Từ Venezuela đến Việt Nam: Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

30 Tháng Giêng 201912:37 CH(Xem: 3249)

Từ Venezuela đến Việt Nam:
Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

People-Power-Democracy-CD




Nguyễn Trang Nhung

     RFA Blog




Những ngày gần đây, tin tức về cuộc khủng hoảng chính trị tại Venezuela thu hút sự quan tâm của thế giới. Theo dõi tình hình quốc gia Nam Mỹ này, một bộ phận người Việt Nam không khỏi háo hức và hi vọng vào sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ tại đất nước mình trong tương lai không xa.

Hi vọng ấy có lẽ xuất phát từ một điều giản đơn rằng chế độ độc tài nào rồi cũng sụp đổ. Có lẽ điều giản đơn này đúng. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là thời điểm sụp đổ của một chế độ độc tài, và điều quan trọng hơn nữa là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi đó.

Trong giới bất đồng chính kiến Việt Nam tồn tại đồn đoán về thời điểm sụp đổ của chế độ độc tài. Quãng những năm 2006 – 2008, đồn đoán ấy là về năm 2014. Gần đây hơn, đồn đoán ấy là về tương lai gần, nhất là trong bối cảnh chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Dường như hi vọng và đồn đoán ấy đều xuất phát từ… ước muốn, một ước muốn thiếu thực tế và thừa mơ mộng. 

Năm 2014 đã qua đi và chế độ chính trị Việt Nam vẫn vậy. Tương lai gần, chẳng hạn 10 năm nữa (nếu 10 năm nữa chưa đủ gần thì 5 năm nữa) sắp đến và người ta sẽ sớm có câu trả lời. Song điều quan trọng hơn nữa, như trên đã nêu, là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ.

Nhìn Venezuela, có thể thấy quốc gia này có sẵn một số tiền đề cho dân chủ. Đó là sự tồn tại (hợp pháp) của nhiều đảng phái khác nhau. Đó là các cơ chế bầu cử, bao gồm phổ thông đầu phiếu để người dân lựa chọn nguyên thủ quốc gia, mà ở đây là tổng thống. Đó là thói quen thực hành các quyền con người, quyền công dân, mà điển hình là quyền biểu tình qua cuộc xuống đường với quy mô hàng trăm ngàn người để ủng hộ Juan Guaido như tổng thống lâm thời, v.v. 

Những tiền đề đó là những tiền đề mà Việt Nam chưa có, và nếu không được chuẩn bị một cách thỏa đáng, sự chuyển đối chế độ chính trị tại Việt Nam trong tương lai có khả năng cao sẽ dẫn đến một chế độ độc tài khác hoặc một chế độ dân chủ nửa vời mà thôi.

Để có được những tiền đề đó, những người đấu tranh cho dân chủ cần xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh để có thể đòi hỏi chính quyền thực hiện các cải cách chính trị. Hẳn nhiên, lực lượng này phải được dẫn dắt bởi một bộ phận có đủ tài năng lẫn phẩm chất cần thiết và được hậu thuẫn bởi một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ chừng 30%). Cùng với đó, họ cần bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ cho một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ cũng chừng 30%). 

Xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh là rất khó, nhất là khi những người đấu tranh cho dân chủ hầu như không có một chiến lược hay một con đường rõ ràng nào cho chính họ cũng như cho dân chúng đi theo. Họ thiếu một hệ thống tư tưởng hay triết lý để làm kim chỉ nam cho những suy nghĩ và hành động của mình. Họ cũng thiếu sự quan tâm cần thiết tới việc phát triển bản thân và hội nhóm để trở nên đủ tâm lẫn tầm cho mục tiêu dân chủ mà họ theo đuổi.

Khó hơn cả việc trên là bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức về dân chủ cho dân chúng. Dân chủ không đơn thuần là một thể chế mà còn là một giá trị. Theo nghĩa thứ hai, dân chủ đòi hỏi người dân cần có một số phẩm chất thiết yếu để làm chủ quốc gia, như chấp nhận sự đa dạng và khác biệt, tôn trọng quyền của thiểu số, có trật tự và kỷ luật, quan tâm tới cộng đồng, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, v.v. Đây là những phẩm chất mà người Việt Nam rất thiếu.

Nếu yếu tố thứ nhất – lực lượng đối lập đủ mạnh – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt thể chế, thì yếu tố thứ hai – nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt giá trị, và chỉ khi có cả hai yếu tố, thì một nền dân chủ mới thực sự bền vững.

Chừng nào hai yếu tố trên đây chưa xuất hiện, khó có thể hi vọng vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần. Và vì vậy, thay vì hi vọng thiếu thực tế vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần, cần chuẩn bị cho một Việt Nam dân chủ trong tương lai có thể rất xa, và tương lai đó sẽ càng bớt xa khi sự chuẩn bị càng kỹ lưỡng.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
21 Tháng Hai 202010:35 CH(Xem: 64)
Như thế thì chắc mọi người phần nào đã nhận ra được con người của Hoàng Kiều, kẻ đang cố tình phát nát TP. Westmister là ai. Cũng xin nói cho rõ là Trang Tin Quyền Được Biết không hề quen biết, có quan hệ với Phó Thị Trưởng Kimberly Hồ cũng như Nghị Viên Charlie Nguyễn Mạnh Chí, riêng TT. Trí Tạ thì có gặp đôi lần trong những sự kiện...; tuy nhiên chúng tôi hoạt động trong khu vực Little Sài Gòn và thấy những chuyện chướng tai gai mắt mà cả một thành phố không ai dám lên tiếng cho nên chúng tôi đành cất tiếng nói để lấy lại hai chữ Công Tâm cho những con người đang bị vu khống...
21 Tháng Hai 202010:33 CH(Xem: 59)
Như vậy sắp tới Việt Nam được xem như là một thành viên ngang hàng với nhóm các nước phát triển trong WTO, không còn được hưởng các quy chế ưu đãi khác. Từ đó Việt Nam không thể đi vay nguồn vốn ODA dành cho việc hổ trợ , bị giám sát chặt chẽ các quy đinh về tài chính, thương mại, tiền tệ và môi trường. Chính những quy định này sẽ khiến các doanh nghiệp FDI nước ngoài phải cân nhắc khi đầu tư vào Việt Nam, bởi việc lập nhà máy tại Việt Nam không còn thu nhiều lợi nhuận như trước nữa.
21 Tháng Hai 202010:32 CH(Xem: 31)
Chưa thấy thỏa mãn với lòng tự hào dân tộc đang bùng nổ trong lòng, cô không ngần ngại…tưởng tượng thêm những chi tiết không hề có, cô viết: “Với đồng bào mình ở vùng dịch nguy nan / Chính phủ đón về cách ly trong doanh trại / Bộ đội vào rừng chịu nắng dầm sương dãi / Để họ nghỉ ngơi nơi đầy đủ chiếu giường.” Hai câu đầu thì đúng nhưng hai câu sau thì cô Thanh đã bước một chân vào vùng thơ của Tố Hữu. Nguy hiểm hơn, cô giáo Thanh còn lầm lẫn vị trí địa lý của thế giới khi cô nhầm Cambodia là phần đất của Việt Nam bởi cô hí hửng viết những câu thơ xúc phạm tới người láng giềng của đất nước...
21 Tháng Hai 202010:31 CH(Xem: 60)
Lẽ ra cô Chu không đáng bị cư dân mạng đánh dữ dội đến thế. Lẽ ra bài thơ tầm phào của cô không bị trút bão giận dữ đến thế nếu như Thủ tướng dị hình Nguyễn xuân Phúc không ra công văn khen ngợi và Chủ tịch huyện Ja Grai không ăn theo, cấp thời ban tặng Giấy khen cho cô giáo xấu số. Họ đã cảm thấy trơ trẽn, xấu hổ. Họ đã sửa sai bằng cách xóa hết dữ liệu về cái công văn "khẩn trương, kịp thời" kiểu 3 cái Huân chương Chiến công sau Đồng Tâm hôm nào. Họ kịp chạy thoát thân trước giông bão của cư dân mạng. Chỉ có cô giáo Chu Thị Thanh cùng bài thơ "bưng bô" ở lại gánh chịu tiếp búa rìu dư luận.
21 Tháng Hai 20201:05 SA(Xem: 50)
Tổng Thống Trump hứa hẹn chương trình giảm thuế của ông bắt đầu có hiệu lực từ 1.1.2018, sẽ mang lại lợi tức $1,800 tỉ, bù vào mất mát ước tính là $1,500 tỉ do việc giảm thuế gây ra. Nhưng trên thực tế, chương trình giảm thuế này đã làm cho ngân sách thiếu hụt và nợ quốc gia tăng lên đến mức kỷ lục. Sau ba năm nhậm chức, Tổng Thống Trump đã làm cho nợ quốc gia tăng thêm $3 ngàn tỉ. Dự thào ngân sách sẽ tiếp tục làm cho nợ tăng thêm nữa, từ $22.7 ngàn tỉ hiện nay lên đến $30.5 ngàn tỉ vào 2030. Trong một buổi tiệc gây quỹ ở Florida vào tháng 1 vừa qua, ông Trump xem ra không quan ngại về việc ngân sách thiếu hụt...
21 Tháng Hai 202012:46 SA(Xem: 55)
Kệ bà nó đi. Nó xây thì cứ khuyến khích cho nó xây thêm để mau lạm phát, tiền biến thành giấy lộn. Lúc đó do vác cả bao tiền đi mua không đủ ổ bánh mì dân Việt mới đổ ra đường thay đổi tận gốc thể chế. Lúc đó mới đạp đổ tượng đài để làm lại từ đầu. Còn bây giờ không xây tượng đài chúng cũng có chán gì cách để móc tiền của dân một cách hợp pháp khi luật pháp trong tay chúng và không có một đảng đối lập để ngăn cản.
19 Tháng Hai 202010:42 CH(Xem: 129)
Sở dĩ nước Việt nát bét như hôm nay đó là vì cộng sản cũng như quốc gia đều muốn độc chiếm quyền lực, bất chấp hiến pháp, tam quyền phân lập, tư pháp độc lập. Và người dân chỉ có mỗi một việc là tung hô chính quyền nào đem lại đặc quyền cho mình hơn phần còn lại. Ngoài ra chẳng cần đi bỏ phiếu, chẳng cần biểu tình đấu tranh, thậm chí bất cứ việc gì cũng nghĩ "không có mình cũng không sao". Và dù sang đến xứ tự do họ vẫn không từ bỏ suy nghĩ đó.
19 Tháng Hai 202010:40 CH(Xem: 90)
Tại VN, cộng sản không cho bạn tự do, dân chủ. Bạn giận, bạn chống cộng, bạn bỏ nước ra đi. Các nước dân chủ trên thế giới mở vòng tay đón nhận bạn định cư. Bạn nhập tịch, bạn đi bầu (có khi không). Khi nước nhà (định cư) có khủng khoảng dân chủ, người dân bản xứ tranh đấu thì bạn lại hỏi: "tại sao đòi kết tội tổng thống, ông có làm gì sai đâu?". Rất may là bạn chỉ hỏi trong quán cà phê VN mà thôi (nên không bị uýnh bể mặt).
18 Tháng Hai 20209:10 CH(Xem: 131)
Chửi rủa chính quyền không ích gì, chỉ khiến chúng cho rằng trong chế độ độc tài cũng có quyền tự do ngôn luận. Muốn khỏi có một ngày như dân Vũ Hán thì phải âm thầm qua mặt đội ngũ an ninh, mật vụ để kêu gọi nhau liên kết lại. Chỉ khi nào bạn có được đặc quyền như người dân nước Mỹ hiện nay thì bạn mới được chính quyền tôn trọng. Trong cuộc đấu tranh này có thể bạn sẽ phải trả một giá khá đắt từ quyền lực của chính quyền như nhà tù, tra tấn. Nhưng dù sao vẫn hơn là một ngày nào đó bạn bị đưa vào lò thiêu trong khi vẫn còn sống.
18 Tháng Hai 20209:09 CH(Xem: 138)
Ở đây, mọi thứ nháo nhào, đảo lộn lên, người ta đua chen, lấn lướt nhau để mua và cứ lo thủ phần mình thật nhiều, không nghĩ được rằng nếu mình có để đeo nhưng người khác không có để đeo thì bị nhiễm và sự lây lan cũng chẳng chừa ai. Tinh thần cộng đồng hoàn toàn không có và sự ích kỉ quá cao! Đó là thứ tâm bệnh mà số đông người Việt chen lấn, giành giật, vơ vét kia có đợi đến kiếp sau cũng không đủ tư cách đứng nhìn người Nhật. Sau sóng thần ở Nhật Bản, câu chuyện một cậu bé xếp hàng nhận cứu trợ, khi được anh cảnh sát cho hộp lương khô khẩu phần ăn tối của mình, cậu lẳng lặng mang hộp lương khô...
21 Tháng Hai 2020
Như thế thì chắc mọi người phần nào đã nhận ra được con người của Hoàng Kiều, kẻ đang cố tình phát nát TP. Westmister là ai. Cũng xin nói cho rõ là Trang Tin Quyền Được Biết không hề quen biết, có quan hệ với Phó Thị Trưởng Kimberly Hồ cũng như Nghị Viên Charlie Nguyễn Mạnh Chí, riêng TT. Trí Tạ thì có gặp đôi lần trong những sự kiện...; tuy nhiên chúng tôi hoạt động trong khu vực Little Sài Gòn và thấy những chuyện chướng tai gai mắt mà cả một thành phố không ai dám lên tiếng cho nên chúng tôi đành cất tiếng nói để lấy lại hai chữ Công Tâm cho những con người đang bị vu khống...
21 Tháng Hai 2020
Như vậy sắp tới Việt Nam được xem như là một thành viên ngang hàng với nhóm các nước phát triển trong WTO, không còn được hưởng các quy chế ưu đãi khác. Từ đó Việt Nam không thể đi vay nguồn vốn ODA dành cho việc hổ trợ , bị giám sát chặt chẽ các quy đinh về tài chính, thương mại, tiền tệ và môi trường. Chính những quy định này sẽ khiến các doanh nghiệp FDI nước ngoài phải cân nhắc khi đầu tư vào Việt Nam, bởi việc lập nhà máy tại Việt Nam không còn thu nhiều lợi nhuận như trước nữa.
21 Tháng Hai 2020
Chưa thấy thỏa mãn với lòng tự hào dân tộc đang bùng nổ trong lòng, cô không ngần ngại…tưởng tượng thêm những chi tiết không hề có, cô viết: “Với đồng bào mình ở vùng dịch nguy nan / Chính phủ đón về cách ly trong doanh trại / Bộ đội vào rừng chịu nắng dầm sương dãi / Để họ nghỉ ngơi nơi đầy đủ chiếu giường.” Hai câu đầu thì đúng nhưng hai câu sau thì cô Thanh đã bước một chân vào vùng thơ của Tố Hữu. Nguy hiểm hơn, cô giáo Thanh còn lầm lẫn vị trí địa lý của thế giới khi cô nhầm Cambodia là phần đất của Việt Nam bởi cô hí hửng viết những câu thơ xúc phạm tới người láng giềng của đất nước...
21 Tháng Hai 2020
Lẽ ra cô Chu không đáng bị cư dân mạng đánh dữ dội đến thế. Lẽ ra bài thơ tầm phào của cô không bị trút bão giận dữ đến thế nếu như Thủ tướng dị hình Nguyễn xuân Phúc không ra công văn khen ngợi và Chủ tịch huyện Ja Grai không ăn theo, cấp thời ban tặng Giấy khen cho cô giáo xấu số. Họ đã cảm thấy trơ trẽn, xấu hổ. Họ đã sửa sai bằng cách xóa hết dữ liệu về cái công văn "khẩn trương, kịp thời" kiểu 3 cái Huân chương Chiến công sau Đồng Tâm hôm nào. Họ kịp chạy thoát thân trước giông bão của cư dân mạng. Chỉ có cô giáo Chu Thị Thanh cùng bài thơ "bưng bô" ở lại gánh chịu tiếp búa rìu dư luận.
21 Tháng Hai 2020
Tổng Thống Trump hứa hẹn chương trình giảm thuế của ông bắt đầu có hiệu lực từ 1.1.2018, sẽ mang lại lợi tức $1,800 tỉ, bù vào mất mát ước tính là $1,500 tỉ do việc giảm thuế gây ra. Nhưng trên thực tế, chương trình giảm thuế này đã làm cho ngân sách thiếu hụt và nợ quốc gia tăng lên đến mức kỷ lục. Sau ba năm nhậm chức, Tổng Thống Trump đã làm cho nợ quốc gia tăng thêm $3 ngàn tỉ. Dự thào ngân sách sẽ tiếp tục làm cho nợ tăng thêm nữa, từ $22.7 ngàn tỉ hiện nay lên đến $30.5 ngàn tỉ vào 2030. Trong một buổi tiệc gây quỹ ở Florida vào tháng 1 vừa qua, ông Trump xem ra không quan ngại về việc ngân sách thiếu hụt...
21 Tháng Hai 2020
Kệ bà nó đi. Nó xây thì cứ khuyến khích cho nó xây thêm để mau lạm phát, tiền biến thành giấy lộn. Lúc đó do vác cả bao tiền đi mua không đủ ổ bánh mì dân Việt mới đổ ra đường thay đổi tận gốc thể chế. Lúc đó mới đạp đổ tượng đài để làm lại từ đầu. Còn bây giờ không xây tượng đài chúng cũng có chán gì cách để móc tiền của dân một cách hợp pháp khi luật pháp trong tay chúng và không có một đảng đối lập để ngăn cản.
19 Tháng Hai 2020
Sở dĩ nước Việt nát bét như hôm nay đó là vì cộng sản cũng như quốc gia đều muốn độc chiếm quyền lực, bất chấp hiến pháp, tam quyền phân lập, tư pháp độc lập. Và người dân chỉ có mỗi một việc là tung hô chính quyền nào đem lại đặc quyền cho mình hơn phần còn lại. Ngoài ra chẳng cần đi bỏ phiếu, chẳng cần biểu tình đấu tranh, thậm chí bất cứ việc gì cũng nghĩ "không có mình cũng không sao". Và dù sang đến xứ tự do họ vẫn không từ bỏ suy nghĩ đó.
19 Tháng Hai 2020
Tại VN, cộng sản không cho bạn tự do, dân chủ. Bạn giận, bạn chống cộng, bạn bỏ nước ra đi. Các nước dân chủ trên thế giới mở vòng tay đón nhận bạn định cư. Bạn nhập tịch, bạn đi bầu (có khi không). Khi nước nhà (định cư) có khủng khoảng dân chủ, người dân bản xứ tranh đấu thì bạn lại hỏi: "tại sao đòi kết tội tổng thống, ông có làm gì sai đâu?". Rất may là bạn chỉ hỏi trong quán cà phê VN mà thôi (nên không bị uýnh bể mặt).
18 Tháng Hai 2020
Chửi rủa chính quyền không ích gì, chỉ khiến chúng cho rằng trong chế độ độc tài cũng có quyền tự do ngôn luận. Muốn khỏi có một ngày như dân Vũ Hán thì phải âm thầm qua mặt đội ngũ an ninh, mật vụ để kêu gọi nhau liên kết lại. Chỉ khi nào bạn có được đặc quyền như người dân nước Mỹ hiện nay thì bạn mới được chính quyền tôn trọng. Trong cuộc đấu tranh này có thể bạn sẽ phải trả một giá khá đắt từ quyền lực của chính quyền như nhà tù, tra tấn. Nhưng dù sao vẫn hơn là một ngày nào đó bạn bị đưa vào lò thiêu trong khi vẫn còn sống.
18 Tháng Hai 2020
Ở đây, mọi thứ nháo nhào, đảo lộn lên, người ta đua chen, lấn lướt nhau để mua và cứ lo thủ phần mình thật nhiều, không nghĩ được rằng nếu mình có để đeo nhưng người khác không có để đeo thì bị nhiễm và sự lây lan cũng chẳng chừa ai. Tinh thần cộng đồng hoàn toàn không có và sự ích kỉ quá cao! Đó là thứ tâm bệnh mà số đông người Việt chen lấn, giành giật, vơ vét kia có đợi đến kiếp sau cũng không đủ tư cách đứng nhìn người Nhật. Sau sóng thần ở Nhật Bản, câu chuyện một cậu bé xếp hàng nhận cứu trợ, khi được anh cảnh sát cho hộp lương khô khẩu phần ăn tối của mình, cậu lẳng lặng mang hộp lương khô...