Vì sao pháp luật Việt Nam lại quá tệ?

05 Tháng Mười Một 201812:59 CH(Xem: 1282)

Vì sao pháp luật Việt Nam lại quá tệ?

45424879_1239352492884378_198944757756461056_n



Dương Quốc Chính




Mấy hôm nay cần lao rộn ràng mấy vụ đều dính đến pháp luật, 1 là vụ phạt do đổi đô và tiện thể tịch thu kim cương của chủ cửa hàng, 2 là vụ xe công đâm nát đít xe ỉn. Còn vô số vụ khác liên quan đến pháp luật gây bức xúc với quần chúng. Tại sao luật VN lại lởm như vậy?

Tổng quát mà nói, ở VN, đảng ta ngồi trên pháp luật, ôm tất cả tam quyền. Vì thế, luật ở VN là thể hiện ý chí của đảng, không phải khế ước xã hội của dân. Cho nên cứ hở ra là dân sẽ lách luật, phạm luật, chạy án... Tóm lại là có 1 số con được bình đẳng hơn những con khác.

Còn chi tiết về vấn đề lập pháp, ta thử so sánh quy trình soạn luật của Mỹ so với VN là thấy vì sao luật VN lại ngu như vậy.

Ở Mỹ, các dự án luật có thể xuất phát từ rất nhiều nơi, có thể từ hành pháp. Nhưng việc đệ trình và thẩm định luật buộc phải qua Quốc hội. Tổng thống không được trực tiếp đệ trình dự án luật mà cũng phải thông qua các nghị sỹ.

Các dự án luật có thể được soạn thảo bởi hành pháp hoặc văn phòng của các nghị sỹ hoặc họ có thể thuê những người chuyên nghiệp để soạn thảo luật. Mỗi hạ nghị sỹ có tới 16 người giúp việc, thượng nghị sỹ có 36 đệ, lương của các nghị sỹ khá cao (khoảng 174ng $/năm, chưa kể tiền hỗ trợ thuê nhân viên) và đương nhiên là chuyên trách.

Khi soạn thảo xong thì các dự án luật được thẩm định bởi các ủy ban của thượng và hạ viện. Khi nào cả 2 viện thông qua thì nó mới được trình tổng thống phê chuẩn. Có trường hợp TT bác bỏ nhưng QH vẫn bật lại được để ban hành luật. Nước Mỹ với kinh nghiệm vài trăm năm để xây dựng hiến pháp và pháp luật và luật Mỹ được soạn thảo bởi những người chuyên nghiệp, được thông qua bởi QH và TT với quy trình phức tạp nên chất lượng mới cao được. Mình không thấy Mỹ có văn bản tương tự như nghị định, thông tư, quyết định, để diễn giải luật như ở VN. Có phải không hả các bạn VK Mỹ?

Ngoài các luật được ban hành thông qua QH, ở Mỹ còn các loại luật khác.

Thông luật

Khi không có sự khống chế của các quy định hiến pháp và đạo luật, các tòa án liên bang và bang thường đối chiếu với thông luật; đó là một tuyển tập các quyết định tư pháp, thông tục và quy tắc chung có từ nhiều thế kỷ trước ở nước Anh và vẫn tiếp tục phát triển cho đến nay. Ở nhiều bang, thông luật tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tranh chấp hợp đồng, do các nhà làm luật của bang thấy không cần thiết phải thông qua các đạo luật quy định tất cả những trường hợp bất thường về hợp đồng có thể xảy ra.

Tiền lệ tư pháp

Các tòa án xét xử các hành vi vi phạm luật và các tranh chấp nảy sinh từ luật. Thông thường, tòa án cần phải diễn giải luật. Để làm điều đó, các tòa án tự ràng buộc bởi cách giải thích luật trước đó của các toà án cùng cấp hoặc cao hơn. Đây được gọi là nguyên tắc “theo quyết định trước”, hay đơn giản gọi là tiền lệ. Nó giúp bảo đảm sự nhất quán và có thể lường trước. Nếu phải đối mặt với các tiền lệ hoặc luật án lệ (case law) bất lợi, bên bị thường tìm cách phân biệt sự khác nhau giữa những yếu tố khách quan của vụ việc đang xem xét với các sự kiện đã dẫn đến quyết định trước đó.

Còn ở VN thì sao?

VN mang tiếng khai sinh nền CH từ năm 45, đến giờ cũng được 73 tuổi rồi. Nhưng thực ra kinh nghiệm về việc lập pháp so với Mỹ chỉ như trẻ trâu. Trong giai đoạn chiến tranh, miền Bắc cần gì có luật, nghị quyết của đảng thay cho luật. Mà ra nghị quyết thì đơn giản lắm, BCT quyết hết, không hơn gì luật thời phong kiến. Hiến pháp thì copy của LX, HP đầu tiên năm 46 tuy tự chế và DC nhất nhưng lại rất sơ sài và không được áp dụng.

Từ năm 76, mới bắt đầu có khoa Pháp lý của ĐH Tổng hợp, sau đó 3 năm mới có ĐH Pháp lý, sau là ĐH Luật. Nhưng thực ra phải sau đổi mới thì VN mới bắt đầu xây dựng các bộ luật. Tức là kinh nghiệm soạn luật mới có độ 30 năm, so với 300 năm của Mỹ.

Quy trình soạn luật của VN cũng hơi giống Mỹ nhưng thực tế luật VN chỉ là 1 cái khung sơ sài, do QH thông qua, thoạt nhìn có vẻ như là do dân (QH) xây dựng. Nhưng thực tế, đảng viên chiếm 95% số lượng đại biểu nên về ý chí là phục vụ đảng trước tiên, dân sau. Ở VN, người dân thường chỉ va chạm với Nghị định và thông tư, luật chỉ là cái khung, nói chung không hề được sử dụng trực tiếp. Mình chỉ thấy có vài luật như Hình sự và Tố tụng HS là có thể áp dụng trực tiếp luật mà không cần nghị định và thông tư. Còn hầu hết các luật khác thì chỉ NĐ và TT mới có giá trị áp dụng còn luật không cần biết cũng không sao. Luật Xây dựng, Giao thông, là ví dụ.

Kiểu ra luật của VN có vấn đề ở chỗ, người soạn luật hầu như là thuộc về hành pháp. QH thông qua thì à uôm, vì chất lượng ĐB quá tệ, dốt nát, lại kiêm nhiệm là chủ yếu. Hơn nữa, nghị định và thông tư do TTg và các Bộ ban hành, mà họ đều là hành pháp, tư pháp. Hóa ra hành pháp, tư pháp lại là kẻ xây dựng luật, rõ là vừa đá bóng vừa thổi còi.

Chính vì thế nên nghị định thông tư dễ dàng bị nhóm lợi ích sân sau của hành pháp chi phối. Thông tư có thể do các bộ khác nhau soạn thảo và ban hành để hướng dẫn nghị định, nên nhiều khi nó đá nhau, do thiếu phối hợp. Kiểu như TT về XD đá nhau với thông tư về KD BĐS...

Cũng vì tính thất thường và thiếu sự kiểm soát, thiếu thẩm định nên nghị định và thông tư có tuổi thọ rất ngắn, thay đổi, bổ sung, xóa sổ như cơm bữa. Có thông tư, nghị định chỉ tồn tại được có vài tháng. Vì thế nên gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp rất nhiều vì luôn trong tình trạng phải update luật và chờ thông tư hướng dẫn. Nhiều cán bộ, công chức còn không kịp update thông tư, nghị định.

Vấn đề này gặp đầy rẫy, nổi tiếng nhất là vụ đo đạc diện tích căn hộ và vấn đề sở hữu căn hộ chung cư, TT chửi nhau. Do các nhóm lợi ích mâu thuẫn quyền lợi thôi. Điều tương tự cũng hay gặp ở các tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành. Vụ Formosa là ví dụ, các tiêu chuẩn mâu thuẫn nhau dẫn đến FMS không hề sai luật!

Với các vấn đề về mặt lập pháp như vậy thì luật không phò mới lạ. Thế nên vừa rồi bà CT QH bảo là luật có vấn đề thì phải điều chỉnh, nhân vụ đổi đô ở Cần Thơ.

Còn vấn đề yếu kém trong việc vận dụng luật ở hành pháp, tư pháp, chấp pháp nữa. Do năng lực công chức kém nên CA hốt nhầm hơn bỏ sót, xử án thì oan sai, nặng về cảm tính. Như mấy vụ án oan bỏ tù oan người ta cả chục năm, cơ bản do CA, tòa án, kiểm sát yếu kém, chạy theo thành tích. Gần đây nhất là vụ xử án xe công đâm xe Ỉn đang lùi. Tòa xử theo "thông lệ" xe to đền xe bé. Ngu dốt hết chỗ nói, mà ngu rất ngang nhiên và tự tin.

Về luật sư thì sao?

Vai trò của luật sư so với CA, tòa án và kiểm sát thì như cún con. Vai trò của LS bây giờ chủ yếu là làm cò chạy án và tư vấn luật. Chứ còn cãi nhau ở tòa thì bị tòa bịt mồm dễ dàng, nhất là các vụ án chính trị. Án do BCT quyết, tòa và công tố làm diễn viên. Luật sư được bi bô tý cho vui cửa vui nhà.

Trong khi luật sư ở Mỹ là nghề danh giá và giàu có. Còn ở VN, AE luật sư là dễ đi tù nhất, chỉ sau xã hội đen. Mình mơ ước thành LS từ bé, lớp 12 mới bẻ lái sang kiến trúc, chứ không thì chắc giờ cũng nhập kho rồi.

Với pháp luật VN thì ai cũng là tù nhân dự khuyết nên anh em cứ xác định trời kêu ai nấy dạ. Đen thì ra đường đâm vào thằng đi giật lùi cũng bóc lịch mấy năm tốn mấy trăm củ. Nguyên nhân sâu xa cũng từ chế độ mà ra.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
05 Tháng Sáu 2024
Sau bệnh “nhận vơ” nhơ bẩn như thế, cán bộ, đảng viên CSVN ngày nay còn bị nhiễm 2 chứng bện mới “lười lao động” và “lười làm việc”. Báo của Trung ương đảng (ĐCSVN) cho biết: “Tình trạng “lười lao động” trong đội ngũ cán bộ, đảng viên đang diễn ra ở không ít cơ quan, đơn vị. Đây là căn bệnh nguy hiểm, cần phải chữa ngay bằng “phương thuốc đặc trị”. (ĐCSVN, ngày 28/05/2024) Nhưng ngoài “lười biếng, lười lao động, lười làm việc”, theo bài viết của Trung ương, đảng viên còn mắc bệnh “ kèn cựa, cục bộ, thiếu kỷ luật, kém đoàn kết, tham ô, xa hoa lãng phí.” Các tệ nạn này như “trăm hoa đua nở dưới thời các Tổng Bí thư Đỗ Mười...
05 Tháng Sáu 2024
Một cuộc bố ráp khác, cuộc ‘đánh úp’ tăng đoàn khất thực của nhà sư Thích Minh Tuệ vào đêm 3/6/2024 có thể được hiểu là quyết tâm của BCA nhằm bóp nghẹt tự do tôn giáo nếu không tu tập theo đường lối của nhà nước. Ban Tuyên giáo chỉ đạo báo chí quốc doanh đưa tin là nhà sư Thích Minh Tuệ ‘đã tự nguyện dừng việc đi bộ khất thực’. Chẳng mấy ai tin bộ máy truyền thông ‘nói dối hơn Cuội’ ấy, khi nhiều thông tin trên mạng cho biết, sư Minh Tuệ đột nhiên ‘biến mất’, sau khi ngài đến địa phận tỉnh Thừa Thiên – Huế vào buổi chiều hôm trước (2/6), không ai rõ tung tích… (5) Trái ngược với tuyên bố của các cơ quan Nhà nước...
05 Tháng Sáu 2024
Tự do tôn giáo là một căn bản mặc nhiên tại các quốc gia dân chủ, trong đó họ phân chia rạch ròi: Tôn giáo là tôn giáo và chính trị là chính trị. Không có việc nhồi nhét chính trị vào tôn giáo như đảng cộng sản đã và đang làm khi dương cao khẩu hiệu: Đạo Pháp xhcn!. Bởi hai khái niệm kể trên hoàn toàn không dính dáng vào nhau, một bên là chân lý để con người tu tập tìm cầu giải thoát, và một bên là loại xã hội sao chép, ăn vay từ những quốc gia đi trước nhưng đã phá sản hôm nay để trong đó quyền lực lãnh đạo quốc gia thuộc về một thiểu số gian manh và tàn độc.
01 Tháng Sáu 2024
Tuy đề nghị của ông Hòa khiến công chúng phẫn nộ nhưng Kiem Mai Ba cho biết ông “rất thông cảm cho ‘biểu đại’ Phạm Văn Hòa”. Sau khi liệt kê vài “danh mộc” như Nguyễn Thanh Long Bộ trưởng Y tế, đến giờ vẫn còn được tiếc thương, trong khi hơn 40.000 nạn dân thiệt mạng vì COVID-19 bị thiêu như gỗ tạp chẳng còn ai bận tâm, Kiem Mai Ba phỏng đoán: Ông Hòa xót xa cho gỗ quý vì chưa có Quốc hội khóa nào XÀI HAO ĐẠI BIỂU bằng khóa 15. Có thể ổng ‘run tay, lạnh cẳng’ khi phải bấm nút loại bỏ cả ‘gỗ nhóm một’ như: Nguyễn Xuân Phúc, Võ Văn Thưởng, Vương Đình Huệ, Trương Thị Mai, Phạm Bình Minh, Trần Tuấn Anh,...
01 Tháng Sáu 2024
Tuy nhiên bên cạnh đó, chỉ vài giờ đồng hồ sau khi bồi thẩm đoàn tuyên bố ông Trump có tội, quỹ tranh cử của ông Trump đã quyên góp được 35 triệu $, điều đó chứng tỏ rằng số người ủng hộ ông Trump, giận dữ với kết luận của bồi thẩm đoàn đã tỏ thái độ quyết tâm đưa ông trở lại Tòa Bạch Ốc. Với lập luận rằng ông Trump đã bị oan, chính quyền ông Biden tìm cách hãm hại Trump, ngăn chận việc ông trở lại Tòa Bạch Ốc, họ bất chấp việc những bằng chứng không thể chối cãi, nhân chứng là người từng làm việc lâu dài cho ông như Michael Cohen. Họ cũng cho rằng bồi thẩm đoàn đã bị chính quyền ông Biden mua chuộc,lèo lái...
31 Tháng Năm 2024
Mấu chốt là tướng Tô Lâm muốn giữ bộ Công an (CA) đầy quyền lực lúc ông nhậm chức CTN và ông tin tưởng Đảng đồng ý. Trong ngày 22/5, Quốc hội (QH) họp ngồi yên chờ chỉ thị của Ủy ban trung ương Đảng đang họp kín. Tại Trung ương Đảng, đến phút chót phe thắng kip thời giành được quyết định cho phép QH tiến hành bầu hợp thức hóa chức danh CTN cho ĐT Tô Lâm (đạt số phiếu đại biểu tán thành 473/474), đồng thời miễn nhiễm chức vụ Bộ trưởng CA cho Đại tướng tân chủ tịch nước. Mọi diễn tiến đúng quy trình “Đảng chỉ tay, Quốc hội giơ tay, Mặt trận vỗ tay”.
30 Tháng Năm 2024
Tuy nhiên, cụm từ Việt Nam Cộng Hòa vẫn là nỗi ám ảnh không nguôi trong lòng bất cứ một đảng viên cộng sản nào, từ cán bộ hạ tầng đến lãnh đạo trung ương. Ra hải ngoại công tác, làm việc, gặp gỡ ngoại giao...hễ nghe nói đến, nhìn thấy lá cờ vàng là người cộng sản hoảng hốt, lo sợ như...gặp ma, thiếu điều muốn tè trong quần. Ngay cả khi có những cuộc gặp gỡ ngoại giao chính thức ở cấp lãnh đạo quốc gia với các nước Âu, Mỹ..., được hàng rào cảnh sát, lực lượng an ninh bảo vệ vòng ngoài vòng trong, người cộng sản luôn luôn tìm cách né tránh, hoặc lén lút, đi ngõ sau để tránh nhìn thấy...ma.
29 Tháng Năm 2024
Điều 4 của tiêu chuẩn nói đến “Đoàn kết, kỷ cương, tình thương, trách nhiệm”, nhưng trong ít năm gần đây, tình trạng đảng viên, kể cả thành phần lãnh đạo đã phát ngôn và hành động ra ngoài “điều lệ” đảng, đôi khi ngược lại với đường lối và chủ trương của đảng. Những chứng bệnh “lười học tập Nghị quyết đảng, thờ ơ, làm ngơ chỉ thị đảng hoặc làm theo ý mình” đã tràn lan trong đảng. Tình trạng “im tiếng hay đồng tình trong khi họp nội bộ, nhưng ra ngoài lại phát ngôn chống lại” cũng đang phát triển sâu rộng trong hàng ngũ khiến đảng lo âu. Cuối cùng, đòi hỏi cán bộ, đảng viên phải “Gương mẫu, khiêm tốn, tu dưỡng rèn luyện, học tập suốt đời...
29 Tháng Năm 2024
Song thực tế chứng minh là “cán bộ, đảng viên” không những không màng mà còn tiếp tục làm ngược lại với… “sáu dám” mạnh mẽ hơn. Do vậy hai năm sau (tháng 9/2023), tới lượt chính phủ ban hành “quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung” (Nghị định số 73/2023/NĐ-CP). Nghị định 73/2023/NĐ-CP tiếp tục được ca ngợi là “đai bảo hiểm cho cán bộ dám nghĩ, dám làm, sẽ cởi ‘nút thắt’ cho sự năng động, sáng tạo để các cán bộ vượt qua nỗi sợ ‘đi trên dây’, tạo ra sự thay đổi về chất đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức là lãnh đạo, quản lý...
25 Tháng Năm 2024
Quý vị cứ vào fanpage của chùa Ba Vàng để thán phục trình điều binh khiển tướng, tổ chức truyền thông, làm hình ảnh quảng cáo thượng thừa… của ông sư này. Chùa Ba Vàng luôn luôn xuất hiện trong những hình ảnh đẹp đẽ, hoành tráng, lung linh nhất. Các sư trong chùa thì đạo hạnh, hy sinh, khiêm cung, thần thái ngời ngời. Thầy trụ trì thì vừa đẹp trai sáng láng vừa học thức, thông thạo cả cõi Phật lẫn cõi ma. Đặc biệt, những bức ảnh chụp thầy thường na ná các bức tranh trong truyện Phật. Cảnh chùa đẹp như cảnh tiên, đến chùa không mất tiền ăn tiền ở, lại tha hồ chụp hình khoe Facebook, thí chủ (thường là phụ nữ trung niên, có tiền và...