác khó chịu nhưng ít nhất phải nói để mọi người cùng nhau sửa đổi thì lúc đó sự phối hợp làm việc mới có thể xảy ra.
06 Tháng Bảy 2020
Người Mỹ theo chủ nghĩa dân tộc đối diện với sự thể này như thế nào? Tôi đoán là có nhiều kẻ sẽ ra vẻ, giống như tổng thống của họ, rằng làm gì có chuyện này xảy ra: Sau bao nhiêu tháng rơi vào khủng hoảng, Trump cũng vẫn nói một cách quyết liệt rằng loại vi khuẩn này sẽ biến mất một cách nhiệm màu. Nhưng đối với một số người, sẽ rất khó khăn cho họ lẫn tránh khỏi cái trần truồng của thực tại: Sự tranh đua ngu xuẩn và vô nghĩa giữa các quốc gia tiếp tục quần thảo đầu óc của họ - và họ đang thảm bại. Một cuộc động não mang tầm vóc đang xảy ra. Nó không thể xảy ra sớm hơn!