Vì sao pháp luật Việt Nam lại quá tệ?

05 Tháng Mười Một 201812:59 CH(Xem: 184)

Vì sao pháp luật Việt Nam lại quá tệ?

45424879_1239352492884378_198944757756461056_n



Dương Quốc Chính




Mấy hôm nay cần lao rộn ràng mấy vụ đều dính đến pháp luật, 1 là vụ phạt do đổi đô và tiện thể tịch thu kim cương của chủ cửa hàng, 2 là vụ xe công đâm nát đít xe ỉn. Còn vô số vụ khác liên quan đến pháp luật gây bức xúc với quần chúng. Tại sao luật VN lại lởm như vậy?

Tổng quát mà nói, ở VN, đảng ta ngồi trên pháp luật, ôm tất cả tam quyền. Vì thế, luật ở VN là thể hiện ý chí của đảng, không phải khế ước xã hội của dân. Cho nên cứ hở ra là dân sẽ lách luật, phạm luật, chạy án... Tóm lại là có 1 số con được bình đẳng hơn những con khác.

Còn chi tiết về vấn đề lập pháp, ta thử so sánh quy trình soạn luật của Mỹ so với VN là thấy vì sao luật VN lại ngu như vậy.

Ở Mỹ, các dự án luật có thể xuất phát từ rất nhiều nơi, có thể từ hành pháp. Nhưng việc đệ trình và thẩm định luật buộc phải qua Quốc hội. Tổng thống không được trực tiếp đệ trình dự án luật mà cũng phải thông qua các nghị sỹ.

Các dự án luật có thể được soạn thảo bởi hành pháp hoặc văn phòng của các nghị sỹ hoặc họ có thể thuê những người chuyên nghiệp để soạn thảo luật. Mỗi hạ nghị sỹ có tới 16 người giúp việc, thượng nghị sỹ có 36 đệ, lương của các nghị sỹ khá cao (khoảng 174ng $/năm, chưa kể tiền hỗ trợ thuê nhân viên) và đương nhiên là chuyên trách.

Khi soạn thảo xong thì các dự án luật được thẩm định bởi các ủy ban của thượng và hạ viện. Khi nào cả 2 viện thông qua thì nó mới được trình tổng thống phê chuẩn. Có trường hợp TT bác bỏ nhưng QH vẫn bật lại được để ban hành luật. Nước Mỹ với kinh nghiệm vài trăm năm để xây dựng hiến pháp và pháp luật và luật Mỹ được soạn thảo bởi những người chuyên nghiệp, được thông qua bởi QH và TT với quy trình phức tạp nên chất lượng mới cao được. Mình không thấy Mỹ có văn bản tương tự như nghị định, thông tư, quyết định, để diễn giải luật như ở VN. Có phải không hả các bạn VK Mỹ?

Ngoài các luật được ban hành thông qua QH, ở Mỹ còn các loại luật khác.

Thông luật

Khi không có sự khống chế của các quy định hiến pháp và đạo luật, các tòa án liên bang và bang thường đối chiếu với thông luật; đó là một tuyển tập các quyết định tư pháp, thông tục và quy tắc chung có từ nhiều thế kỷ trước ở nước Anh và vẫn tiếp tục phát triển cho đến nay. Ở nhiều bang, thông luật tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tranh chấp hợp đồng, do các nhà làm luật của bang thấy không cần thiết phải thông qua các đạo luật quy định tất cả những trường hợp bất thường về hợp đồng có thể xảy ra.

Tiền lệ tư pháp

Các tòa án xét xử các hành vi vi phạm luật và các tranh chấp nảy sinh từ luật. Thông thường, tòa án cần phải diễn giải luật. Để làm điều đó, các tòa án tự ràng buộc bởi cách giải thích luật trước đó của các toà án cùng cấp hoặc cao hơn. Đây được gọi là nguyên tắc “theo quyết định trước”, hay đơn giản gọi là tiền lệ. Nó giúp bảo đảm sự nhất quán và có thể lường trước. Nếu phải đối mặt với các tiền lệ hoặc luật án lệ (case law) bất lợi, bên bị thường tìm cách phân biệt sự khác nhau giữa những yếu tố khách quan của vụ việc đang xem xét với các sự kiện đã dẫn đến quyết định trước đó.

Còn ở VN thì sao?

VN mang tiếng khai sinh nền CH từ năm 45, đến giờ cũng được 73 tuổi rồi. Nhưng thực ra kinh nghiệm về việc lập pháp so với Mỹ chỉ như trẻ trâu. Trong giai đoạn chiến tranh, miền Bắc cần gì có luật, nghị quyết của đảng thay cho luật. Mà ra nghị quyết thì đơn giản lắm, BCT quyết hết, không hơn gì luật thời phong kiến. Hiến pháp thì copy của LX, HP đầu tiên năm 46 tuy tự chế và DC nhất nhưng lại rất sơ sài và không được áp dụng.

Từ năm 76, mới bắt đầu có khoa Pháp lý của ĐH Tổng hợp, sau đó 3 năm mới có ĐH Pháp lý, sau là ĐH Luật. Nhưng thực ra phải sau đổi mới thì VN mới bắt đầu xây dựng các bộ luật. Tức là kinh nghiệm soạn luật mới có độ 30 năm, so với 300 năm của Mỹ.

Quy trình soạn luật của VN cũng hơi giống Mỹ nhưng thực tế luật VN chỉ là 1 cái khung sơ sài, do QH thông qua, thoạt nhìn có vẻ như là do dân (QH) xây dựng. Nhưng thực tế, đảng viên chiếm 95% số lượng đại biểu nên về ý chí là phục vụ đảng trước tiên, dân sau. Ở VN, người dân thường chỉ va chạm với Nghị định và thông tư, luật chỉ là cái khung, nói chung không hề được sử dụng trực tiếp. Mình chỉ thấy có vài luật như Hình sự và Tố tụng HS là có thể áp dụng trực tiếp luật mà không cần nghị định và thông tư. Còn hầu hết các luật khác thì chỉ NĐ và TT mới có giá trị áp dụng còn luật không cần biết cũng không sao. Luật Xây dựng, Giao thông, là ví dụ.

Kiểu ra luật của VN có vấn đề ở chỗ, người soạn luật hầu như là thuộc về hành pháp. QH thông qua thì à uôm, vì chất lượng ĐB quá tệ, dốt nát, lại kiêm nhiệm là chủ yếu. Hơn nữa, nghị định và thông tư do TTg và các Bộ ban hành, mà họ đều là hành pháp, tư pháp. Hóa ra hành pháp, tư pháp lại là kẻ xây dựng luật, rõ là vừa đá bóng vừa thổi còi.

Chính vì thế nên nghị định thông tư dễ dàng bị nhóm lợi ích sân sau của hành pháp chi phối. Thông tư có thể do các bộ khác nhau soạn thảo và ban hành để hướng dẫn nghị định, nên nhiều khi nó đá nhau, do thiếu phối hợp. Kiểu như TT về XD đá nhau với thông tư về KD BĐS...

Cũng vì tính thất thường và thiếu sự kiểm soát, thiếu thẩm định nên nghị định và thông tư có tuổi thọ rất ngắn, thay đổi, bổ sung, xóa sổ như cơm bữa. Có thông tư, nghị định chỉ tồn tại được có vài tháng. Vì thế nên gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp rất nhiều vì luôn trong tình trạng phải update luật và chờ thông tư hướng dẫn. Nhiều cán bộ, công chức còn không kịp update thông tư, nghị định.

Vấn đề này gặp đầy rẫy, nổi tiếng nhất là vụ đo đạc diện tích căn hộ và vấn đề sở hữu căn hộ chung cư, TT chửi nhau. Do các nhóm lợi ích mâu thuẫn quyền lợi thôi. Điều tương tự cũng hay gặp ở các tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành. Vụ Formosa là ví dụ, các tiêu chuẩn mâu thuẫn nhau dẫn đến FMS không hề sai luật!

Với các vấn đề về mặt lập pháp như vậy thì luật không phò mới lạ. Thế nên vừa rồi bà CT QH bảo là luật có vấn đề thì phải điều chỉnh, nhân vụ đổi đô ở Cần Thơ.

Còn vấn đề yếu kém trong việc vận dụng luật ở hành pháp, tư pháp, chấp pháp nữa. Do năng lực công chức kém nên CA hốt nhầm hơn bỏ sót, xử án thì oan sai, nặng về cảm tính. Như mấy vụ án oan bỏ tù oan người ta cả chục năm, cơ bản do CA, tòa án, kiểm sát yếu kém, chạy theo thành tích. Gần đây nhất là vụ xử án xe công đâm xe Ỉn đang lùi. Tòa xử theo "thông lệ" xe to đền xe bé. Ngu dốt hết chỗ nói, mà ngu rất ngang nhiên và tự tin.

Về luật sư thì sao?

Vai trò của luật sư so với CA, tòa án và kiểm sát thì như cún con. Vai trò của LS bây giờ chủ yếu là làm cò chạy án và tư vấn luật. Chứ còn cãi nhau ở tòa thì bị tòa bịt mồm dễ dàng, nhất là các vụ án chính trị. Án do BCT quyết, tòa và công tố làm diễn viên. Luật sư được bi bô tý cho vui cửa vui nhà.

Trong khi luật sư ở Mỹ là nghề danh giá và giàu có. Còn ở VN, AE luật sư là dễ đi tù nhất, chỉ sau xã hội đen. Mình mơ ước thành LS từ bé, lớp 12 mới bẻ lái sang kiến trúc, chứ không thì chắc giờ cũng nhập kho rồi.

Với pháp luật VN thì ai cũng là tù nhân dự khuyết nên anh em cứ xác định trời kêu ai nấy dạ. Đen thì ra đường đâm vào thằng đi giật lùi cũng bóc lịch mấy năm tốn mấy trăm củ. Nguyên nhân sâu xa cũng từ chế độ mà ra.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
19 Tháng Mười Một 2018
Hỡi những con bò Việt Cộng và Tàu Cộng, hãy cố vượt qua tư duy của bò, để nhận ra THỜI và THẾ lúc này là gì, đặng sám hối, thuận lòng đi theo, may ra còn có thể cứu được mạng mình, vợ con mình, gia tộc mình. Còn cứ tối mắt vì lòng tham, khư khư chống lại THỜI, THẾ, để rồi phải chết nhục, chết nhã như những con bò dại trong đống phế thải của lịch sử, thì lời nguyền rủa chúng mày sẽ tồn tại muôn đời, muốn khiếp nhơ nhuốc không tan.
19 Tháng Mười Một 2018
Chiến thuật quân sự của TT Trump rất khôn ngoan, một mặt Ông giao cho Israen, kết hợp với Pháp và Đức cầm chân Nga ở Syria khiến Nga không thể tiếp tay cho Tàu cộng ngoài biển Đông vì phải dồn quân sự, khí tài ở chiến trường Syria với Iran. Một mặt Ông cho hạm đội Mỹ Nhật kết hợp áp sát biển Đông để Tàu Cộng ngứa mắt nổ súng trước, lúc đó Ông mới lệnh tiêu diệt Tàu Cộng để xoá đường lưỡi bò độc chiếm trái phép của Tàu cộng để thông thương trên biển Đông như trước, vì đây là con đường huyết mạch chở hàng hoá ngang qua đây của toàn thế giới.
18 Tháng Mười Một 2018
Con số ba triệu người Kinh chúng nói cần tổ quốc, ý là gom luôn người Việt tị nạn cộng sản, mà riêng tại Mỹ đã hơn triệu người, chuyện vậy nói là tào lao thì cũng chưa đúng lắm, mà phải kêu đây là chuyện điên, nhưng lũ điên này có tiền mua đất lập bang hội. Rồi đây lũ cỏ đuôi chó cũng sẽ kéo tới kết bè kiếm ăn, lúc đó sẽ khổ với chúng, vì chắc chắn các cộng đồng người Viêt (không cộng sản) khắp nơi, sẽ là mục tiêu chúng đánh phá.
14 Tháng Mười Một 2018
Thành ra buổi diễn hài Đức Vua và Cận Thần đã chấm dứt, ban tổ chức xin trân trọng cảm ơn bà con đã quan tâm theo dõi, chúng tôi sẽ tiếp tục viết kịch bản và cho ra mắt tập 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, bồi, đầm, già, cơ, rô, chuồn, bích nhằm giải tỏa cái sự xì chét của mọi người sau một ngày làm việc cật lực nơi xứ này và chấm hết.
14 Tháng Mười Một 2018
Còn với chính quyền CS? Chính quyền này luôn sẵn sàng chà đạp lên hiến pháp và luật pháp của chính nó viết ra thì phương pháp bất bạo động thuần khiết sẽ đi vào ngõ cụt. CS bây giờ dám trắng trợn thách đố nhân dân rằng "bố mày thích thì làm, đố chúng mày làm gì được?", thì ta phải biết, chỉ có đấu tranh bất bạo động thì chả làm gì được nó. Việc hóa giải câu thách đố ấy của CS thì phải có tổ chức chính trị bí mật vạch ra hướng đấu tranh vũ trang với nó mới may ra.
11 Tháng Mười Một 2018
Muốn có dân chủ thật sự điều tiên quyết là người dân phải đứng lên lật đổ cái đảng độc tài hủ lậu mang tên cộng sản, xây dựng một nhà nước mới, nơi tập trung nhiều cái đầu của các con người dân chủ để làm ra luật, thêm vào đó là xây dựng một nhà nước pháp quyền nhằm bảo đảm các giá trị dân chủ không bị xâm phạm, một chính phủ thực sự biết lắng nghe người dân trước khi thi hành các chủ trương có ảnh hưởng đến toàn xã hội, một chính quyền có lòng tự trọng bắt buộc phải từ chức khi có sai lầm...
09 Tháng Mười Một 2018
Để có thành công mai sau, thì hôm nay phải lập đảng. Ngày đầu còn non trẻ thì bí mật, khi lớn mạnh đủ sức đấu lại mãnh thú thì công khai ra mặt. Không có sinh ra sao có trưởng thành? Đảng CS như loài thú ăn thịt tàn bạo, nếu nó bắt gặp một tổ chức chính trị non trẻ thì nó phải thịt, chắc chắn là vậy. Cho nên đừng trông chờ sự buông lỏng của CS để ta lớn mạnh vừa công khai vừa an toàn là điều không thể. Để diệt mầm mống sinh ra đảng phái chính trị, CS sẽ không cho bất kỳ một tổ chức công đoàn độc lập nào tồn tại. Cho dù CSVN có đặt bút kí hiệp định CPTPP hay EVFTA đi chăng nữa thì bằng mọi giá chúng phải ngăn cản.
07 Tháng Mười Một 2018
Việt Nam hôm nay cũng như Bắc Triều Tiên trước đây khi nhiều dư luận đồn đoán rằng sau khi lên ngôi Tổng Thống D. Trump sẽ đánh đất nước này, nhưng tất cả đã bé cái lầm bởi vì ông ta thừa biết đánh Bắc Triều Tiên chỉ cần một nút nhấn là quốc gia này sẽ thành bình địa nhưng đổi lại nước Mỹ hoàn toàn không có lợi lộc gì vì đây là một quốc gia nghèo nàn lạc hậu và tiếng xấu của thế giới sẽ chỉa vào chỉ trích nước Mỹ là một bọn sát nhân.
07 Tháng Mười Một 2018
Từ tính cách người học sinh ở đất nuớc này, chúng ta thấy tương lai tăm tối cho một quốc gia. Xã hội háo danh chạy theo thành tích như con thiêu thân cũng bởi thứ giáo dục này mà ra. Cá nhân cúi đầu trước cá nhân, cả xã hội cúi đầu trước bạo quyền, nên đất nước lao dốc mà chẳng còn ai màng đến việc trách nhiệm phải lên tiếng. Thất bại kinh tế thì có thể sửa chữa trong 10 năm hay 20 năm, nhưng thất bại giáo dục, thì phải mất 60 năm sau mới thay thế được nếu bắt đầu cải tổ đúng hướng từ hôm nay.
04 Tháng Mười Một 2018
ĐCS đã từng dựng lên các đảng chân gỗ thì việc dựng lên những công đoàn chân gỗ thì có gì khó? CS là vậy! Tin những cam kết của họ là một cái tin ngây thơ. Hiệp định Geneve nó cũng đạp, Hiệp định Paris nó cũng dẫm nát thì đã có ai làm gì nó? CS sẽ không phi chính trị hóa lực lượng vũ trang và nó cũng không trả xã hội dân sự tay nhân dân. Chắc chắn là vậy. Mong đợi CS làm thế là kẻ đang mơ giấc mơ hoang đường.