Từ Venezuela đến Việt Nam: Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

30 Tháng Giêng 201912:37 CH(Xem: 2656)

Từ Venezuela đến Việt Nam:
Sự chuẩn bị nào cho dân chủ?

People-Power-Democracy-CD




Nguyễn Trang Nhung

     RFA Blog




Những ngày gần đây, tin tức về cuộc khủng hoảng chính trị tại Venezuela thu hút sự quan tâm của thế giới. Theo dõi tình hình quốc gia Nam Mỹ này, một bộ phận người Việt Nam không khỏi háo hức và hi vọng vào sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ tại đất nước mình trong tương lai không xa.

Hi vọng ấy có lẽ xuất phát từ một điều giản đơn rằng chế độ độc tài nào rồi cũng sụp đổ. Có lẽ điều giản đơn này đúng. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là thời điểm sụp đổ của một chế độ độc tài, và điều quan trọng hơn nữa là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi đó.

Trong giới bất đồng chính kiến Việt Nam tồn tại đồn đoán về thời điểm sụp đổ của chế độ độc tài. Quãng những năm 2006 – 2008, đồn đoán ấy là về năm 2014. Gần đây hơn, đồn đoán ấy là về tương lai gần, nhất là trong bối cảnh chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Dường như hi vọng và đồn đoán ấy đều xuất phát từ… ước muốn, một ước muốn thiếu thực tế và thừa mơ mộng. 

Năm 2014 đã qua đi và chế độ chính trị Việt Nam vẫn vậy. Tương lai gần, chẳng hạn 10 năm nữa (nếu 10 năm nữa chưa đủ gần thì 5 năm nữa) sắp đến và người ta sẽ sớm có câu trả lời. Song điều quan trọng hơn nữa, như trên đã nêu, là sự chuẩn bị của cả xã hội cho sự chuyển đổi chế độ chính trị từ độc tài sang dân chủ.

Nhìn Venezuela, có thể thấy quốc gia này có sẵn một số tiền đề cho dân chủ. Đó là sự tồn tại (hợp pháp) của nhiều đảng phái khác nhau. Đó là các cơ chế bầu cử, bao gồm phổ thông đầu phiếu để người dân lựa chọn nguyên thủ quốc gia, mà ở đây là tổng thống. Đó là thói quen thực hành các quyền con người, quyền công dân, mà điển hình là quyền biểu tình qua cuộc xuống đường với quy mô hàng trăm ngàn người để ủng hộ Juan Guaido như tổng thống lâm thời, v.v. 

Những tiền đề đó là những tiền đề mà Việt Nam chưa có, và nếu không được chuẩn bị một cách thỏa đáng, sự chuyển đối chế độ chính trị tại Việt Nam trong tương lai có khả năng cao sẽ dẫn đến một chế độ độc tài khác hoặc một chế độ dân chủ nửa vời mà thôi.

Để có được những tiền đề đó, những người đấu tranh cho dân chủ cần xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh để có thể đòi hỏi chính quyền thực hiện các cải cách chính trị. Hẳn nhiên, lực lượng này phải được dẫn dắt bởi một bộ phận có đủ tài năng lẫn phẩm chất cần thiết và được hậu thuẫn bởi một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ chừng 30%). Cùng với đó, họ cần bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ cho một bộ phận dân chúng tối thiểu (có lẽ cũng chừng 30%). 

Xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh là rất khó, nhất là khi những người đấu tranh cho dân chủ hầu như không có một chiến lược hay một con đường rõ ràng nào cho chính họ cũng như cho dân chúng đi theo. Họ thiếu một hệ thống tư tưởng hay triết lý để làm kim chỉ nam cho những suy nghĩ và hành động của mình. Họ cũng thiếu sự quan tâm cần thiết tới việc phát triển bản thân và hội nhóm để trở nên đủ tâm lẫn tầm cho mục tiêu dân chủ mà họ theo đuổi.

Khó hơn cả việc trên là bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức về dân chủ cho dân chúng. Dân chủ không đơn thuần là một thể chế mà còn là một giá trị. Theo nghĩa thứ hai, dân chủ đòi hỏi người dân cần có một số phẩm chất thiết yếu để làm chủ quốc gia, như chấp nhận sự đa dạng và khác biệt, tôn trọng quyền của thiểu số, có trật tự và kỷ luật, quan tâm tới cộng đồng, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, v.v. Đây là những phẩm chất mà người Việt Nam rất thiếu.

Nếu yếu tố thứ nhất – lực lượng đối lập đủ mạnh – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt thể chế, thì yếu tố thứ hai – nền tảng nhận thức và ý thức nhất định về dân chủ – là sự chuẩn bị cho dân chủ về mặt giá trị, và chỉ khi có cả hai yếu tố, thì một nền dân chủ mới thực sự bền vững.

Chừng nào hai yếu tố trên đây chưa xuất hiện, khó có thể hi vọng vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần. Và vì vậy, thay vì hi vọng thiếu thực tế vào một Việt Nam dân chủ trong tương lai gần, cần chuẩn bị cho một Việt Nam dân chủ trong tương lai có thể rất xa, và tương lai đó sẽ càng bớt xa khi sự chuẩn bị càng kỹ lưỡng.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
18 Tháng Sáu 20193:11 CH(Xem: 134)
Còn Việt Nam thì sao? Hiện nay đất nước Việt Nam đang bị mất đi một thành trì bảo vệ. Nhà nước CHXHCNVN là một nhà nước ngã về ngoại bang chống lại quyền lợi dân tộc. Giờ dây người dân Việt Nam chỉ còn lại thành trì cuối cùng để bảo vệ, đó nhân dân phải tự bảo vệ chính mình. Nhưng xem ra với ý thức chính trị kém và thái độ chính trị yếu ớt như hiện nay thì con đường mất nước đang đón chờ nhân dân Việt Nam. Hậu mất nước sẽ là diệt chủng, điều này khó tránh khỏi. Dân tộc mất nước nào cũng đối đầu với nguy cơ đó hết, nên chẳng có ngoại lệ nào cho dân tộc Việt Nam....
11 Tháng Sáu 201912:39 CH(Xem: 306)
Không những thế dân Việt còn định kiện ra tòa án Mỹ và Liên Hiệp Quốc. Nếu các toà án này thụ lý và chế tài hết thì dân Việt cần gì đổ máu ,hy sinh , vào tù để đánh đổ cộng sản thay đổi thể chế chính trị ? Chỉ cần ăn rồi ngồi nghiên cứu xem kiện ở đâu là được rồi. Tư duy kiện cáo là tư duy giết chết đấu tranh. Bạn chỉ có thể kiện được sau khi bạn đã đấu tranh để xây dựng một nhà nước pháp quyền. Dân Đài Loan không đấu tranh xây dựng một xã hôi pháp trị, tam quyền phân lập, tư pháp độc lập để dân Việt hưởng xái.
10 Tháng Sáu 201910:09 CH(Xem: 295)
Một bên cố níu kéo thể chế độc tài nhiều đặc quyền, đặc lợi và một bên mong muốn thay đổi quốc gia đi theo con đường dân chủ văn minh, trong con đường đó tất nhiên phải có đảng phái đối lập và bất cứ những sự kiện nào trong xã hội cũng sẽ được làm rõ, đưa ra công luận thì khi đó đảng viên đảng csVN sẽ không còn đất sống, vì thế; không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Minh Triết đã nói rằng: “Từ bỏ điều 4 Hiến Pháp là tự sát”!. Điều 4/HP là gì?: ...
10 Tháng Sáu 201910:08 CH(Xem: 277)
Khi Quốc hội thông qua luật đặt khu để chính thức lùa dân tộc sập bẫy trò nhượng đất của Đảng. Lúc đó, dân ta thấy rằng, cái bẫy ấy quá lộ liễu nên đã bùng lên phản ứng để thoát bẫy. Vì thế mà chính quyền đã đổi cách. Họ chia cái bẫy này thành 3 bước. Bước thứ nhất, Luật Đặt Khu bị hoãn nhưng Đặc Khu Vân Đồn vẫn cứ thi công; bước thứ 2, khánh thành sân bay quốc tế Vân Đồn và cho nó đi vào hoạt động; bước 3, lên kế hoạch thuê “nước ngoài” quản lý đặt khu. Thế là xong. Nước ngoài là ai? Không cần giải thích. Đây rõ ràng là quyết một lần không xong, thì chia làm nhiều lần thực hiện thì mọi chuyện êm xuôi.
09 Tháng Sáu 20199:08 CH(Xem: 432)
Trước chị Tiến anh Đinh La Thăng khi còn ở cương vị Bộ Trưởng Bộ GTVT cũng dùng mũi của mình để ngửi...Bi tum nhựa đường sau khi mấy cái con đường cao tốc anh và anh Ba Dzũng xà xẻo từ vốn ODA vừa khánh thành xong đã bung..ổ gà... Một cái Bộ như Bộ GTVT mà không có máy móc thử nghiệm chất lượng nhựa đường, chỉ dùng mũi để ngửi và đánh giá thì không khác gì...loài chó!
08 Tháng Sáu 201910:26 CH(Xem: 351)
Đây là thứ vận mệnh tương quan của thầy trò Hán phỉ, thằng trò Ba Đình tham dự diễn đàn Shangri-La bấy lâu là đến để nghe hơn để nói, có nói thì toàn là nói bá láp, chưa bao giờ có được một thằng (bộ trưởng cuốc phòng) nào dám chỉ mặt kẻ cướp, nhiều khi lại còn nói có lợi cho Tầu cộng. Lần này thằng thầy Bắc Kinh đến Shangri La với một phái đoàn cao cấp nhất từ trước đến giờ, để lớn tiếng của thứ vừa ăn cướp vừa la làng rằng sẽ: Không để mất một tấc đất lãnh thổ nào’ và ‘bất cứ sự can thiệp nào từ bên ngoài chắc chắn sẽ thất bại.
05 Tháng Sáu 20191:37 CH(Xem: 383)
Dân số tăng và kinh tế phát triển, Việt Nam cần tìm các nguồn năng lượng khác để bù thêm vào mức sản xuất khí đốt trong nước. Vấn đề của Việt Nam không phải là không có trữ lượng khí đốt tự nhiên dồi dào ngoài khơi, mà là những túi dầu khí này nằm trong vùng biển mà Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền — mặc dù nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý (EEZ) của Việt Nam. Trong vài năm qua Bắc Kinh đã hai lần phá vỡ kế hoạch khai thác của Việt Nam bằng những mối đe dọa cả về kinh tế và quân sự.
04 Tháng Sáu 20191:12 CH(Xem: 400)
D. Trump có đánh TQ bằng vũ khí hay không thì chưa ai biết nhưng đại bộ phận người dân yêu dân chủ, tự do, nhân quyền đều mong muốn Mỹ sẽ ra đòn cảnh cáo TQ nhằm làm cho bọn chúng co vòi cái thói bá quyền nước lớn, bảo vệ sự độc lập của đảo quốc Đài Loan và cuối cùng thì xóa sổ luôn những hòn đảo nhân tạo mà bọn chúng xây dựng trái phép trong vùng biển Việt Nam. Chiến tranh là điều không ai mong muốn, nhưng đối với TQ một cuộc chiến tranh có thể sẽ xóa bỏ hoàn toàn chủ nghĩa cộng sản tại quốc gia này làm cho đảng csVN không còn chỗ để bám víu và tạo cơ hội cho dân tộc Việt Nam đứng lên...
04 Tháng Sáu 20191:08 CH(Xem: 315)
Đừng bao giờ ảo tưởng về lòng ân hận của nhóm người cao nhất trong Đảng kể cả còn sống hay chưa từng giây máu ăn phần như Tập Cận Bình hôm nay. Nếu Thiên An Môn chấm dứt trong xác người nằm phơi giữa quảng trường thì ngày nay hàng trăm ngàn người Tây Tạng và Duy Ngô Nhĩ đang lăn lộn trong tủi nhục giữa các tại tập trung với “tội danh” phản động. Tập Cận Bình tỏ ra không hề thua kém các tiền bối của y về khoản bảo vệ quyền lực và triệt để thanh trừng đối thủ để tránh hậu hoạn. Việt Nam cũng không hề tụt hậu nếu so với đàn anh nhất là về khoản đàn áp và tàn sát.
02 Tháng Sáu 201910:21 CH(Xem: 338)
Phải thừa nhận ông Trọng đã xới lên ba vấn đề khá cốt lõi lâu nay. Đó là: i) Có nên xóa bỏ thành phần kinh tế nhà nước hay không? ii) Đổi mới chính trị có phải là đổi mới chế độ chính trị không? và iii) Có cần phải sửa đổi điều lệ của đảng hay không? Ngay lập tức, một số chuyên gia “cầm đèn chạy trước ô tô”, hy vọng vào một “đột phá” nào đấy trong tư duy và não trạng của người đứng đầu đảng CSVN, nhất là liên quan đến vấn đề ý thức hệ xã hội chủ nghĩa và sức ép từ chính nội bộ đảng đòi phải có đổi mới chế độ chính trị.
18 Tháng Sáu 2019
Còn Việt Nam thì sao? Hiện nay đất nước Việt Nam đang bị mất đi một thành trì bảo vệ. Nhà nước CHXHCNVN là một nhà nước ngã về ngoại bang chống lại quyền lợi dân tộc. Giờ dây người dân Việt Nam chỉ còn lại thành trì cuối cùng để bảo vệ, đó nhân dân phải tự bảo vệ chính mình. Nhưng xem ra với ý thức chính trị kém và thái độ chính trị yếu ớt như hiện nay thì con đường mất nước đang đón chờ nhân dân Việt Nam. Hậu mất nước sẽ là diệt chủng, điều này khó tránh khỏi. Dân tộc mất nước nào cũng đối đầu với nguy cơ đó hết, nên chẳng có ngoại lệ nào cho dân tộc Việt Nam....
11 Tháng Sáu 2019
Không những thế dân Việt còn định kiện ra tòa án Mỹ và Liên Hiệp Quốc. Nếu các toà án này thụ lý và chế tài hết thì dân Việt cần gì đổ máu ,hy sinh , vào tù để đánh đổ cộng sản thay đổi thể chế chính trị ? Chỉ cần ăn rồi ngồi nghiên cứu xem kiện ở đâu là được rồi. Tư duy kiện cáo là tư duy giết chết đấu tranh. Bạn chỉ có thể kiện được sau khi bạn đã đấu tranh để xây dựng một nhà nước pháp quyền. Dân Đài Loan không đấu tranh xây dựng một xã hôi pháp trị, tam quyền phân lập, tư pháp độc lập để dân Việt hưởng xái.
10 Tháng Sáu 2019
Một bên cố níu kéo thể chế độc tài nhiều đặc quyền, đặc lợi và một bên mong muốn thay đổi quốc gia đi theo con đường dân chủ văn minh, trong con đường đó tất nhiên phải có đảng phái đối lập và bất cứ những sự kiện nào trong xã hội cũng sẽ được làm rõ, đưa ra công luận thì khi đó đảng viên đảng csVN sẽ không còn đất sống, vì thế; không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Minh Triết đã nói rằng: “Từ bỏ điều 4 Hiến Pháp là tự sát”!. Điều 4/HP là gì?: ...
10 Tháng Sáu 2019
Khi Quốc hội thông qua luật đặt khu để chính thức lùa dân tộc sập bẫy trò nhượng đất của Đảng. Lúc đó, dân ta thấy rằng, cái bẫy ấy quá lộ liễu nên đã bùng lên phản ứng để thoát bẫy. Vì thế mà chính quyền đã đổi cách. Họ chia cái bẫy này thành 3 bước. Bước thứ nhất, Luật Đặt Khu bị hoãn nhưng Đặc Khu Vân Đồn vẫn cứ thi công; bước thứ 2, khánh thành sân bay quốc tế Vân Đồn và cho nó đi vào hoạt động; bước 3, lên kế hoạch thuê “nước ngoài” quản lý đặt khu. Thế là xong. Nước ngoài là ai? Không cần giải thích. Đây rõ ràng là quyết một lần không xong, thì chia làm nhiều lần thực hiện thì mọi chuyện êm xuôi.
09 Tháng Sáu 2019
Trước chị Tiến anh Đinh La Thăng khi còn ở cương vị Bộ Trưởng Bộ GTVT cũng dùng mũi của mình để ngửi...Bi tum nhựa đường sau khi mấy cái con đường cao tốc anh và anh Ba Dzũng xà xẻo từ vốn ODA vừa khánh thành xong đã bung..ổ gà... Một cái Bộ như Bộ GTVT mà không có máy móc thử nghiệm chất lượng nhựa đường, chỉ dùng mũi để ngửi và đánh giá thì không khác gì...loài chó!
08 Tháng Sáu 2019
Đây là thứ vận mệnh tương quan của thầy trò Hán phỉ, thằng trò Ba Đình tham dự diễn đàn Shangri-La bấy lâu là đến để nghe hơn để nói, có nói thì toàn là nói bá láp, chưa bao giờ có được một thằng (bộ trưởng cuốc phòng) nào dám chỉ mặt kẻ cướp, nhiều khi lại còn nói có lợi cho Tầu cộng. Lần này thằng thầy Bắc Kinh đến Shangri La với một phái đoàn cao cấp nhất từ trước đến giờ, để lớn tiếng của thứ vừa ăn cướp vừa la làng rằng sẽ: Không để mất một tấc đất lãnh thổ nào’ và ‘bất cứ sự can thiệp nào từ bên ngoài chắc chắn sẽ thất bại.
05 Tháng Sáu 2019
Dân số tăng và kinh tế phát triển, Việt Nam cần tìm các nguồn năng lượng khác để bù thêm vào mức sản xuất khí đốt trong nước. Vấn đề của Việt Nam không phải là không có trữ lượng khí đốt tự nhiên dồi dào ngoài khơi, mà là những túi dầu khí này nằm trong vùng biển mà Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền — mặc dù nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý (EEZ) của Việt Nam. Trong vài năm qua Bắc Kinh đã hai lần phá vỡ kế hoạch khai thác của Việt Nam bằng những mối đe dọa cả về kinh tế và quân sự.
04 Tháng Sáu 2019
D. Trump có đánh TQ bằng vũ khí hay không thì chưa ai biết nhưng đại bộ phận người dân yêu dân chủ, tự do, nhân quyền đều mong muốn Mỹ sẽ ra đòn cảnh cáo TQ nhằm làm cho bọn chúng co vòi cái thói bá quyền nước lớn, bảo vệ sự độc lập của đảo quốc Đài Loan và cuối cùng thì xóa sổ luôn những hòn đảo nhân tạo mà bọn chúng xây dựng trái phép trong vùng biển Việt Nam. Chiến tranh là điều không ai mong muốn, nhưng đối với TQ một cuộc chiến tranh có thể sẽ xóa bỏ hoàn toàn chủ nghĩa cộng sản tại quốc gia này làm cho đảng csVN không còn chỗ để bám víu và tạo cơ hội cho dân tộc Việt Nam đứng lên...
04 Tháng Sáu 2019
Đừng bao giờ ảo tưởng về lòng ân hận của nhóm người cao nhất trong Đảng kể cả còn sống hay chưa từng giây máu ăn phần như Tập Cận Bình hôm nay. Nếu Thiên An Môn chấm dứt trong xác người nằm phơi giữa quảng trường thì ngày nay hàng trăm ngàn người Tây Tạng và Duy Ngô Nhĩ đang lăn lộn trong tủi nhục giữa các tại tập trung với “tội danh” phản động. Tập Cận Bình tỏ ra không hề thua kém các tiền bối của y về khoản bảo vệ quyền lực và triệt để thanh trừng đối thủ để tránh hậu hoạn. Việt Nam cũng không hề tụt hậu nếu so với đàn anh nhất là về khoản đàn áp và tàn sát.
02 Tháng Sáu 2019
Phải thừa nhận ông Trọng đã xới lên ba vấn đề khá cốt lõi lâu nay. Đó là: i) Có nên xóa bỏ thành phần kinh tế nhà nước hay không? ii) Đổi mới chính trị có phải là đổi mới chế độ chính trị không? và iii) Có cần phải sửa đổi điều lệ của đảng hay không? Ngay lập tức, một số chuyên gia “cầm đèn chạy trước ô tô”, hy vọng vào một “đột phá” nào đấy trong tư duy và não trạng của người đứng đầu đảng CSVN, nhất là liên quan đến vấn đề ý thức hệ xã hội chủ nghĩa và sức ép từ chính nội bộ đảng đòi phải có đổi mới chế độ chính trị.