Từ Venezuela đến Việt Nam: Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

30 Tháng Giêng 201912:37 CH(Xem: 2760)

Từ Venezuela đến Việt Nam:
Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

People-Power-Democracy-CD




Nguyễn Trang Nhung

     RFA Blog




Những ngày gần đây, tin tức về cuộc khủng hoảng chính trị tại Venezuela thu hút sự quan tâm của thế giới. Theo dõi tình hình quốc gia Nam Mỹ này, một bộ phận người Việt Nam không khỏi háo hức và hi vọng vào sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ tại đất nước mình trong tương lai không xa.

Hi vọng ấy có lẽ xuất phát từ một điều giản đơn rằng chế độ độc tài nào rồi cũng sụp đổ. Có lẽ điều giản đơn này đúng. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là thời điểm sụp đổ của một chế độ độc tài, và điều quan trọng hơn nữa là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi đó.

Trong giới bất đồng chính kiến Việt Nam tồn tại đồn đoán về thời điểm sụp đổ của chế độ độc tài. Quãng những năm 2006 – 2008, đồn đoán ấy là về năm 2014. Gần đây hơn, đồn đoán ấy là về tương lai gần, nhất là trong bối cảnh chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Dường như hi vọng và đồn đoán ấy đều xuất phát từ… ước muốn, một ước muốn thiếu thực tế và thừa mơ mộng. 

Năm 2014 đã qua đi và chế độ chính trị Việt Nam vẫn vậy. Tương lai gần, chẳng hạn 10 năm nữa (nếu 10 năm nữa chưa đủ gần thì 5 năm nữa) sắp đến và người ta sẽ sớm có câu trả lời. Song điều quan trọng hơn nữa, như trên đã nêu, là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ.

Nhìn Venezuela, có thể thấy quốc gia này có sẵn một số tiền đề cho dân chủ. Đó là sự tồn tại (hợp pháp) của nhiều đảng phái khác nhau. Đó là các cơ chế bầu cử, bao gồm phổ thông đầu phiếu để người dân lựa chọn nguyên thủ quốc gia, mà ở đây là tổng thống. Đó là thói quen thực hành các quyền con người, quyền công dân, mà điển hình là quyền biểu tình qua cuộc xuống đường với quy mô hàng trăm ngàn người để ủng hộ Juan Guaido như tổng thống lâm thời, v.v. 

Những tiền đề đó là những tiền đề mà Việt Nam chưa có, và nếu không được chuẩn bị một cách thỏa đáng, sự chuyển đối chế độ chính trị tại Việt Nam trong tương lai có khả năng cao sẽ dẫn đến một chế độ độc tài khác hoặc một chế độ dân chủ nửa vời mà thôi.

Để có được những tiền đề đó, những người đấu tranh cho dân chủ cần xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh để có thể đòi hỏi chính quyền thực hiện các cải cách chính trị. Hẳn nhiên, lực lượng này phải được dẫn dắt bởi một bộ phận có đủ tài năng lẫn phẩm chất cần thiết và được hậu thuẫn bởi một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ chừng 30%). Cùng với đó, họ cần bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ cho một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ cũng chừng 30%). 

Xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh là rất khó, nhất là khi những người đấu tranh cho dân chủ hầu như không có một chiến lược hay một con đường rõ ràng nào cho chính họ cũng như cho dân chúng đi theo. Họ thiếu một hệ thống tư tưởng hay triết lý để làm kim chỉ nam cho những suy nghĩ và hành động của mình. Họ cũng thiếu sự quan tâm cần thiết tới việc phát triển bản thân và hội nhóm để trở nên đủ tâm lẫn tầm cho mục tiêu dân chủ mà họ theo đuổi.

Khó hơn cả việc trên là bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức về dân chủ cho dân chúng. Dân chủ không đơn thuần là một thể chế mà còn là một giá trị. Theo nghĩa thứ hai, dân chủ đòi hỏi người dân cần có một số phẩm chất thiết yếu để làm chủ quốc gia, như chấp nhận sự đa dạng và khác biệt, tôn trọng quyền của thiểu số, có trật tự và kỷ luật, quan tâm tới cộng đồng, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, v.v. Đây là những phẩm chất mà người Việt Nam rất thiếu.

Nếu yếu tố thứ nhất – lực lượng đối lập đủ mạnh – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt thể chế, thì yếu tố thứ hai – nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt giá trị, và chỉ khi có cả hai yếu tố, thì một nền dân chủ mới thực sự bền vững.

Chừng nào hai yếu tố trên đây chưa xuất hiện, khó có thể hi vọng vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần. Và vì vậy, thay vì hi vọng thiếu thực tế vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần, cần chuẩn bị cho một Việt Nam dân chủ trong tương lai có thể rất xa, và tương lai đó sẽ càng bớt xa khi sự chuẩn bị càng kỹ lưỡng.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
18 Tháng Bảy 20193:14 CH(Xem: 33)
Qua những gì đã và đang diễn ra tại đất nước Việt Nam này, chúng ta luôn thấy Đcs luôn đánh giá sai thời cuộc. Từ Bộ Chính trị các đời từ xưa đến nay, và trong các ban ngành của chính quyền CS cũng vậy, họ đưa ra vô số quyết định sai lầm nhưng rất cố chấp và khước từ mọi lời khuyên hữu ích. Chính vì thế mà đất nước Việt Nam đi từ sai lầm này đến sai lầm khác mà không thể nào khắc phục, làm đất nước này luôn mất mát vì trả giá quá nhiều cho những cái đầu mù lòa ấy.
16 Tháng Bảy 20194:46 CH(Xem: 120)
Tại sao đến giờ này mà dân Việt còn coi đảng csVN, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Thị Kim Ngân là người của mình? Họ cho rằng những tên chóp bu của đảng là người Việt máu đỏ da vàng, nên chuyện chúng để cho ngoại bang giàu xéo quê hương là chuyện không thể chấp nhận được. Xưa rồi Diễm! Chúng không còn là người của Việt Nam từ 74 năm trước, khi chúng nhờ cậy Trung Quốc để có được chính quyền. Sau đó là dùng công hàm Phạm Văn Đồng để cắt Hoàng, Trường Sa... Tiếp đó là Gạc Ma và sau cùng là đang dâng toàn bộ nước Việt cho Trung Quốc để trở thành một khu tự trị.
15 Tháng Bảy 201910:23 CH(Xem: 172)
Trở lại chuyện “rắn mất đầu”, nghĩa là thiếu một cái đầu có khả năng tư duy bao quát để cho ra cái nhìn tổng thể của một lãnh đạo, tình trạng cát cứ mạnh lên và để đáp ứng được những thứ quyền lợi nhóm, người ta sẵn sàng đánh đổi mọi thứ an toàn của quốc gia. Việc xây dựng một thành phố, bê tông hóa mọi khoảng trống và lấp tất cả những điểm thoát nước, thậm chí bịt cả đường thoát nước của thành phố để khi xuất hiện một trận mưa lớn thì thành phố ngập lụt… Không phải người ta không nhìn thấy, nhưng người ta bất chấp, làm càn, miễn sao có lợi cho bản thân và phe nhóm...
14 Tháng Bảy 201911:09 CH(Xem: 195)
Từ lúc ký kết Hội Nghị Thành Đô 1990 cho đến nay, quan điểm nhất quán của chính quyền Hà Nội là đổi lãnh thổ lấy “tình hữu nghị”, điều này không cần phải bàn cãi nữa nó đã rõ ràng rồi. Trong tình thế tranh chấp căng thẳng như thế này, nhưng bà chủ tịch quốc hội lại kéo đàn lâu la thuộc diện sắp cơ cấu vài Bộ Chính Trị khóa 13 sang Bắc Kinh diện kiến Tập Cận Bình thì thử hỏi, ai cần ai trong lúc này? Rõ ràng những lãnh đạo csVN đang cần sự bảo kê của hoàng đế thiên triều cho ghế quyền lực 5 năm nhiệm kỳ sau, như thế thì liệu chuyện tranh chấp ở Bãi Tư Chính, phía Việt Nam cầm cự được bao lâu?
12 Tháng Bảy 20193:22 CH(Xem: 271)
Đứng trước một ý chí mãnh liệt của dân Hồng Kông như thế, mà năm 2047 Hồng Kông còn khó thoát chuyện xóa sổ giá trị dân chủ và hòa tan vào Trung Hoa đại lục thì nói gì đến Việt Nam? Ý thức chính trị kém, điều này mới là nguy cơ mất nước rất lớn. Khi sói Trung Cộng đặt từng chân lông lá vào nhà mà nằm im không phản ứng mạnh để tự giải thoát thì cái kết thảm khó tránh khỏi. Thức tỉnh hay không, nó là bài toán tồn tại, tồn tại cho một dân tộc.
10 Tháng Bảy 20194:06 CH(Xem: 381)
Như vậy câu hỏi đặt ra là tại sao Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư lại hạ xuống hơn nửa chỉ còn 26 tỷ đô? Vì đơn giản, đây là đòn tung tung hứng giữa Bộ Giao Thông Vận Tải và Bộ Kế Hoạch và Đàu Tư. Bộ này đưa giá cao, bộ kia hạ giá để cho dân ít phản đối nhằm tạo thuận lợi cho Quốc hội gật thông qua. Và đợi khi Quốc hội gật xong thì họ điều chỉnh giá lại. Ai cũng biết, phần lớn các dự án sử dụng vốn vay từ Trung Quốc rơi vào tình trạng đình trệ, chậm tiến độ, đội vốn, thiết bị không đảm bảo chất lượng, làm tăng tổng mức đầu tư. Vậy cứ hạ giá để quốc hội gật rồi sau đó cho đội vốn thì dự án sẽ thực hiện trót lọt.
09 Tháng Bảy 20191:58 CH(Xem: 768)
...chỉ có khác hồi xưa là bọn chúng thay đổi lễ vật triều cống thời phong kiến từ ngà voi, trầm hương, ngọc trai, gỗ quý, vàng bạc châu báu thành những thứ nhẹ nhàng hơn là những hồ sơ bán nước có chữ ký của bọn vong nô mang chức danh lãnh đạo đảng csVN, theo đó nhượng địa, cho thuê những vùng đất mà cha ông chúng ta đã gầy dựng cho giặc, đổi lại bọn chúng được đặt vào những vị trí cao hơn, tiền của nhiều hơn và khối tài sản đó của chúng sẽ tỷ lệ nghịch với xú danh của bọn chúng trong giòng lịch sử Việt Nam.
09 Tháng Bảy 20191:55 CH(Xem: 286)
Nói cho cùng, đạo đức người Việt trở nên suy đồi và mục ruỗng như ngày hôm nay là do hai thế lực vừa dốt, vừa hung ác có tên xã hội đen và xã hội đỏ này gây ra. Người dân phải chụp giật miếng ăn trước hai con quái thú ham ăn này, sẽ chẳng bao giờ có cơ hội mà yêu thương hay nghĩ về lòng nhân. Và, nếu không tiêu diệt hai con quái thú này, đến một lúc nào đó, chúng sẽ tự cắn nhau, người dân lại nổi dậy để tiêu diệt chúng… Và đáng buồn thay, lúc đó, chẳng ai có cơ hội lành lặn để đi tiếp trên con đường tiến bộ của nhân loại...
06 Tháng Bảy 20193:44 CH(Xem: 337)
Việt Nam hiện nay đang tiệm cận với 2 yếu tố làm cho một quốc gia bị khai tử. Thứ nhất là dưới triều đại CS, đất nước quá yếu trước Trung Cộng. Thứ nhì là kẻ thù luôn muốn cướp lấy Việt nam đã vương lên thành cường quốc số 2 thế giới. Hiện nay, Việt Nam đang là kẻ bắt chước mù quáng những gì Trung Cộng đã làm, kiến cho Việt Nam luôn là kẻ không bao giờ có sự thành công như Trung Cộng được. Đây chính sách cách tự cúi đầu xếp sau sức của kẻ thù. Chính vì thế, Việt Nam dưới thời CS bị thôn tính rất cao.
03 Tháng Bảy 20193:28 CH(Xem: 370)
Đùng một cái, anh Thăng về đây làm lãnh đạo để chuẩn bị đi ở tù, không thể không làm tổn thương lòng tự trọng của các chuyên gia lương thiện. Rồi đùng một cái, anh Triệu Tài Vinh về đây để … làm gì không biết. Anh Vinh này có thực tiễn 10 năm ở huyện Hoàng Su Phì và 10 năm lãnh đạo tỉnh Hà Giang. Chẳng lẽ anh ấy lấy mô hình kinh tế Hoàng Su Phì để lãnh đạo các chuyên gia kinh tế gạo cội hoạch định chính sách hội nhập quốc tế ?
18 Tháng Bảy 2019
Qua những gì đã và đang diễn ra tại đất nước Việt Nam này, chúng ta luôn thấy Đcs luôn đánh giá sai thời cuộc. Từ Bộ Chính trị các đời từ xưa đến nay, và trong các ban ngành của chính quyền CS cũng vậy, họ đưa ra vô số quyết định sai lầm nhưng rất cố chấp và khước từ mọi lời khuyên hữu ích. Chính vì thế mà đất nước Việt Nam đi từ sai lầm này đến sai lầm khác mà không thể nào khắc phục, làm đất nước này luôn mất mát vì trả giá quá nhiều cho những cái đầu mù lòa ấy.
16 Tháng Bảy 2019
Tại sao đến giờ này mà dân Việt còn coi đảng csVN, Nguyễn Phú Trọng, Nguyễn Thị Kim Ngân là người của mình? Họ cho rằng những tên chóp bu của đảng là người Việt máu đỏ da vàng, nên chuyện chúng để cho ngoại bang giàu xéo quê hương là chuyện không thể chấp nhận được. Xưa rồi Diễm! Chúng không còn là người của Việt Nam từ 74 năm trước, khi chúng nhờ cậy Trung Quốc để có được chính quyền. Sau đó là dùng công hàm Phạm Văn Đồng để cắt Hoàng, Trường Sa... Tiếp đó là Gạc Ma và sau cùng là đang dâng toàn bộ nước Việt cho Trung Quốc để trở thành một khu tự trị.
15 Tháng Bảy 2019
Trở lại chuyện “rắn mất đầu”, nghĩa là thiếu một cái đầu có khả năng tư duy bao quát để cho ra cái nhìn tổng thể của một lãnh đạo, tình trạng cát cứ mạnh lên và để đáp ứng được những thứ quyền lợi nhóm, người ta sẵn sàng đánh đổi mọi thứ an toàn của quốc gia. Việc xây dựng một thành phố, bê tông hóa mọi khoảng trống và lấp tất cả những điểm thoát nước, thậm chí bịt cả đường thoát nước của thành phố để khi xuất hiện một trận mưa lớn thì thành phố ngập lụt… Không phải người ta không nhìn thấy, nhưng người ta bất chấp, làm càn, miễn sao có lợi cho bản thân và phe nhóm...
14 Tháng Bảy 2019
Từ lúc ký kết Hội Nghị Thành Đô 1990 cho đến nay, quan điểm nhất quán của chính quyền Hà Nội là đổi lãnh thổ lấy “tình hữu nghị”, điều này không cần phải bàn cãi nữa nó đã rõ ràng rồi. Trong tình thế tranh chấp căng thẳng như thế này, nhưng bà chủ tịch quốc hội lại kéo đàn lâu la thuộc diện sắp cơ cấu vài Bộ Chính Trị khóa 13 sang Bắc Kinh diện kiến Tập Cận Bình thì thử hỏi, ai cần ai trong lúc này? Rõ ràng những lãnh đạo csVN đang cần sự bảo kê của hoàng đế thiên triều cho ghế quyền lực 5 năm nhiệm kỳ sau, như thế thì liệu chuyện tranh chấp ở Bãi Tư Chính, phía Việt Nam cầm cự được bao lâu?
12 Tháng Bảy 2019
Đứng trước một ý chí mãnh liệt của dân Hồng Kông như thế, mà năm 2047 Hồng Kông còn khó thoát chuyện xóa sổ giá trị dân chủ và hòa tan vào Trung Hoa đại lục thì nói gì đến Việt Nam? Ý thức chính trị kém, điều này mới là nguy cơ mất nước rất lớn. Khi sói Trung Cộng đặt từng chân lông lá vào nhà mà nằm im không phản ứng mạnh để tự giải thoát thì cái kết thảm khó tránh khỏi. Thức tỉnh hay không, nó là bài toán tồn tại, tồn tại cho một dân tộc.
10 Tháng Bảy 2019
Như vậy câu hỏi đặt ra là tại sao Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư lại hạ xuống hơn nửa chỉ còn 26 tỷ đô? Vì đơn giản, đây là đòn tung tung hứng giữa Bộ Giao Thông Vận Tải và Bộ Kế Hoạch và Đàu Tư. Bộ này đưa giá cao, bộ kia hạ giá để cho dân ít phản đối nhằm tạo thuận lợi cho Quốc hội gật thông qua. Và đợi khi Quốc hội gật xong thì họ điều chỉnh giá lại. Ai cũng biết, phần lớn các dự án sử dụng vốn vay từ Trung Quốc rơi vào tình trạng đình trệ, chậm tiến độ, đội vốn, thiết bị không đảm bảo chất lượng, làm tăng tổng mức đầu tư. Vậy cứ hạ giá để quốc hội gật rồi sau đó cho đội vốn thì dự án sẽ thực hiện trót lọt.
09 Tháng Bảy 2019
...chỉ có khác hồi xưa là bọn chúng thay đổi lễ vật triều cống thời phong kiến từ ngà voi, trầm hương, ngọc trai, gỗ quý, vàng bạc châu báu thành những thứ nhẹ nhàng hơn là những hồ sơ bán nước có chữ ký của bọn vong nô mang chức danh lãnh đạo đảng csVN, theo đó nhượng địa, cho thuê những vùng đất mà cha ông chúng ta đã gầy dựng cho giặc, đổi lại bọn chúng được đặt vào những vị trí cao hơn, tiền của nhiều hơn và khối tài sản đó của chúng sẽ tỷ lệ nghịch với xú danh của bọn chúng trong giòng lịch sử Việt Nam.
09 Tháng Bảy 2019
Nói cho cùng, đạo đức người Việt trở nên suy đồi và mục ruỗng như ngày hôm nay là do hai thế lực vừa dốt, vừa hung ác có tên xã hội đen và xã hội đỏ này gây ra. Người dân phải chụp giật miếng ăn trước hai con quái thú ham ăn này, sẽ chẳng bao giờ có cơ hội mà yêu thương hay nghĩ về lòng nhân. Và, nếu không tiêu diệt hai con quái thú này, đến một lúc nào đó, chúng sẽ tự cắn nhau, người dân lại nổi dậy để tiêu diệt chúng… Và đáng buồn thay, lúc đó, chẳng ai có cơ hội lành lặn để đi tiếp trên con đường tiến bộ của nhân loại...
06 Tháng Bảy 2019
Việt Nam hiện nay đang tiệm cận với 2 yếu tố làm cho một quốc gia bị khai tử. Thứ nhất là dưới triều đại CS, đất nước quá yếu trước Trung Cộng. Thứ nhì là kẻ thù luôn muốn cướp lấy Việt nam đã vương lên thành cường quốc số 2 thế giới. Hiện nay, Việt Nam đang là kẻ bắt chước mù quáng những gì Trung Cộng đã làm, kiến cho Việt Nam luôn là kẻ không bao giờ có sự thành công như Trung Cộng được. Đây chính sách cách tự cúi đầu xếp sau sức của kẻ thù. Chính vì thế, Việt Nam dưới thời CS bị thôn tính rất cao.
03 Tháng Bảy 2019
Đùng một cái, anh Thăng về đây làm lãnh đạo để chuẩn bị đi ở tù, không thể không làm tổn thương lòng tự trọng của các chuyên gia lương thiện. Rồi đùng một cái, anh Triệu Tài Vinh về đây để … làm gì không biết. Anh Vinh này có thực tiễn 10 năm ở huyện Hoàng Su Phì và 10 năm lãnh đạo tỉnh Hà Giang. Chẳng lẽ anh ấy lấy mô hình kinh tế Hoàng Su Phì để lãnh đạo các chuyên gia kinh tế gạo cội hoạch định chính sách hội nhập quốc tế ?