Vì sao các tướng Công an không ủng hộ việc bổ sung quyền im lặng?

30 Tháng Năm 20158:00 SA(Xem: 10275)
  • Tác giả :

Vì sao các tướng Công an không ủng hộ việc bổ sung quyền im lặng?

        Anh Vũ, thông tín viên RFA
images (8)



Những ngày vừa qua, Quốc hội đã thảo luận dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), tuy nhiên các ĐBQH là tướng công an đều không muốn quy định “quyền im lặng” được bổ sung trong bộ luật này. Tại sao lại có hiện tượng như vậy?

images (3)
Phương tiện hạn chế bức cung

Tình trạng bức cung, dùng nhục hình của các điều tra viên đã dẫn tới việc có rất nhiều bản án oan sai, đã trở thành hiện tượng phổ biến trong lĩnh vực tư pháp của VN.

Quyền im lặng này nó xuất phát từ một quyền cơ bản của con người, đó là quyền của người bị tình nghi là tội phạm hay người là bị can, bị cáo phải nhận được sự trợ giúp pháp lý ngay từ đầu.
-LS Phan Trung Hoài

Quyền im lặng là một phương tiện quan trọng để hạn chế bức cung, nhục hình - nguyên nhân dẫn đến oan sai trong tố tụng hình sự.

Quyền im lặng là quyền của nghi phạm, của người bị kháng cáo, trong một vụ án có quyền im lặng cho tới khi được tiếp xúc với luật sư hỗ trợ về pháp lý cho mình.

Nói về ý nghĩa của việc bổ sung quyền im lặng của bị can, bị cáo trong Bộ luật TTHS (sửa đổi), từ Sài Gòn LS. Phan Trung Hoài thuộc Đoàn LSVN giải thích:

“Quyền im lặng này nó xuất phát từ một quyền cơ bản của con người, đó là quyền của người bị tình nghi là tội phạm hay người là bị can, bị cáo phải nhận được sự trợ giúp pháp lý ngay từ đầu. Chính vì thế cái quyền im lặng này sẽ cho phép thể hiện trên thực tế họ có quyền chờ luật sư trước lúc cơ quan điều tra tiến hành thẩm vấn đối với họ.”

images (13)Hiện nay, Quốc hội VN đang thảo luận việc có nên bổ sung “quyền im lặng” của bị can, bị cáo vào trong trong Bộ luật Tố tụng Hình sự (TTHS). Tuy nhiên đã có vấn đề khác biệt lớn về quan điểm giữa các ĐBQH.

Theo báo Tuổi trẻ, vừa qua Quốc hội thảo luận dự án Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi), các ĐBQH là tướng công an đều không muốn quy định “quyền im lặng” trong bộ luật này. Theo đó, quan điểm của ngành Công an là “Luật cần phải tạo điều kiện cho cơ quan tư pháp làm việc, nếu không sẽ xảy ra tình trạng chúng ta bó tay trong cuộc đấu tranh chống tội phạm”. Còn các ĐBQH khác thì cho rằng “quyền không khai báo các nước đã làm hết, còn VN nếu không như thế là hạ thấp quyền của người dân Việt Nam xuống.”

Đây là vấn đề do khác biệt về quan điểm, đánh giá về hiện tượng này, từ Hà nội LS. Trần Thu Nam cho biết:

5 bị cáo là công an, đã tham gia trong vụ bắt giữ, đánh đập nạn nhân Ngô Thanh Kiều đến tử vong tại phiên xử hôm 27/3/2014.

“Từ trước đến nay, ở VN người ta chưa quen với cách thức làm luật theo cái hướng bảo vệ quyền con người một cách tối đa, như các nước khác. Khi cho rằng khi bản án chưa có hiệu lực thì con người họ vẫn có các quyền của họ. Tuy nhiên ở VN, các bản án được xét xử không dựa trên cơ sở tranh luận, họ đã quen cách thức cũ là người bị coi là phạm tội phải có trách nhiệm trả lời. Và qua nhiều vụ án cho thấy, khi không trả lời theo yêu cầu của họ thì họ sẵn sàng dùng vũ lực.”

Việc đưa “Quyền im lặng” đối với các bị can, bị cáo bổ sung trong Bộ luật TTHS là điều HP đã quy định và hết sức quan trọng, LS. Phan Trung Hoài ghi nhận:

“Theo quy định của pháp luật VN, thì bị can, bị cáo có quyền, nhưng không buộc chứng minh là mình vô tội. Theo quy định của khoản 2 điều 72 của Bộ luật TTHS thì không thể sử dụng lời khai nhận tội của bị can, bị cáo làm chứng cứ duy nhất để kết tội, nếu như nó không thống nhất với các chứng cứ khác trong hồ sơ. Quyền đó là quyền con người, đã được nhà nước VN ký kết khi ra nhập công ước của LHQ về các quyền Dân sự và chính trị từ năm 1966. ”

Quyền tham gia tố tụng của LS sẽ bị vi phạm

Nếu không bổ sung “Quyền im lặng” đối với các bị can, bị cáo thì quyền tham gia tố tụng của LS sẽ bị vi phạm. Nói về các vướng mắc và trở ngại, LS. Phan Trung Hoài cho biết:

“Nhưng vấn đề vướng mắc cụ thể hiện nay là ở chỗ cơ hội của người bào chưa – luật sư tiếp cận với người bị bắt giữ ngay từ đầu, nó có một rào cản rất lớn, đó là trình tự cấp giấy phép chứng nhận người bào chữa. Đến đây thì nó lại phát sinh tình trạng, khi tiếp xúc lấy ý kiến của người bị bắt hay bị tạm giữ nhưng không có sự có mặt của luật sư cho nên chúng tôi thường nhận được cái gọi là giấy hoặc quyết định từ chối có người bào chữa. Vì họ cho rằng, bị can trong giai đoạn điều tra thì chưa cần thiết có luật sư.”

Khi được hỏi, lý do tại sao ngành Công an lại kiên quyết bác bỏ việc bổ sung quyền im lặng của các bị can, bị cáo trong Bộ luật TTHS (sửa đổi)?

Một khi luật pháp công nhận quyền này thì việc phán xử một bản án phải được dựa trên các chứng cứ, đó là một bước tiến để tránh khỏi vấn đề các bản án oan sai.

Với tư cách là một người Luật sư tôi cho rằng cần thiết phải đưa quyền im lặng của bị can, bị cáo bổ sung trong Bộ Luật tố tụng Hình sự và họ có quyền im lặng cho tới lúc có luật sư bảo vệ quyền lợi cho họ. 
-LS Trần Thu Nam

LS. Phan Trung Hoài khẳng định:

“Đây là vấn đề thuộc về nhận thức, nhưng rõ ràng nếu hiểu sự tham gia của LS sẽ gây khó khăn cho giai đoạn điều tra tôi nghĩ là không đúng. Nên hiểu, LS thực hiện chức năng xã hội của mình cũng góp phần chống và phòng ngừa tội phạm, để giúp các cơ quan tố tụng xác định sự thật khách quan và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con người. Hiểu như vậy để thấy vai trò của LS là phản biện, để đảm bảo phán quyết của tòa án phải xuất phát từ việc tranh tụng.”

Bằng một thái độ thẳng thắn, LS. Trần Thu Nam giải thích:

“Cái nguyên nhân là do thói quen từ trước đến nay họ đã như thế rồi, cho nên bây giờ sửa đổi theo chiều hướng có lợi cho bị can, bị cáo thì họ chưa sẵn sàng về vấn đề tâm lý, về kỹ thuật làm án và khả năng chứng minh tội phạm. Do vì chưa quen nên họ lo sợ quyền im lặng trong Bộ Luật tố tụng Hình sự mới sẽ làm khó khăn hơn trong công việc chứng minh tội phạm, từ đó sẽ dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm. Chính vì thế họ đã phản đối rất mạnh về việc ấy.”

Nói về các suy nghĩ của cá nhân, trước việc nhiều khả năng “Quyền im lặng” đối với các bị can, bị cáo sẽ không được đưa vào trong Bộ luật TTHS (sửa đổi) LS. Trần Thu Nam nói:

“Với tư cách là một người Luật sư tôi cho rằng cần thiết phải đưa quyền im lặng của bị can, bị cáo bổ xung trong Bộ Luật tố tụng Hình sự và họ có quyền im lặng cho tới lúc có luật sư bảo vệ quyền lợi cho họ. Tuy nhiên có nhiều nguy cơ quyền im lặng sẽ không được bổ sung trong Bộ Luật tố tụng Hình sự mới. Đó là một điều đáng thất vọng và cũng đáng thất vọng vì có một số những người có chức vụ quyền hạn lại có các phát biểu mang tính chất kém hiểu biết.”

Cũng theo báo Tuổi trẻ, ĐBQH Trần Du Lịch, Phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM bày tỏ: “Đừng nghĩ rằng vì trình độ thế này chúng ta không nên cải cách. Chúng ta không kém hơn các nước, vấn đề là có tôn trọng quyền của bị can, bị cáo hay không”.

Một vấn để khác cần xem xét đó là, khi ĐBQH là một viên tướng công an thì việc bảo vệ quyền lợi cho người dân sẽ bị lệch lạc. Thay vì làm cho Hiến pháp công minh hơn, thì họ lại bênh vực cho người trong ngành của mình, tìm mọi lý do để làm cho việc điều tra xét hỏi thuận lợi. Bất kể sự thuận lợi đó có dẫn tới ép cung, nhục hình,  khi nghi can không có được quyền tối thiểu của một công dân là quyền im lặng cho tới khi có luật sư bảo vệ cho họ.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10 Tháng Tư 202012:46 SA(Xem: 1611)
Vừa qua theo thông tin từ trong nước; Việt Nam đã gửi Công Hàm phản đối TQ về hành vi chiếm đoạt Biển Đông theo đúng văn bản ở trên. Tất cả báo đài trong nước lẫn hải ngoại hồ hởi loan tin và cho rằng phen này Việt Nam sẽ "kiên quyết" tẩy chay ông bạn vàng T+. Thế nhưng trên Facebook có một bạn đọc cắc cớ truy nguyên nguồn gốc văn bản tại Liên Hiệp Quốc thì được viên chức có trách nhiệm cho biết không có bản Công Hàm nào như thế ở trụ sở ngoài một bản phản đối được ký từ năm 2014!.
10 Tháng Tư 202012:35 SA(Xem: 696)
Ông Trần Văn Ngọc, chủ gia đình của 3 thế hệ ở trong cái lều bạt che tạm trên vỉa hè, trong tối cùng ngày 8/4 cho RFA biết: “Nói chung là lúc mới có dịch thì họ dẹp cũng mạnh lắm. Nhưng mấy hôm nay họ chỉ đi qua ngó vậy thôi. Tại cổng cơ quan tiếp dân này, hiện trong nhà trọ lớn bé gồm 7 người. Còn ở vỉa hè gần 30 người. Tổng số khỏang 34 người.”
08 Tháng Tư 202010:29 CH(Xem: 533)
Philippines đề cập đến vụ tương tự vào tháng 6 năm ngoái, khi Trung Quốc đâm chìm một tàu của Philippines và bỏ rơi những ngư dân lênh đênh trên biển tại khu vực Bãi Cỏ Rong (Reed bank). Những ngư dân của thuyền đánh cá Gem-Ver sau đó được tàu của ngư dân Việt Nam cứu. Bộ Ngoại giao Philippines cho rằng những hành động của Trung Quốc như thế khiến niềm tin của họ đối với Trung Quốc sa sút và bày tỏ lòng biết ơn và tình đoàn kết đối với Việt Nam.
07 Tháng Tư 202010:07 CH(Xem: 536)
Do tình hình dịch bệnh nghiêm trọng ở Đông Nam Á, khả năng tổ chức một phiên họp khẩn cấp của ASEAN đang bị loại trừ. Có lẽ một vài cuộc đối thoại thông qua hình thức trực tuyến sẽ được tổ chức nhằm giải quyết tình hình dưới sự chủ trì của Việt Nam. Tuy nhiên, việc này có thể không thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế. Dường như các động thái của Trung Quốc cũng là nhằm đe dọa Việt Nam để Hà Nội không đưa ra một tuyên bố mạnh mẽ chống lại Trung Quốc, cũng như nhằm phù hợp với “những mệnh lệnh” của Bắc Kinh tại Hội nghị thượng đỉnh ASEAN mà rốt cuộc nhiều khả năng có thể bị trì hoãn.
06 Tháng Tư 202010:00 CH(Xem: 520)
Bộ Ngoại giao Hoa Hoa Kỳ nhắc lại kể từ khi bùng phát đợt dịch COVID-19, Bắc Kinh cho công bố ‘những trạm nghiên cứu’ tại các căn cứ quân sự trên hai đá Chữ Thập và Subi ở quần đảo Trường Sa; cũng như cho máy bay quân sự đặc biệt đáp xuống đá Chữ Thập. Trung Quốc tiếp tục bố trí dân quân biển đến quanh quần đảo Trường Sa. Tòa Thường Trực Trọng tài Liên Hiệp Quốc tại La Haye vào tháng 7 năm 2016 đã ra phán quyết chiếu theo Công ước Luật Biển năm 1982 về tính phi pháp của đường đứt khúc 9 đoạn mà Trung Quốc vạch ra để tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông.
05 Tháng Tư 20207:57 CH(Xem: 734)
Với đại dịch Corona, Trung Quốc đã trở thành kẻ thù của toàn nhân loại. Thế giới bên ngoài sẽ nhìn Việt Nam như thế nào đây khi Việt Nam vẫn chưa đóng cửa biên giới với Trung Quốc. Họ coi Việt Nam là nạn nhân hay họ coi Việt Nam là đồng minh của Trung Quốc, điều đó phụ thuộc rất nhiều vào thái độ của các bạn trong thời gian rất ngắn tới đây. Hãy tách ra khỏi Trung cộng để đi với thế giới bên ngoài để lên án kẻ đã gây ra thảm họa corona này. Mọi điều đã đều sáng tỏ không cần phải cân nhắc thêm gì nữa đâu. Một lần để mãi mãi không phải núp đằng sau con ác quỷ đảng cộng sản Trung Quốc.
05 Tháng Tư 20207:47 CH(Xem: 666)
Người phát ngôn của Hải cảnh Trung Quốc Zhang Jun được South China Morning Post trích lời cho biết: “Tàu cá (Việt Nam) đã đâm vào tàu hải cảnh 4301 và chìm, 8 ngư dân trên tàu đã được cứu sống”. Ông Zhang Jun đồng thời nói thêm là các ngư dân trên chiếc tàu cá Việt Nam được cứu đã thừa nhận sai khi vào vùng nước của Trung Quốc và có hành động nguy hiểm. Người phát ngôn Hải cảnh Trung quốc đồng thời cảnh báo phía Việt Nam: “ Chúng tôi thúc giục phía Việt Nam có các biện pháp để tránh những trường hợp tương tự xảy ra liên quan đến các hoạt động đánh cá trộm trong vùng nước thuộc quần đảo Tây Sa”...
03 Tháng Tư 20209:02 CH(Xem: 393)
Nhiều năm qua những hành vi như cướp tài sản , đánh đập bắn giết ngư dân và xâm phạm chủ quyền VN trắng trợn là một hành động vi phạm các công ước quốc tế về luật biển, cũng như luật pháp của Việt Nam, hành động ác ôn này không thể tha thứ và chấp nhận được. Vì vậy chúng ta cần phải tố cáo những hành động dã man của chính quyền TQ trước cộng đồng Quốc tế. Qua những hành vi trên, chính quyền TQ dùng tàu sắt đâm thủng thuyền đánh cá của ngư dân và xâm phạm chủ quyền VN. Chúng tôi Hội Những Người Cầm Bút Can Đảm kịch liệt phản đối TQ đã có những hành động gây tội ác đối với nhân dân VN.
01 Tháng Tư 20209:34 CH(Xem: 380)
Khi được CBS Evening News hỏi về việc sơ tán tàu Roosevelt, ông Esper cho biết đây không phải là lúc để thực hiện việc đó vì hiện tại không ai trong nhóm thủy thủ đoàn có dấu hiệu bệnh nặng và lực lượng Hải quân đang nỗ lực kiểm soát lây lan. Đồng thời, nguồn cung cấp và hỗ trợ y tế đang được chuyển đến tàu này. Theo suy đoán của một số người, việc lây nhiễm Covid-19 có thể xuất phát từ chuyến thăm của tàu Roosevelt đến Đà Nẵng, Việt Nam vào đầu tháng 3 khi dịch bệnh đang hoành hành ở Trung Quốc và hơn một chục trường hợp được phát hiện tại Việt Nam.
31 Tháng Ba 20209:35 CH(Xem: 445)
Không cần những ngôn từ phù phiếm, những mệnh lệnh chính trị như "Dân vận, Địch vận...;" nước Mỹ dù đang vất vả đối đầu với đại dịch vẫn đem lòng nhân đạo của mình chia sẻ cho các quốc gia khác trong đó có Việt Nam, người dân trong nước hãy nhìn lại đi, bọn bạn vàng 4 Tốt, bọn Nga Xô bủn xỉn có giúp gì cho chúng ta trong cơn đại dịch này không? Đặc biệt hơn, cái được gọi là chính phủ nước CHXHCNVN đang cố lột chúng ta cho đến tận cùng và đám dư lợn viên 3 Củ vẫn gân cổ chửi Mỹ hàng ngày...
06 Tháng Bảy 2020
Tranh đấu đâu có hề đơn giản như những ông bà ngồi trong bàn giấy mong cầu Mỹ đánh TQ và giải phóng dùm cho dân tộc?, như những sỹ phu Bắc Hà ra ứng cử đại biểu quốc hội để hy vọng khi mình vào đó sẽ có thể “chuyển hóa” (nguyễn minh triết) được đảng cs? Trái với cái suy nghĩ của ông bà dù cho Mỹ có đánh được TQ thì cũng u đầu mẻ trán qua cuộc chiến thương mại, còn khi trở thành đại biểu quốc hội thì quý vị chả có chuyển hóa được cái gì cả mà chỉ trở thành một thành viên nhìn hình hcm mà gân cổ lên hát quốc ca sắt máu căm thù, để ca tụng suy tôn...
06 Tháng Bảy 2020
Người Mỹ theo chủ nghĩa dân tộc đối diện với sự thể này như thế nào? Tôi đoán là có nhiều kẻ sẽ ra vẻ, giống như tổng thống của họ, rằng làm gì có chuyện này xảy ra: Sau bao nhiêu tháng rơi vào khủng hoảng, Trump cũng vẫn nói một cách quyết liệt rằng loại vi khuẩn này sẽ biến mất một cách nhiệm màu. Nhưng đối với một số người, sẽ rất khó khăn cho họ lẫn tránh khỏi cái trần truồng của thực tại: Sự tranh đua ngu xuẩn và vô nghĩa giữa các quốc gia tiếp tục quần thảo đầu óc của họ - và họ đang thảm bại. Một cuộc động não mang tầm vóc đang xảy ra. Nó không thể xảy ra sớm hơn!
05 Tháng Bảy 2020
Trung Cộng giương súng nhả đạn ngay tại “huyện đảo Hoàng Sa”, thế mà Hà Nội câm như hến. Mới tháng trước, hàng loạt facebooker đã bị bắt. Có lẽ CS biết rằng, quan thầy của nó đang phát khùng vì chuyện quốc nội nên chắc chắn “thầy” sẽ gây sự. Rất có thể việc ra tay bắt bớ là hành động phản ứng sớm để bịt tiếng nói mạng xã hội khi “thầy” nổi khùng. Và thực tế thì sao? Đến nay, Tàu Cộng tập trận ngoài Hoàng Sa đã 4 ngày mà mạng xã hội yên ắng lạ thường. Phải nói đây là một sự “thành công” của CS Ba Đình. Họ đã thành công trong việc bịt mõm dân để thỏa mãn cơn điên...
05 Tháng Bảy 2020
Một chế độ sống bằng mồ hôi lẫn nước mắt, của người dân đi lao nô là thứ chế độ cặp rằng, một nhà nước tồn tại được là nhờ vào thân xác các cô gái xuất cảng ra xứ người bán trôn, thì đó là nhà nước ma cô. Từng đồng đô gửi về gọi là kiều hối đảng tóm gọn, trở thành tài sản khủng là những biệt phủ nguy nga trong lẫn ngoài nước, và cái An Nam lives matter là đó, là người dân Việt hôm nay, không khác gì người da đen nô lệ cho người da trắng trên đất Mỹ hơn ba trăm năm trước, có khác chăng chủ nô nay là lũ An Nam cộng có cùng màu da tiếng nói.
05 Tháng Bảy 2020
Nhưng cá nhân tôi lại nghĩ khác chỉ có cách duy nhất là chúng ta những con người cùng chung một số phận đang phải gánh chịu bất công dưới một chế độ độc tài này thì chúng ta hãy nhận trách nhiệm về mình cùng nhau đoàn kết để gánh vác trong công việc đấu tranh xóa bỏ chế độ độc tài và tham nhũng cho con em chúng ta có một cuộc sống với một tương lai tốt đẹp hơn.
05 Tháng Bảy 2020
Một ngày quốc khánh July Four... Nước Mỹ chưa từng có before... Đất nước tiêu điều cơn Covid Pháo hoa rực rỡ đỉnh Rushmore Dân tình chia rẽ... còn promote... Dịch bệnh tràn lan vẫn ignore...
04 Tháng Bảy 2020
Người dân Mỹ cũng đã thấy nhiều và đang làm quen dần với việc Donald Trump và Bộ Nội Các Chính Phủ của ông ta tấn công giới báo chí truyền thông, bịt miệng và chụp mũ phe đối nghịch ngày một trắng trợn và hung bạo hơn lên. Câu lên án giới báo chí truyền thông là “Kẻ Thù của Nhân Dân – Enemy of the People” đã được Vladimir Lenin và Joseph Stalin xử dụng rộng rãi dưới thời Cộng Sản ở Liên Bang Sô Viết gần một thế kỷ trước, đang được Donald Trump xử dụng trở lại cho người dân quen dần từ đầu năm 2017 đến nay.
04 Tháng Bảy 2020
Không chạnh lòng sao được khi TQ đem giàn khoan vào vùng chủ quyền nước ta, nó đòi cắm mũi khoan như nhà của nó, mà Lãnh tụ cộng sản Nguyễn Phú Trọng chỉ biết làm lơ để yên ổn mà tổ chức đại hội đảng cho xong. Modi đâu cần yên ổn để tổ chức đại hội? 10 trẻ em người Ấn kia đâu nghĩ rằng chính phủ, nhà nước sẽ lo là xong? Hơn hết thái độ của họ đều xuất phát từ lòng Ái Quốc, chứ không phải là ươn hèn, ác độc và lộ rõ là hành động phản quốc như nhà cầm quyền VN. Trung cộng đang tập trận ở Hoàng Sa, trên vùng chủ quyền nước ta đấy. Không biết giờ này...
04 Tháng Bảy 2020
Với Trump, người Hồng Kông, người Uighurs, người Tây Tạng, người Việt Nam... hay bất cứ quốc gia nào khác cũng không là gì cả. Trump là người sẵn sàng bỏ rơi bất cứ ai miễn là có lợi cho ông ta! Không phải ngoài xã hội mà trong gia đình cũng thế. Cuốn sách của bà Mary Trump là con ông anh lớn của Donald Trump xuất bản vào tháng này (tháng 7/2020) sẽ cho thấy bộ mặt thật của Trump khi thâu tóm tài sản và bỏ rơi đứa cousin bị bệnh nan y như thế nào! Trump cũng đã bỏ rơi những người Kurds đã chiến đấu cùng quân đội Mỹ chống lại chính quyền Assad và ISIS....
03 Tháng Bảy 2020
Tương lai Dân chủ cho Việt Nam không nằm trong chiến lược ngoại giao Mỹ - Việt. Tương lai Dân chủ cho VN nằm chính ở sự đấu tranh của các lực lượng Dân chủ, sự lớn mạnh của Phong trào Xã hội Dân sự, và sự nổi dậy của hàng triệu triệu nạn nhân của chế độ độc tài. Khi một dân tộc chỉ dựa vào xin cho, để cầu mong ngoại bang thay đổi vận mệnh chính trị. Dân tộc đó khó có được các giá trị mà nhân loại đã hy sinh, đổ máu để có. Nói cách khác, Tự do hay Chủ quyền lãnh thổ không thể xin cho, ban phát từ Ngoại bang hay từ chế độ Độc tài, Toàn trị; mà phải tự đấu tranh...