Từ Venezuela đến Việt Nam: Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

30 Tháng Giêng 201912:37 CH(Xem: 2495)

Từ Venezuela đến Việt Nam:
Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

People-Power-Democracy-CD




Nguyễn Trang Nhung

     RFA Blog




Những ngày gần đây, tin tức về cuộc khủng hoảng chính trị tại Venezuela thu hút sự quan tâm của thế giới. Theo dõi tình hình quốc gia Nam Mỹ này, một bộ phận người Việt Nam không khỏi háo hức và hi vọng vào sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ tại đất nước mình trong tương lai không xa.

Hi vọng ấy có lẽ xuất phát từ một điều giản đơn rằng chế độ độc tài nào rồi cũng sụp đổ. Có lẽ điều giản đơn này đúng. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là thời điểm sụp đổ của một chế độ độc tài, và điều quan trọng hơn nữa là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi đó.

Trong giới bất đồng chính kiến Việt Nam tồn tại đồn đoán về thời điểm sụp đổ của chế độ độc tài. Quãng những năm 2006 – 2008, đồn đoán ấy là về năm 2014. Gần đây hơn, đồn đoán ấy là về tương lai gần, nhất là trong bối cảnh chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Dường như hi vọng và đồn đoán ấy đều xuất phát từ… ước muốn, một ước muốn thiếu thực tế và thừa mơ mộng. 

Năm 2014 đã qua đi và chế độ chính trị Việt Nam vẫn vậy. Tương lai gần, chẳng hạn 10 năm nữa (nếu 10 năm nữa chưa đủ gần thì 5 năm nữa) sắp đến và người ta sẽ sớm có câu trả lời. Song điều quan trọng hơn nữa, như trên đã nêu, là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ.

Nhìn Venezuela, có thể thấy quốc gia này có sẵn một số tiền đề cho dân chủ. Đó là sự tồn tại (hợp pháp) của nhiều đảng phái khác nhau. Đó là các cơ chế bầu cử, bao gồm phổ thông đầu phiếu để người dân lựa chọn nguyên thủ quốc gia, mà ở đây là tổng thống. Đó là thói quen thực hành các quyền con người, quyền công dân, mà điển hình là quyền biểu tình qua cuộc xuống đường với quy mô hàng trăm ngàn người để ủng hộ Juan Guaido như tổng thống lâm thời, v.v. 

Những tiền đề đó là những tiền đề mà Việt Nam chưa có, và nếu không được chuẩn bị một cách thỏa đáng, sự chuyển đối chế độ chính trị tại Việt Nam trong tương lai có khả năng cao sẽ dẫn đến một chế độ độc tài khác hoặc một chế độ dân chủ nửa vời mà thôi.

Để có được những tiền đề đó, những người đấu tranh cho dân chủ cần xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh để có thể đòi hỏi chính quyền thực hiện các cải cách chính trị. Hẳn nhiên, lực lượng này phải được dẫn dắt bởi một bộ phận có đủ tài năng lẫn phẩm chất cần thiết và được hậu thuẫn bởi một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ chừng 30%). Cùng với đó, họ cần bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ cho một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ cũng chừng 30%). 

Xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh là rất khó, nhất là khi những người đấu tranh cho dân chủ hầu như không có một chiến lược hay một con đường rõ ràng nào cho chính họ cũng như cho dân chúng đi theo. Họ thiếu một hệ thống tư tưởng hay triết lý để làm kim chỉ nam cho những suy nghĩ và hành động của mình. Họ cũng thiếu sự quan tâm cần thiết tới việc phát triển bản thân và hội nhóm để trở nên đủ tâm lẫn tầm cho mục tiêu dân chủ mà họ theo đuổi.

Khó hơn cả việc trên là bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức về dân chủ cho dân chúng. Dân chủ không đơn thuần là một thể chế mà còn là một giá trị. Theo nghĩa thứ hai, dân chủ đòi hỏi người dân cần có một số phẩm chất thiết yếu để làm chủ quốc gia, như chấp nhận sự đa dạng và khác biệt, tôn trọng quyền của thiểu số, có trật tự và kỷ luật, quan tâm tới cộng đồng, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, v.v. Đây là những phẩm chất mà người Việt Nam rất thiếu.

Nếu yếu tố thứ nhất – lực lượng đối lập đủ mạnh – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt thể chế, thì yếu tố thứ hai – nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt giá trị, và chỉ khi có cả hai yếu tố, thì một nền dân chủ mới thực sự bền vững.

Chừng nào hai yếu tố trên đây chưa xuất hiện, khó có thể hi vọng vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần. Và vì vậy, thay vì hi vọng thiếu thực tế vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần, cần chuẩn bị cho một Việt Nam dân chủ trong tương lai có thể rất xa, và tương lai đó sẽ càng bớt xa khi sự chuẩn bị càng kỹ lưỡng.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
25 Tháng Tư 20194:49 CH(Xem: 61)
Xin quý khán giả để ý hình của Nguyễn Phú Trọng tái xuất giang hồ xem đó có phải là hình thực tế hay ban chuyên láo lấy bài cũ xào lại. Còn nếu sau phát ngôn này mà đảng csVN thông báo cả nước để tang cho thằng phản quốc Nguyễn Phú Trọng thì chứng tỏ rằng bọn chúng là một bọn lưu manh không đáng tin, lời nói của chúng không đáng giá 1 xu. Phát ngôn nhân BNG VN nên đâm đầu vô cầu tiêu chết cho rồi chứ sống làm gì cho mang nhục...
21 Tháng Tư 20199:17 CH(Xem: 250)
Tôi đã đi đến gần cuối của đời người, tôi đã tiếp xúc đủ hạng người và tự rút ra một kinh nghiệm cho chính bản thân mình: “I disregard whoever speak a lot and don’t do after”, tôi xem thường và khi dễ những loại người nói nhiều mà sau đó lại không làm, lời nói và việc làm luôn trái ngược với nhau, đối với tôi loại người đó không đáng tin, không phí thì giờ để nói chuyện bởi vì: “Theirs value are not worth a penny”, giá trị của họ đối với tôi không đáng 1 xu.
14 Tháng Tư 201910:53 CH(Xem: 230)
Cách Mạng bắt buộc vẫn phải đến nhưng nó không có sự hướng dẫn như các cuộc cách mạng của thế giới loài người như tranh đấu cho dân chủ, tự do, xóa bỏ chế độ phong kiến mà nó sẽ bắt đầu bằng những bất cập, bức xúc của người dân trong nước, nó đến từ lòng yêu nước của người dân với hai chữ Việt Nam thiêng liêng cao quý trong tim, nó sẽ hội tụ toàn dân xuống đường lên tiếng truất phế đảng csVN một khi thời cơ đã chín mùi không kể tôn giáo, đảng phái nào.
14 Tháng Tư 201910:46 CH(Xem: 339)
Cho nên nghe họ nói ông Trọng “khỏe có chi mô” thì cũng như không có thông tin gì về sức khỏe của ổng cả. Người ta nói rằng, nguồn tin thân cận cho biết “sức khỏe của ngài ổn”. OK thì nghe nói ổn, nhưng thật sự có ổn không là chuyện khác. Nói cho cùng “Sức khỏe ổn” thì cũng đồng nghĩa với câu “Tao khỏe có chi mô” thôi mà. Nhưng có một điều làm tôi đây băn khoăn là, bệnh xuất huyết não nhẹ sao lại huy động tực thăng xuống Kiên Giang chở gấp về Chợ Rẫy? Chả lẽ bệnh viện Đa Khoa Kiên Giang chữa không được bệnh đó sao? Khà khà, khó hiểu quá!
14 Tháng Tư 201910:43 CH(Xem: 247)
Đến bây giờ mà họ vẫn còn ca ngợi một chế độ độc tài đã bị Mỹ đảo chính thì hỏi tại sao 44 năm trước dân miền Nam không thần tượng một tên lãnh tụ giả? Nghĩa là trong đầu người Việt không có chỗ cho lý trí, họ chẳng hiểu gì về độc tài và dân chủ. Chẳng hiểu là đất nước tốt đep cần phải có đối lập để kiểm soát quyền lực chứ đừng nghe lời của chính trị gia. Bởi thế dân Bắc tôn sùng Hồ Chí Minh, Nam sùng bái nhà Ngô... Và ai cũng có trong đầu mình một chủ nghĩa yêu nước theo cách chọn nhà độc tài của mình.
13 Tháng Tư 201910:45 CH(Xem: 270)
Điều đó đã có người cho là luật an ninh mạng, của nhà nước An Nam cộng đã thành công, nhưng theo mỗ tôi thì không là vậy, đơn giản chỉ là cái hèn, cái sợ, đã chiếm lấy hết phần xác lẫn phần hồn đâm ra rúm ró trước kẻ ác. Cái xấu đã không dám đấu tranh, thì nói gì đến chuyện đối đầu với thầy trò Hán phỉ, đang là kẻ mua đứa bán nước Nam… Cứu lấy đất nước chỉ trông vào sức mạnh của người dân, nay tình hình này đành thở dài, và buông lấy hai tiếng: Mạt vận!
13 Tháng Tư 201910:05 CH(Xem: 389)
Nói như thế để bạn đọc trẻ có thể có thêm kiến thức đâu là hình khiêu dâm, đâu là hình nghệ thuật, tuy nhiên không phải vì thế mà chúng tôi tán thành việc lên án các bạn trẻ chụp ảnh nude tại Đà Lạt mà trái lại chúng tôi cổ súy cho quyền tự do con người của người dân Việt Nam, cũng có thể trong bức ảnh khiêu dâm trên nhà nhiếp ảnh muốn làm nghệ thuật nhưng tay nghề còn non chưa tới, nhưng biết đâu sau này họ sẽ là những nhà nhiếp ảnh tài ba và cô người mẫu kia sau này ai biết là cô sẽ nổi tiếng?
13 Tháng Tư 201910:02 CH(Xem: 301)
Đáng ra báo chí và các trang tin điện tử phải ngay lập tức đưa dẫn các quy định pháp luật về việc đăng tải, phát tán bí mật đời tư lên mạng xã hội là bị nghiêm cấm và cảnh báo rằng hành vi đó là tội phạm, thì báo chí lại đánh vào thông tin rằng cô này, anh kia đã bị lộ những hình ảnh hay đoạn phim ân ái riêng tư thuộc về riêng họ. Trong khi những thông tin thiết thực khác thì họ thinh lặng và không có nổi lấy một dòng tin nào về nó.
12 Tháng Tư 20194:06 CH(Xem: 198)
Lá phiếu nào cũng có sự lợi và hại của nó. Bầu cho người thành toàn, có tâm trí dành cho đất nước thì lá phiếu ấy hữu dụng, ngược lại bầu cho một kẻ độc tài thì lá phiếu ấy trở nên có hại cho tiến trình dân chủ. Tuy nhiên nếu không có những lá phiếu có hại ấy thì xã hội có đáng nhận hai chữ dân chủ làm mục tiêu chung hay không? Dân chủ luôn luôn cần sự cọ sát, đôi khi rất đau đớn. Thiếu đau đớn, hy sinh, tranh luận thậm chí chửi mắng nhau không thể có một nền dân chủ thực sự, có chăng chỉ là dân chủ phải đạo, dân chủ trung thành hay dân chủ định hướng, những cái mà dân tộc Việt Nam thừa mứa từ hơn 70 năm qua.
10 Tháng Tư 20192:36 CH(Xem: 495)
Chuyện những ông lãnh đạo đầu óc rỗng tuếch nhưng muốn lưu danh hậu thế bằng những tác phẩm đồ sộ nên thuê người khác chấp bút đã được nhà văn Trần Đĩnh nói hết sự thật trong tác phẩm Đèn Cù của ông rồi. Ai đọc tác phẩm Đèn Cù thì biết ngay, nó lột tả chuyện thâm cung của mấy ông CS “kiệt xuất” một cách trần trụi. Nhà văn Trần Đĩnh cho biết, chính ông đã viết hồi ký cho Hồ Chí Minh, Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm… Như vậy là các vị ấy không có khả năng viết, nhưng rồi chỉ định kẻ khác viết cho mình để vơ rằng, đó là của mình. Mục đích là lưu lại cho hậu thế, muốn hậu thế tung hô những giá trị mà mình vốn không hề có.
25 Tháng Tư 2019
Xin quý khán giả để ý hình của Nguyễn Phú Trọng tái xuất giang hồ xem đó có phải là hình thực tế hay ban chuyên láo lấy bài cũ xào lại. Còn nếu sau phát ngôn này mà đảng csVN thông báo cả nước để tang cho thằng phản quốc Nguyễn Phú Trọng thì chứng tỏ rằng bọn chúng là một bọn lưu manh không đáng tin, lời nói của chúng không đáng giá 1 xu. Phát ngôn nhân BNG VN nên đâm đầu vô cầu tiêu chết cho rồi chứ sống làm gì cho mang nhục...
21 Tháng Tư 2019
Tôi đã đi đến gần cuối của đời người, tôi đã tiếp xúc đủ hạng người và tự rút ra một kinh nghiệm cho chính bản thân mình: “I disregard whoever speak a lot and don’t do after”, tôi xem thường và khi dễ những loại người nói nhiều mà sau đó lại không làm, lời nói và việc làm luôn trái ngược với nhau, đối với tôi loại người đó không đáng tin, không phí thì giờ để nói chuyện bởi vì: “Theirs value are not worth a penny”, giá trị của họ đối với tôi không đáng 1 xu.
14 Tháng Tư 2019
Cách Mạng bắt buộc vẫn phải đến nhưng nó không có sự hướng dẫn như các cuộc cách mạng của thế giới loài người như tranh đấu cho dân chủ, tự do, xóa bỏ chế độ phong kiến mà nó sẽ bắt đầu bằng những bất cập, bức xúc của người dân trong nước, nó đến từ lòng yêu nước của người dân với hai chữ Việt Nam thiêng liêng cao quý trong tim, nó sẽ hội tụ toàn dân xuống đường lên tiếng truất phế đảng csVN một khi thời cơ đã chín mùi không kể tôn giáo, đảng phái nào.
14 Tháng Tư 2019
Cho nên nghe họ nói ông Trọng “khỏe có chi mô” thì cũng như không có thông tin gì về sức khỏe của ổng cả. Người ta nói rằng, nguồn tin thân cận cho biết “sức khỏe của ngài ổn”. OK thì nghe nói ổn, nhưng thật sự có ổn không là chuyện khác. Nói cho cùng “Sức khỏe ổn” thì cũng đồng nghĩa với câu “Tao khỏe có chi mô” thôi mà. Nhưng có một điều làm tôi đây băn khoăn là, bệnh xuất huyết não nhẹ sao lại huy động tực thăng xuống Kiên Giang chở gấp về Chợ Rẫy? Chả lẽ bệnh viện Đa Khoa Kiên Giang chữa không được bệnh đó sao? Khà khà, khó hiểu quá!
14 Tháng Tư 2019
Đến bây giờ mà họ vẫn còn ca ngợi một chế độ độc tài đã bị Mỹ đảo chính thì hỏi tại sao 44 năm trước dân miền Nam không thần tượng một tên lãnh tụ giả? Nghĩa là trong đầu người Việt không có chỗ cho lý trí, họ chẳng hiểu gì về độc tài và dân chủ. Chẳng hiểu là đất nước tốt đep cần phải có đối lập để kiểm soát quyền lực chứ đừng nghe lời của chính trị gia. Bởi thế dân Bắc tôn sùng Hồ Chí Minh, Nam sùng bái nhà Ngô... Và ai cũng có trong đầu mình một chủ nghĩa yêu nước theo cách chọn nhà độc tài của mình.
13 Tháng Tư 2019
Điều đó đã có người cho là luật an ninh mạng, của nhà nước An Nam cộng đã thành công, nhưng theo mỗ tôi thì không là vậy, đơn giản chỉ là cái hèn, cái sợ, đã chiếm lấy hết phần xác lẫn phần hồn đâm ra rúm ró trước kẻ ác. Cái xấu đã không dám đấu tranh, thì nói gì đến chuyện đối đầu với thầy trò Hán phỉ, đang là kẻ mua đứa bán nước Nam… Cứu lấy đất nước chỉ trông vào sức mạnh của người dân, nay tình hình này đành thở dài, và buông lấy hai tiếng: Mạt vận!
13 Tháng Tư 2019
Nói như thế để bạn đọc trẻ có thể có thêm kiến thức đâu là hình khiêu dâm, đâu là hình nghệ thuật, tuy nhiên không phải vì thế mà chúng tôi tán thành việc lên án các bạn trẻ chụp ảnh nude tại Đà Lạt mà trái lại chúng tôi cổ súy cho quyền tự do con người của người dân Việt Nam, cũng có thể trong bức ảnh khiêu dâm trên nhà nhiếp ảnh muốn làm nghệ thuật nhưng tay nghề còn non chưa tới, nhưng biết đâu sau này họ sẽ là những nhà nhiếp ảnh tài ba và cô người mẫu kia sau này ai biết là cô sẽ nổi tiếng?
13 Tháng Tư 2019
Đáng ra báo chí và các trang tin điện tử phải ngay lập tức đưa dẫn các quy định pháp luật về việc đăng tải, phát tán bí mật đời tư lên mạng xã hội là bị nghiêm cấm và cảnh báo rằng hành vi đó là tội phạm, thì báo chí lại đánh vào thông tin rằng cô này, anh kia đã bị lộ những hình ảnh hay đoạn phim ân ái riêng tư thuộc về riêng họ. Trong khi những thông tin thiết thực khác thì họ thinh lặng và không có nổi lấy một dòng tin nào về nó.
12 Tháng Tư 2019
Lá phiếu nào cũng có sự lợi và hại của nó. Bầu cho người thành toàn, có tâm trí dành cho đất nước thì lá phiếu ấy hữu dụng, ngược lại bầu cho một kẻ độc tài thì lá phiếu ấy trở nên có hại cho tiến trình dân chủ. Tuy nhiên nếu không có những lá phiếu có hại ấy thì xã hội có đáng nhận hai chữ dân chủ làm mục tiêu chung hay không? Dân chủ luôn luôn cần sự cọ sát, đôi khi rất đau đớn. Thiếu đau đớn, hy sinh, tranh luận thậm chí chửi mắng nhau không thể có một nền dân chủ thực sự, có chăng chỉ là dân chủ phải đạo, dân chủ trung thành hay dân chủ định hướng, những cái mà dân tộc Việt Nam thừa mứa từ hơn 70 năm qua.
10 Tháng Tư 2019
Chuyện những ông lãnh đạo đầu óc rỗng tuếch nhưng muốn lưu danh hậu thế bằng những tác phẩm đồ sộ nên thuê người khác chấp bút đã được nhà văn Trần Đĩnh nói hết sự thật trong tác phẩm Đèn Cù của ông rồi. Ai đọc tác phẩm Đèn Cù thì biết ngay, nó lột tả chuyện thâm cung của mấy ông CS “kiệt xuất” một cách trần trụi. Nhà văn Trần Đĩnh cho biết, chính ông đã viết hồi ký cho Hồ Chí Minh, Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm… Như vậy là các vị ấy không có khả năng viết, nhưng rồi chỉ định kẻ khác viết cho mình để vơ rằng, đó là của mình. Mục đích là lưu lại cho hậu thế, muốn hậu thế tung hô những giá trị mà mình vốn không hề có.