Từ Venezuela đến Việt Nam: Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

30 Tháng Giêng 201912:37 CH(Xem: 3872)

Từ Venezuela đến Việt Nam:
Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

People-Power-Democracy-CD




Nguyễn Trang Nhung

     RFA Blog




Những ngày gần đây, tin tức về cuộc khủng hoảng chính trị tại Venezuela thu hút sự quan tâm của thế giới. Theo dõi tình hình quốc gia Nam Mỹ này, một bộ phận người Việt Nam không khỏi háo hức và hi vọng vào sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ tại đất nước mình trong tương lai không xa.

Hi vọng ấy có lẽ xuất phát từ một điều giản đơn rằng chế độ độc tài nào rồi cũng sụp đổ. Có lẽ điều giản đơn này đúng. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là thời điểm sụp đổ của một chế độ độc tài, và điều quan trọng hơn nữa là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi đó.

Trong giới bất đồng chính kiến Việt Nam tồn tại đồn đoán về thời điểm sụp đổ của chế độ độc tài. Quãng những năm 2006 – 2008, đồn đoán ấy là về năm 2014. Gần đây hơn, đồn đoán ấy là về tương lai gần, nhất là trong bối cảnh chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Dường như hi vọng và đồn đoán ấy đều xuất phát từ… ước muốn, một ước muốn thiếu thực tế và thừa mơ mộng. 

Năm 2014 đã qua đi và chế độ chính trị Việt Nam vẫn vậy. Tương lai gần, chẳng hạn 10 năm nữa (nếu 10 năm nữa chưa đủ gần thì 5 năm nữa) sắp đến và người ta sẽ sớm có câu trả lời. Song điều quan trọng hơn nữa, như trên đã nêu, là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ.

Nhìn Venezuela, có thể thấy quốc gia này có sẵn một số tiền đề cho dân chủ. Đó là sự tồn tại (hợp pháp) của nhiều đảng phái khác nhau. Đó là các cơ chế bầu cử, bao gồm phổ thông đầu phiếu để người dân lựa chọn nguyên thủ quốc gia, mà ở đây là tổng thống. Đó là thói quen thực hành các quyền con người, quyền công dân, mà điển hình là quyền biểu tình qua cuộc xuống đường với quy mô hàng trăm ngàn người để ủng hộ Juan Guaido như tổng thống lâm thời, v.v. 

Những tiền đề đó là những tiền đề mà Việt Nam chưa có, và nếu không được chuẩn bị một cách thỏa đáng, sự chuyển đối chế độ chính trị tại Việt Nam trong tương lai có khả năng cao sẽ dẫn đến một chế độ độc tài khác hoặc một chế độ dân chủ nửa vời mà thôi.

Để có được những tiền đề đó, những người đấu tranh cho dân chủ cần xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh để có thể đòi hỏi chính quyền thực hiện các cải cách chính trị. Hẳn nhiên, lực lượng này phải được dẫn dắt bởi một bộ phận có đủ tài năng lẫn phẩm chất cần thiết và được hậu thuẫn bởi một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ chừng 30%). Cùng với đó, họ cần bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ cho một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ cũng chừng 30%). 

Xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh là rất khó, nhất là khi những người đấu tranh cho dân chủ hầu như không có một chiến lược hay một con đường rõ ràng nào cho chính họ cũng như cho dân chúng đi theo. Họ thiếu một hệ thống tư tưởng hay triết lý để làm kim chỉ nam cho những suy nghĩ và hành động của mình. Họ cũng thiếu sự quan tâm cần thiết tới việc phát triển bản thân và hội nhóm để trở nên đủ tâm lẫn tầm cho mục tiêu dân chủ mà họ theo đuổi.

Khó hơn cả việc trên là bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức về dân chủ cho dân chúng. Dân chủ không đơn thuần là một thể chế mà còn là một giá trị. Theo nghĩa thứ hai, dân chủ đòi hỏi người dân cần có một số phẩm chất thiết yếu để làm chủ quốc gia, như chấp nhận sự đa dạng và khác biệt, tôn trọng quyền của thiểu số, có trật tự và kỷ luật, quan tâm tới cộng đồng, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, v.v. Đây là những phẩm chất mà người Việt Nam rất thiếu.

Nếu yếu tố thứ nhất – lực lượng đối lập đủ mạnh – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt thể chế, thì yếu tố thứ hai – nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt giá trị, và chỉ khi có cả hai yếu tố, thì một nền dân chủ mới thực sự bền vững.

Chừng nào hai yếu tố trên đây chưa xuất hiện, khó có thể hi vọng vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần. Và vì vậy, thay vì hi vọng thiếu thực tế vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần, cần chuẩn bị cho một Việt Nam dân chủ trong tương lai có thể rất xa, và tương lai đó sẽ càng bớt xa khi sự chuẩn bị càng kỹ lưỡng.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
23 Tháng Chín 20209:54 CH(Xem: 68)
Nếu không có đủ sức mạnh để chế ngự cái ác, theo một góc độ nào đó, cái lương thiện sẽ trở nên xa lạ và bị cô lập rồi dần lụi tàn bởi cái ác lấn át và huỷ hoại. Cái lương thiện trở nên tốt đẹp khi nó có đủ sức mạnh, như chỉ Thượng đế hoặc sứ giả của Ngài mới có đủ khả năng để chế ngự ác quỷ vậy, chứ không phải là những người lương thiện bằng cách trở nên tĩnh lặng trước cái ác.
23 Tháng Chín 20209:49 CH(Xem: 68)
Khi Tổng thống Obama để cử Thẩm phán Merrick Garland bổ sung thay thế Thẩm phán Antonin Scalia đã qua đời vào tháng 2 năm 2016, Mitch Mcconnell - Người đứng đầu phe Đa số ở Thượng viện đã nói rằng: “Công dân Hoa Kỳ nên có tiếng nói trong việc lựa chọn Thẩm phán Tối cao Pháp viện tiếp theo của họ. Do đó, vị trí đang khuyết này không nên được bổ nhiệm cho đến khi chúng ta có Tổng Thống mới”. Khi đó, McConnell đã lập luận rằng: “Tổng thống Obama có mọi quyền đề cử ai đó trên đường ra khỏi cửa của ông ấy.” đồng thời cũng đã nói rằng: "Thượng viện có mọi quyền để giữ lại sự chấp thuận...
22 Tháng Chín 202010:01 CH(Xem: 114)
Đã nhiều thập kỷ, thế giới này đã thay đổi nhiều nhưng chúng ta cũng chỉ thấy cs đi theo lối mòn. Có thể lối mòn đó do lãnh tụ của họ tạo ra và cũng có thể do quan thầy của họ tạo ra. Việc duy ý chí ấn định tỷ lệ là một lối mòn mà thế hệ lãnh đạo cs đời đầu đã để lại. Mà như ta biết, về chính sách quản trị đất nước thì mỗi thời kỳ mỗi khác nên đất nước cần lãnh đạo tư duy đột phá chứ không cần những con người có tư duy theo lối mòn. Và thực tế là, Đcs luôn chọn cách theo lối mòn và loại bỏ nhân tố đột phá...
22 Tháng Chín 20209:56 CH(Xem: 107)
Cái giá của hành động này - tiêu chuẩn kép, nguỵ biện, nuốt lời, tiền hậu bất nhất - sẽ là sự phẫn nộ của những người Cộng hòa trung dung và những người độc lập khiến họ dồn phiếu cho Dân chủ. Nhưng ngược lại, nó cũng giúp gây hưng phấn cho phía bảo thủ để bỏ qua những thất bại của Trump và dồn phiếu tiếp cho lão ta. Chỉ vì chủ trương chống phá thai mà phía bảo thủ từ trước đến giờ rất quan tâm đến TCPV, trong khi phía cấp tiến ít để ý đến. Nhưng có lẽ sau lần này phía cấp tiến sẽ để tâm hơn và quan tâm nhiều hơn đến lá phiếu của họ.
21 Tháng Chín 202010:48 CH(Xem: 203)
Như vậy cả hai chương trình mà TT. D. Trump đã tạo ra ước mơ cho người Việt là chiến tranh thương mại thì đã đình chiến, ngoài ra chính phủ Trump không hề có một động thái nào để xóa sổ các quốc gia cộng sản, ngược đời hơn chính Trump lại xem hai tên nguyên thủ của xứ sở độc tài là Tập Cận Bình và Kim Jong Un là bạn tốt của mình với những lời ngợi khen có cánh. Đó chính là sự thất vọng của tôi khi thấy TT thứ 45 của HCQ Hoa Kỳ không hề giúp gì cho dân tộc Việt Nam, tuy nhiên trở lại chủ đề của bài viết thì liệu nếu Mỹ có – thể đánh cho Tàu+ sụp và V+ sụp theo không?
21 Tháng Chín 202010:48 CH(Xem: 141)
Con người là sinh vật chính trị. Một xã hội mà có nhiều người quan tâm đến chính trị, một đất nước mà có giới trẻ biết quan tâm đến chính trị thì đất nước ấy có dân trí cao và dân khí mạnh. ĐCS cầm quyền ở đất nước này đã ghìm dân trí ở mức thấp và tàn phá dân khí đất nước một cách khủng khiếp. Trước đây nhìn con số tăng trưởng kinh tế hơn Thái tôi cứ nghĩ, Việt Nam sẽ đuổi kịp Thái quốc gia này, nhưng lớn lên biết phân tích và so sánh thì thấy, Thái Lan cách Việt Nam một khoảng cách vời vợị gần như không thể san lấp.
21 Tháng Chín 202010:35 CH(Xem: 55)
Khi chúng ta sử dụng tốt vị trí chiến lược của mình là chủ nhà của khu vực biển Đông thì chúng ta sẽ tranh thủ được sự giúp đỡ, viện trợ và hợp tác toàn diện của các cường quốc, các nước đồng minh để chúng ta xây dựng, phát triển đất nước Việt Nam thành cường quốc trong khu vực và châu Á trong thời gian ngắn nhất. Trong khi chúng ta có thể không cần dùng đến nguồn tài nguyên, khoáng sản mà để dành cho các thế hệ con cháu chúng ta. Nhưng thực tế thì đảng và chế độ Cộng sản Việt Nam không đủ bản lĩnh, tâm và tầm để thực hiện chiến lược biển Đông như trên. Bởi vậy, toàn thể Nhân dân Việt Nam ở trong cũng như ngoài nước...
20 Tháng Chín 202011:12 CH(Xem: 101)
chính sách của ông Biden sẽ giúp đỡ người lao động của mọi màu da, sắc tộc - đặc biệt khi so sánh với cương lĩnh gần như không có gì của Trump. Ông Biden sẽ tăng thuế lên người giàu để tài trợ các chương trình hỗ trợ những người thu nhập thấp và trung bình trong nhiều lĩnh vực khác nhau như giáo dục, y tế, nhà ở và An sinh Xã hội. Khi so sánh với các kế hoạch Bảo hiểm Y tế Toàn dân (Medicare for All) của Sanders, thuế tài sản (wealth tax) của Elizabeth Warren hay thu nhập căn bản toàn dân (Universal Basic Income) Andrew Yang, các đề xuất của Biden thiếu sự hấp dẫn mang tính đột phá. Tuy vậy, nếu chương trình...
20 Tháng Chín 202011:11 CH(Xem: 118)
Có lẽ Trump tự nghĩ rằng mình giống với Churchill khi Trump cũng chú trọng đến “Tinh Thần Lạc Quan Và Bình Tĩnh Của Công Chúng”. Nhưng có một sự hoàn toàn khác biệt giữa Trump và Churchill, đó là để đối phó Chiến Tranh Chống Đức Quốc Xã trước sau nhất định Churchill Đã Thẳng Thắn Nói Thật Mức Nghiêm Trọng Chết Người Do Hitler Gây Ra Cho Người Dân Anh-Quốc; trong khi Trump Đã Che Giấu, Nói Láo Để Làm Giảm Nhẹ Mức Trầm Trọng Nguy Hiểm Chết Người Do Đại Dịch COVID-19 Gây Ra Cho Người Dân Mỹ-Quốc Để Có Lợi Cho Cá Nhân Trump.
19 Tháng Chín 202010:49 CH(Xem: 120)
Đảng cử dân bầu là một cơ chế trao quyền lực cho người đã được chọn sẵn, nói theo ngôn ngữ của người CS là “người thuộc diện cơ cấu”. Đảng giới thiệu người ứng cử để cho hội đồng nhân dân bầu, mà cái gọi là “hội đồng nhân dân” ấy cũng chỉ gồm những người của đảng chứ chẳng có dân đen nào lọt vào đó cả cho nên hội đồng nhân dân bao giờ cũng gật theo ý của đảng bộ cấp đó, nó tựa như quốc hội gật theo ý trung ương đảng vậy. Việc bầu chủ tịch ủy ban theo hình thức thì có vẻ như được bầu bởi “những người đại diện cho dân”, nhưng thực tế thì họ là người được đảng cơ cấu...
26 Tháng Chín 2020
Tuy nhiên, trường hợp xấu nhất không phải là Trump bác bỏ kết quả bầu cử. Trường hợp xấu nhất là ông ta sử dụng sức mạnh của mình để ngăn chặn một kết quả quyết định chống lại ông ta. Nếu Trump gạt bỏ mọi rào cản và nếu các đồng minh Cộng hòa của ông thực hiện các phần mà ông giao cho họ, ông có thể cản trở sự xuất hiện của một chiến thắng rõ ràng về mặt pháp lý cho Biden tại hội nghị Đại cử tri (Electoral College) và sau đó tại Quốc hội. Ông ta có thể ngăn cản việc hình thành sự đồng thuận về việc liệu có bất kỳ kết quả nào hay không. Ông có thể nắm bắt sự không chắc chắn đó để nắm giữ quyền lực.
25 Tháng Chín 2020
Đứng trước thành công của trường Tôn Đức Thắng, lẽ là chính quyền CS Việt Nam nên tháo bung cơ chế cho những cây đa cây đề lâu năm kia được phát triển thì ngược lại, chính quyền CS đang dung túng cho Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam ngang nhiên trấn lột 30% lợi nhuận trái với quyết định thủ tướng về việc cho phép trường Đại Đọc Tôn Đức Thắng được tự chủ. Bị trấn lột thì còn gì là tự chủ nữa? Chưa hết, Tổng Liên Đoàn còn cách chức hiệu trưởng trái luật đại học. Manh động hơn nữa là ông Bùi Văn Cường đã xua công an bắt giam giảng viên của trường là ông Phạm Đình Quý. Tất cả hành động của Tổng Liên Đoàn và ông Bùi Văn Cường đều vô pháp nhưng chưa thấy phản ứng của chính quyền CS. Lý do vì sao ông Cường dám táo tợn chà đạp lên luật pháp như vậy?
25 Tháng Chín 2020
Những người này đang ra sức hô hào: “muốn diệt cộng sản, muốn xoá bỏ đảng con lừa, hãy bầu Tổng thống Trump”. Cứ như thể trong một xã hội dân chủ và đa nguyên như nước Mỹ, người ta muốn xoá bỏ đảng đối lập là chuyện nhỏ vặt, là chuyện đùa của bọn trẻ con hay trò chơi chính trị bẩn thỉu của bọn độc tài cộng sản. Họ còn muốn ông Trump làm Tổng thống thêm 2 hay 3 nhiệm kỳ nữa. Tất cả đều trái lại những lời hô hào dân chủ mà họ lên tiếng từ 1975 đến giờ: chống độc tài toàn trị, tự do dân chủ cho Việt Nam, tự do ngôn luận và tín ngưỡng cho dân tộc Việt Nam, đa nguyên đa đảng,...
25 Tháng Chín 2020
Đừng bao giờ quên rằng nội các của Trump trong tháng sáu năm nay đã yêu cầu Tối Cao Pháp Viện hủy bỏ đạo luật về Obamacare - chính sách bảo hiểm y tế cho người nghèo được thực hiện dưới thời cựu TT Barack Obama – nhưng không thành công. Trong nhiệm kỳ đầu Trump còn e ngại sự chống đối mạnh mẽ của người dân nên chưa dám mạnh tay, nếu đắc cử nhiệm kỳ 2, chắc chắn Trump sẽ thực hiện xóa bỏ hoàn toàn Obamacare trong trường hợpđảng CH chiếm đa số ở lưỡng viện quốc hội.
25 Tháng Chín 2020
Kể cả những người vì phản kháng chính sách của nhà nước có bắt họ bao nhiêu cũng không thể bịt được miệng và mắt nhân gian. Đấy không phải là biện pháp lấp lỗ hổng "chính trị sai trái" của nhà nước, nó chỉ làm cho người ngoài thấy Việt Nam xứng đáng là một mảnh đất mà tội phạm đã không còn phân biệt, từ một em bé giật ổ bánh mì khi đói bị giam 3 năm cho tới một ông quan lấy của công vài ngàn tỷ lại ngồi tù cũng ba năm vì có công với cách mạng. Không những vô địch về tội phạm, Việt Nam còn vô địch về hệ thống công quyền khi nội các của ông Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có đến 131 Thứ trưởng....
24 Tháng Chín 2020
Người có nhân cách không khuyến khích bạo động. Khi một nhà chính trị nói câu “hãy đánh người đi, tôi sẽ trả tiền luật sư” trước ống kính của truyền thanh, trước mặt nhiều người tham dự buổi vận động tranh cử thì chính cá nhân đó đã khuyến khích bạo động để người ủng hộ mình chống lại người không ủng hộ mình bằng sự bạo động. Khi mà một nhà chính trị, trước ống kính của truyền thông nói rằng “tôi đứng tại đường số 5 và có thể bắn chết một người mà tôi sẽ không bao giờ mất phiếu từ người ủng hộ tôi” để thấy máu bạo động, tâm bạo động của nhà chính trị đó ra sao. Họ sẵn sàng làm những hành động bạo động, hoặc...
24 Tháng Chín 2020
Sự ra đi của bà Ruth Bader Ginsburg – một trong 9 thẩm phán của Tối Cao Pháp Viện Mỹ - vào ngày 18.09.2020 là một bằng chứng cho thấy đa số người Việt thường chỉ kết luận sự việc theo cảm tính. Trên mạng xã hội như Facebook nhiều người Việt đã nhục mạ, chỉ trích, thậm chí nguyền rủa bà Ruth Bader Ginsburg thậm tệ, dù trước đó có thể nói không sợ sai lầm rằng họ không hề biết bà là ai. Tại sao vậy? Chẳng qua bà là một trong chín chánh án của Tối Cao Pháp Viện (TCPV), được tổng thống Bill Clinton đề cử năm 1993, là người thuộc đảng Dân Chủ...
24 Tháng Chín 2020
Từ khi thành lập cho đến khi cầm quyền, cộng sản (cs) VN đã phê bình gắt gao trong sinh hoạt và dùng kỷ luật lẫn thủ đoạn để loại trừ nhân sự không đạt tiêu chuẩn của đảng đề ra. Sự phê bình của cs chỉ thoái hóa khi có sự tranh chấp nội bộ. Nhưng tuyệt đối cs không có tinh thần đấu tranh "ngây thơ, lãng mạn, tiểu tư sản, anh hùng cá nhân"... nhưng đối với phe không cs (gọi là quốc gia hay dân tộc) thì rất nhiều khuyết tật chỉ vì thiếu phê bình. Cũng như bạn, họ nghĩ rằng: Đóng cửa bảo nhau thì sai lầm sẽ biến mất (cũng Tổng Thống Trump nói rằng tới mùa hè thì Covid-19 sẽ biến mất). Đó là ngây thơ.
24 Tháng Chín 2020
Ông Thưởng mạnh miệng cho rằng cái hội mà ông ta đang cổ vũ là “muốn sánh ngang với triết học Hy Lạp - La Mã” và tự ca ngợi rằng “…trước hết là đổi mới tư duy, đã đem lại cho chúng ta nhận thức đầy đủ hơn, đúng đắn hơn về chủ nghĩa tư bản, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên xã hội chủ nghĩa…” Thói quen lắp ráp những lời hoa mỹ cộng sản đã góp phần làm ông Thưởng vô tình thọc gậy bánh xe và góp phần phê bình ông Nguyễn Phú Trọng, Tiến sĩ xây dựng đảng, từng công khai nhìn nhận rằng không ai biết cái chân diện mục của chủ nghĩa xã hội là như thế nào, ít nhất tới hết thế kỷ này…
23 Tháng Chín 2020
Các bạn có thể đưa ra các khẩu hiệu trên Facebook cá nhân, Fanpage, Youtube, Blog,… như: “Đất nước là của Nhân dân Việt Nam, không phải của Ban chấp hành TƯ, Bộ Chính trị đảng csVN”; “Quyền quyết định và bầu chọn người lãnh đạo đất nước thuộc về Nhân dân, không phải là quyền của Bộ chính trị đảng csVN” Thứ hai, Sử dụng MXH như Facebook, Youtube, … để bày tỏ khát khao tự do dân chủ, tự do biểu lộ quan điểm chính trị khác biệt, mong muốn được tự do thành lập và hoạt động đảng phái chính trị.