Vì sao pháp luật Việt Nam lại quá tệ?

05 Tháng Mười Một 201812:59 CH(Xem: 288)

Vì sao pháp luật Việt Nam lại quá tệ?

45424879_1239352492884378_198944757756461056_n



Dương Quốc Chính




Mấy hôm nay cần lao rộn ràng mấy vụ đều dính đến pháp luật, 1 là vụ phạt do đổi đô và tiện thể tịch thu kim cương của chủ cửa hàng, 2 là vụ xe công đâm nát đít xe ỉn. Còn vô số vụ khác liên quan đến pháp luật gây bức xúc với quần chúng. Tại sao luật VN lại lởm như vậy?

Tổng quát mà nói, ở VN, đảng ta ngồi trên pháp luật, ôm tất cả tam quyền. Vì thế, luật ở VN là thể hiện ý chí của đảng, không phải khế ước xã hội của dân. Cho nên cứ hở ra là dân sẽ lách luật, phạm luật, chạy án... Tóm lại là có 1 số con được bình đẳng hơn những con khác.

Còn chi tiết về vấn đề lập pháp, ta thử so sánh quy trình soạn luật của Mỹ so với VN là thấy vì sao luật VN lại ngu như vậy.

Ở Mỹ, các dự án luật có thể xuất phát từ rất nhiều nơi, có thể từ hành pháp. Nhưng việc đệ trình và thẩm định luật buộc phải qua Quốc hội. Tổng thống không được trực tiếp đệ trình dự án luật mà cũng phải thông qua các nghị sỹ.

Các dự án luật có thể được soạn thảo bởi hành pháp hoặc văn phòng của các nghị sỹ hoặc họ có thể thuê những người chuyên nghiệp để soạn thảo luật. Mỗi hạ nghị sỹ có tới 16 người giúp việc, thượng nghị sỹ có 36 đệ, lương của các nghị sỹ khá cao (khoảng 174ng $/năm, chưa kể tiền hỗ trợ thuê nhân viên) và đương nhiên là chuyên trách.

Khi soạn thảo xong thì các dự án luật được thẩm định bởi các ủy ban của thượng và hạ viện. Khi nào cả 2 viện thông qua thì nó mới được trình tổng thống phê chuẩn. Có trường hợp TT bác bỏ nhưng QH vẫn bật lại được để ban hành luật. Nước Mỹ với kinh nghiệm vài trăm năm để xây dựng hiến pháp và pháp luật và luật Mỹ được soạn thảo bởi những người chuyên nghiệp, được thông qua bởi QH và TT với quy trình phức tạp nên chất lượng mới cao được. Mình không thấy Mỹ có văn bản tương tự như nghị định, thông tư, quyết định, để diễn giải luật như ở VN. Có phải không hả các bạn VK Mỹ?

Ngoài các luật được ban hành thông qua QH, ở Mỹ còn các loại luật khác.

Thông luật

Khi không có sự khống chế của các quy định hiến pháp và đạo luật, các tòa án liên bang và bang thường đối chiếu với thông luật; đó là một tuyển tập các quyết định tư pháp, thông tục và quy tắc chung có từ nhiều thế kỷ trước ở nước Anh và vẫn tiếp tục phát triển cho đến nay. Ở nhiều bang, thông luật tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong tranh chấp hợp đồng, do các nhà làm luật của bang thấy không cần thiết phải thông qua các đạo luật quy định tất cả những trường hợp bất thường về hợp đồng có thể xảy ra.

Tiền lệ tư pháp

Các tòa án xét xử các hành vi vi phạm luật và các tranh chấp nảy sinh từ luật. Thông thường, tòa án cần phải diễn giải luật. Để làm điều đó, các tòa án tự ràng buộc bởi cách giải thích luật trước đó của các toà án cùng cấp hoặc cao hơn. Đây được gọi là nguyên tắc “theo quyết định trước”, hay đơn giản gọi là tiền lệ. Nó giúp bảo đảm sự nhất quán và có thể lường trước. Nếu phải đối mặt với các tiền lệ hoặc luật án lệ (case law) bất lợi, bên bị thường tìm cách phân biệt sự khác nhau giữa những yếu tố khách quan của vụ việc đang xem xét với các sự kiện đã dẫn đến quyết định trước đó.

Còn ở VN thì sao?

VN mang tiếng khai sinh nền CH từ năm 45, đến giờ cũng được 73 tuổi rồi. Nhưng thực ra kinh nghiệm về việc lập pháp so với Mỹ chỉ như trẻ trâu. Trong giai đoạn chiến tranh, miền Bắc cần gì có luật, nghị quyết của đảng thay cho luật. Mà ra nghị quyết thì đơn giản lắm, BCT quyết hết, không hơn gì luật thời phong kiến. Hiến pháp thì copy của LX, HP đầu tiên năm 46 tuy tự chế và DC nhất nhưng lại rất sơ sài và không được áp dụng.

Từ năm 76, mới bắt đầu có khoa Pháp lý của ĐH Tổng hợp, sau đó 3 năm mới có ĐH Pháp lý, sau là ĐH Luật. Nhưng thực ra phải sau đổi mới thì VN mới bắt đầu xây dựng các bộ luật. Tức là kinh nghiệm soạn luật mới có độ 30 năm, so với 300 năm của Mỹ.

Quy trình soạn luật của VN cũng hơi giống Mỹ nhưng thực tế luật VN chỉ là 1 cái khung sơ sài, do QH thông qua, thoạt nhìn có vẻ như là do dân (QH) xây dựng. Nhưng thực tế, đảng viên chiếm 95% số lượng đại biểu nên về ý chí là phục vụ đảng trước tiên, dân sau. Ở VN, người dân thường chỉ va chạm với Nghị định và thông tư, luật chỉ là cái khung, nói chung không hề được sử dụng trực tiếp. Mình chỉ thấy có vài luật như Hình sự và Tố tụng HS là có thể áp dụng trực tiếp luật mà không cần nghị định và thông tư. Còn hầu hết các luật khác thì chỉ NĐ và TT mới có giá trị áp dụng còn luật không cần biết cũng không sao. Luật Xây dựng, Giao thông, là ví dụ.

Kiểu ra luật của VN có vấn đề ở chỗ, người soạn luật hầu như là thuộc về hành pháp. QH thông qua thì à uôm, vì chất lượng ĐB quá tệ, dốt nát, lại kiêm nhiệm là chủ yếu. Hơn nữa, nghị định và thông tư do TTg và các Bộ ban hành, mà họ đều là hành pháp, tư pháp. Hóa ra hành pháp, tư pháp lại là kẻ xây dựng luật, rõ là vừa đá bóng vừa thổi còi.

Chính vì thế nên nghị định thông tư dễ dàng bị nhóm lợi ích sân sau của hành pháp chi phối. Thông tư có thể do các bộ khác nhau soạn thảo và ban hành để hướng dẫn nghị định, nên nhiều khi nó đá nhau, do thiếu phối hợp. Kiểu như TT về XD đá nhau với thông tư về KD BĐS...

Cũng vì tính thất thường và thiếu sự kiểm soát, thiếu thẩm định nên nghị định và thông tư có tuổi thọ rất ngắn, thay đổi, bổ sung, xóa sổ như cơm bữa. Có thông tư, nghị định chỉ tồn tại được có vài tháng. Vì thế nên gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp rất nhiều vì luôn trong tình trạng phải update luật và chờ thông tư hướng dẫn. Nhiều cán bộ, công chức còn không kịp update thông tư, nghị định.

Vấn đề này gặp đầy rẫy, nổi tiếng nhất là vụ đo đạc diện tích căn hộ và vấn đề sở hữu căn hộ chung cư, TT chửi nhau. Do các nhóm lợi ích mâu thuẫn quyền lợi thôi. Điều tương tự cũng hay gặp ở các tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành. Vụ Formosa là ví dụ, các tiêu chuẩn mâu thuẫn nhau dẫn đến FMS không hề sai luật!

Với các vấn đề về mặt lập pháp như vậy thì luật không phò mới lạ. Thế nên vừa rồi bà CT QH bảo là luật có vấn đề thì phải điều chỉnh, nhân vụ đổi đô ở Cần Thơ.

Còn vấn đề yếu kém trong việc vận dụng luật ở hành pháp, tư pháp, chấp pháp nữa. Do năng lực công chức kém nên CA hốt nhầm hơn bỏ sót, xử án thì oan sai, nặng về cảm tính. Như mấy vụ án oan bỏ tù oan người ta cả chục năm, cơ bản do CA, tòa án, kiểm sát yếu kém, chạy theo thành tích. Gần đây nhất là vụ xử án xe công đâm xe Ỉn đang lùi. Tòa xử theo "thông lệ" xe to đền xe bé. Ngu dốt hết chỗ nói, mà ngu rất ngang nhiên và tự tin.

Về luật sư thì sao?

Vai trò của luật sư so với CA, tòa án và kiểm sát thì như cún con. Vai trò của LS bây giờ chủ yếu là làm cò chạy án và tư vấn luật. Chứ còn cãi nhau ở tòa thì bị tòa bịt mồm dễ dàng, nhất là các vụ án chính trị. Án do BCT quyết, tòa và công tố làm diễn viên. Luật sư được bi bô tý cho vui cửa vui nhà.

Trong khi luật sư ở Mỹ là nghề danh giá và giàu có. Còn ở VN, AE luật sư là dễ đi tù nhất, chỉ sau xã hội đen. Mình mơ ước thành LS từ bé, lớp 12 mới bẻ lái sang kiến trúc, chứ không thì chắc giờ cũng nhập kho rồi.

Với pháp luật VN thì ai cũng là tù nhân dự khuyết nên anh em cứ xác định trời kêu ai nấy dạ. Đen thì ra đường đâm vào thằng đi giật lùi cũng bóc lịch mấy năm tốn mấy trăm củ. Nguyên nhân sâu xa cũng từ chế độ mà ra.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
14 Tháng Tư 2019
Cách Mạng bắt buộc vẫn phải đến nhưng nó không có sự hướng dẫn như các cuộc cách mạng của thế giới loài người như tranh đấu cho dân chủ, tự do, xóa bỏ chế độ phong kiến mà nó sẽ bắt đầu bằng những bất cập, bức xúc của người dân trong nước, nó đến từ lòng yêu nước của người dân với hai chữ Việt Nam thiêng liêng cao quý trong tim, nó sẽ hội tụ toàn dân xuống đường lên tiếng truất phế đảng csVN một khi thời cơ đã chín mùi không kể tôn giáo, đảng phái nào.
14 Tháng Tư 2019
Cho nên nghe họ nói ông Trọng “khỏe có chi mô” thì cũng như không có thông tin gì về sức khỏe của ổng cả. Người ta nói rằng, nguồn tin thân cận cho biết “sức khỏe của ngài ổn”. OK thì nghe nói ổn, nhưng thật sự có ổn không là chuyện khác. Nói cho cùng “Sức khỏe ổn” thì cũng đồng nghĩa với câu “Tao khỏe có chi mô” thôi mà. Nhưng có một điều làm tôi đây băn khoăn là, bệnh xuất huyết não nhẹ sao lại huy động tực thăng xuống Kiên Giang chở gấp về Chợ Rẫy? Chả lẽ bệnh viện Đa Khoa Kiên Giang chữa không được bệnh đó sao? Khà khà, khó hiểu quá!
14 Tháng Tư 2019
Đến bây giờ mà họ vẫn còn ca ngợi một chế độ độc tài đã bị Mỹ đảo chính thì hỏi tại sao 44 năm trước dân miền Nam không thần tượng một tên lãnh tụ giả? Nghĩa là trong đầu người Việt không có chỗ cho lý trí, họ chẳng hiểu gì về độc tài và dân chủ. Chẳng hiểu là đất nước tốt đep cần phải có đối lập để kiểm soát quyền lực chứ đừng nghe lời của chính trị gia. Bởi thế dân Bắc tôn sùng Hồ Chí Minh, Nam sùng bái nhà Ngô... Và ai cũng có trong đầu mình một chủ nghĩa yêu nước theo cách chọn nhà độc tài của mình.
13 Tháng Tư 2019
Điều đó đã có người cho là luật an ninh mạng, của nhà nước An Nam cộng đã thành công, nhưng theo mỗ tôi thì không là vậy, đơn giản chỉ là cái hèn, cái sợ, đã chiếm lấy hết phần xác lẫn phần hồn đâm ra rúm ró trước kẻ ác. Cái xấu đã không dám đấu tranh, thì nói gì đến chuyện đối đầu với thầy trò Hán phỉ, đang là kẻ mua đứa bán nước Nam… Cứu lấy đất nước chỉ trông vào sức mạnh của người dân, nay tình hình này đành thở dài, và buông lấy hai tiếng: Mạt vận!
13 Tháng Tư 2019
Nói như thế để bạn đọc trẻ có thể có thêm kiến thức đâu là hình khiêu dâm, đâu là hình nghệ thuật, tuy nhiên không phải vì thế mà chúng tôi tán thành việc lên án các bạn trẻ chụp ảnh nude tại Đà Lạt mà trái lại chúng tôi cổ súy cho quyền tự do con người của người dân Việt Nam, cũng có thể trong bức ảnh khiêu dâm trên nhà nhiếp ảnh muốn làm nghệ thuật nhưng tay nghề còn non chưa tới, nhưng biết đâu sau này họ sẽ là những nhà nhiếp ảnh tài ba và cô người mẫu kia sau này ai biết là cô sẽ nổi tiếng?
13 Tháng Tư 2019
Đáng ra báo chí và các trang tin điện tử phải ngay lập tức đưa dẫn các quy định pháp luật về việc đăng tải, phát tán bí mật đời tư lên mạng xã hội là bị nghiêm cấm và cảnh báo rằng hành vi đó là tội phạm, thì báo chí lại đánh vào thông tin rằng cô này, anh kia đã bị lộ những hình ảnh hay đoạn phim ân ái riêng tư thuộc về riêng họ. Trong khi những thông tin thiết thực khác thì họ thinh lặng và không có nổi lấy một dòng tin nào về nó.
12 Tháng Tư 2019
Lá phiếu nào cũng có sự lợi và hại của nó. Bầu cho người thành toàn, có tâm trí dành cho đất nước thì lá phiếu ấy hữu dụng, ngược lại bầu cho một kẻ độc tài thì lá phiếu ấy trở nên có hại cho tiến trình dân chủ. Tuy nhiên nếu không có những lá phiếu có hại ấy thì xã hội có đáng nhận hai chữ dân chủ làm mục tiêu chung hay không? Dân chủ luôn luôn cần sự cọ sát, đôi khi rất đau đớn. Thiếu đau đớn, hy sinh, tranh luận thậm chí chửi mắng nhau không thể có một nền dân chủ thực sự, có chăng chỉ là dân chủ phải đạo, dân chủ trung thành hay dân chủ định hướng, những cái mà dân tộc Việt Nam thừa mứa từ hơn 70 năm qua.
10 Tháng Tư 2019
Chuyện những ông lãnh đạo đầu óc rỗng tuếch nhưng muốn lưu danh hậu thế bằng những tác phẩm đồ sộ nên thuê người khác chấp bút đã được nhà văn Trần Đĩnh nói hết sự thật trong tác phẩm Đèn Cù của ông rồi. Ai đọc tác phẩm Đèn Cù thì biết ngay, nó lột tả chuyện thâm cung của mấy ông CS “kiệt xuất” một cách trần trụi. Nhà văn Trần Đĩnh cho biết, chính ông đã viết hồi ký cho Hồ Chí Minh, Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm… Như vậy là các vị ấy không có khả năng viết, nhưng rồi chỉ định kẻ khác viết cho mình để vơ rằng, đó là của mình. Mục đích là lưu lại cho hậu thế, muốn hậu thế tung hô những giá trị mà mình vốn không hề có.
10 Tháng Tư 2019
Trong tất cả các dấu hiệu trên, dấu hiệu quan trọng nhất vẫn là " Không xóa bỏ chế độ CS" . Cuội dù có láo lường cỡ nào cũng vẫn ngụy biện cho vấn đề này vì sợ bị bắt. Nếu đấu tranh dân chủ thật thì không ngần ngại bày tỏ quan điểm để lôi kéo toàn dân xuống đường tạo nên những cuộc đấu tranh thay đổi tận gốc như 30 nước trên thế giới đã làm. Thế nhưng cuội thường viện lý do là không thể để CS bắt bớ, đàn áp để ngụy biện. Nhưng cuội sẽ vấp phải một phản biện quan trọng là: nếu không bị bắt có thoát khỏi cái chết của sự diệt chủng sắp đến không? Giữa bị bắt và cái chết cái nào đáng sợ hơn.
09 Tháng Tư 2019
Người dân từ nay sẽ là công dân Hoa Lục, cũng xí xa xí xồ ngộ ngộ, nị nị, cũng ăn tàu hủ thúi, những món ăn Ba Tàu như Hoành Thánh, Há Cảo, Bát Bửu sẽ là món ăn chính trong các gia đình Việt Nam thay cho rau muống, mắm tôm, đậu phụ…lúc đó khỏi cần cãi nhau về nước mắm truyền thống và nước mắm công nghiệp bởi vì từ đó người dân đã ăn xì dầu như bọn ba tàu chính hiệu. Khỏi cần phải mướn phim Hongkong về xem bởi vì các tài tử Thành Long, Trương Mạn Ngọc vv… đều là công dân Tùng Của, ta và họ là đồng hương thì cứ việc mua vé tàu lửa lên Hongkong mà ngắm mà xin chữ ký…