Tự Do và Dân Chủ

26 Tháng Giêng 20238:15 CH(Xem: 277)

                                           Tự Do và Dân Chủ


images

Trần Công Lân




Dân chủ thì đã có nhiều thảo luận như "dân" phải làm "chủ" tức là phải tham dự mọi vấn đề trong xã hội qua các sinh hoạt dân chủ của hệ thống xã hội (xã, quận, tỉnh..) hay luật pháp (biểu tình, hội họp) để góp tiếng, còn nếu không thì quyền lợi sẽ bị đè bẹp bởi những ai lên tiếng tranh đấu.

Còn tự do?

Đa số hiểu đơn giản "tự do" trong chế độ dân chủ Tây phương là muốn làm gì cũng được. Một số khác thận trọng hơn thì kèm theo "trong khuôn khổ luật pháp" nhưng khi có biến cố xảy ra giữa "tự do" và hậu quả của "tự do" thì mọi người không xác định được ranh giới của tự do trong khuôn khổ luật định. Nhất là khi hiến pháp rất mơ hồ trong việc xác định phạm vi của "tự do" cá nhân.

Tự do của con người khi còn sống đơn độc ngoài xã hội khác với khi gia nhập xã hội qua một "xã ước" (social contract) hay hiến pháp. Cho dù hiến pháp quy định "tự do" thì phải hiểu "tự do" này bị chi phối bởi những điều kiện khác trong hiến pháp cho dù được viết (hay) ra ở trang đầu hay cuối thì không có nghĩa là các kiều kiện khác sẽ không áp dụng vì chủ đề thuộc phần trước hay sau của hiến pháp.

Tự do ngôn luận

Vậy nếu mở đầu hiến pháp nói đến tự do ngôn luận và các trang sau đó nói đến an ninh quốc gia hay trật tự xã hội (luật pháp) thì phải hiểu rằng "tự do ngôn luận" phải chịu điều kiện "an ninh quốc gia hay trật tự xã hội" chứ không thể cãi là vì đặt trước khi nói đến "an ninh quốc gia hay trật tự xã hội" nên "tự do" không chịu trói buộc bởi những gì nói đến sau đó.

Trong mọi tập thể xã hội, dân tộc, sắc tộc...đều có những hạng người thiếu giáo dục, gian xảo cố tình gây rối qua những luận điệu như vậy. Ngay cả trình độ của những luật sư, thương gia, chính trị gia cũng lợi dụng kẽ hở của chữ nghĩa để áp đảo và thủ lợi.

"Tự do" không phải chỉ bị quy định bởi hiến pháp qua nhà nước (chính quyền) mà còn chịu ảnh hưởng của tôn giáo. Nếu giáo quyền và chính quyền không biệt lập thì sẽ giải quyết khác biệt tự do của tôn giáo và chính quyền như thế nào? Mà nếu là một thì tự do của tôn giáo sẽ trên tay chính quyền vì từ Thượng Đế tất phải có lý hơn người thường. Nhưng còn người ngoài tôn giáo thì sao? Khi tôn giáo vượt lên trên biên giới quốc gia thì có quan tâm đến an ninh quốc gia hay không?

Khi người dân được hưởng "tự do" trong một quốc gia có nghĩa là dưới sự quy định của hiến pháp mà quốc gia đó thành lập.

Cũng như "tự do ngôn luận" (free speech) thì phải hiểu tự do đó chiếu theo hiến pháp quy định. "Tự do ngôn luận là nguyên tắc nâng đỡ tự do của cá nhân hay tập thể nêu lên ý kiến mà không sợ trả thù, kiểm duyệt, hay luật pháp hạn chế". Vậy thì tự do nói láo có chấp nhận được không?

Nếu chi tiết hơn thì "ngôn luận"(speech) là bài nói chuyện có mục đích, có giá trị chứ không phải nói suông (talk, say, tell, speak) thì khi lời nói không có giá trị vì sai lạc (cố ý hay vô tình) thì mục đích của ngôn luận sẽ là gì? Khi nói láo thì sự tin tưởng giữa người nói và người nghe sẽ không còn nữa và tương quan xã hội sẽ bị hủy diệt dẫn đến sinh hoạt xã hội xáo trộn. Và như vậy mục đích của hiến pháp là quy tụ mọi người sống trong xã hội sẽ bị phá vỡ vì xung đột đưa đến quốc gia thất bại (failed state).

Khi chưa sống tại Mỹ thì tưởng rằng dân Mỹ có ý thức dân chủ cao độ nhưng sau hơn 40 năm sống tại Mỹ mới thấy không hẳn như vậy. Sau chiến tranh 1945, nước Mỹ sống trong hòa bình quá lâu, người dân yên tâm với nước Mỹ đứng đầu thế giới, nhất là sau khi Liên Xô tan vỡ 1989. Mỗi khi kinh tế khó khăn là người dân Mỹ muốn trở lại ngay thời thịnh vượng như trước đó và sẵn sàng bỏ phiếu chọn ứng cử viên đánh trúng tâm lý đó bất kể tư cách cá nhân hay quá khứ.

Những nhà chính trị mỵ dân thường kêu gọi tự do chọn lựa (your choice), quyền hiến pháp (Constitution rights) như tự do ngôn luận, quyền cầm súng... đồng thời tung tin bôi xấu, chụp mũ đối thủ sẽ đi theo chủ nghĩa xã hội, phá hoại nền kinh tế thị trường hay các truyền thống tốt đẹp của nước Mỹ....

Nhưng họ chỉ nói nửa sự thật. Nửa sự thật còn lại là họ không nói họ sẽ làm gì khi cầm quyền? Khi hứa hẹn "Contract to America" thì không thấy nói nếu không thực hiện được thì sao? Và sau hơn 20 năm họ lại tái diễn với "Commitment to America"?

Thông thường họ kêu gọi giảm thuế cho giới nhà giàu vì nhà giàu sẽ có tiền đầu tư tạo công việc làm cho giới nghèo. Hay tăng chi phí quốc phòng để bảo vệ quyền lợi Mỹ trên thế giới hoặc công việc làm cho người nghèo. Nhưng họ không nói hết là giới nhà giàu (tư bản) đầu tư ra nước ngoài (Trung Cộng, Á Châu) nên dân Mỹ nghèo mất việc làm và chính họ giữ nhiều cổ phiếu của các công ty, kỹ nghệ quốc phòng. Đôi khi họ hứa chống tội ác nhưng khi chính bản thân họ đã không có đạo đức thì lời kêu gọi luật pháp và trật tự là bánh vẽ.

Chiêu bài tự do nghe rất hấp dẫn nhưng chỉ có nhà giàu mới có tự do đầu tư, du lịch, tiêu xài... trong khi dân nghèo thì đó chỉ là bánh vẽ. Về mặt chính trị thì tự do cho mọi người nhưng ai có thời giờ để theo dõi diễn biến chính trị và chiều sâu của nó trong bóng tối nghị trường cũng như các đạo luật được ban hành. Giới chính trị cổ súy tự do cá nhân tối đa nhưng không nói rằng khi tự do quá chớn sẽ gây va chạm, dẫn đến kiện tụng. Ai đã sống ở Mỹ đều nghe qua câu nói "tao sẽ kiện mày ra tòa". Nhưng để kiện tụng thì phải mướn luật sư, tốn tiền (vô phúc đáo tụng đình). Mà chỉ có nhà giàu, công ty mới có tiền mướn luật sư chứ nhà nghèo thì vẫn thiệt thòi. Có khi ứng cử viên hứa sẽ làm luật che chở người già, di dân, thiểu số, da màu, bệnh tật... nhưng càng làm luật thì càng nhiều sơ hở và chỉ có nhà giàu mới có luật sư tìm ra lối thoát (trốn thuế). Cũng như tranh chấp về gia cư, thuê nhà, di dân, kỳ thị... thì xảy ra từ lâu nhưng có bao giờ chấm dứt? Phải chăng các chính trị gia cố tình tạo ra để duy trì quyền lực vì "phải có chúng tôi tranh đấu cho quý vị" thì ABC....

Người dân Mỹ quên rằng một ngày chỉ có 24 giờ mà nhà giàu có thể mướn người giúp việc, làm việc cho họ trong khi nhà nghèo làm 2,3 việc mới đủ sống thì hơi sức đâu biết chuyện ngoài xã hội.

Vậy "tự do" chỉ là khẩu hiệu muôn mặt, ai hiểu sao cũng được. Cũng như "giấc mơ Mỹ" mà họ kêu gọi tuổi trẻ theo đuổi mà không nói rằng cả tốt lẫn xấu. Tự do mơ ước nhưng nếu bạn làm bậy thì vô tù, còn nếu thành công thì đám đông sẽ nhào vô ăn ké sự thành công của bạn. Bởi vậy lớp người di dân cố gắng chịu cực ở thế hệ đầu. Đến thế hệ thứ hai thì thành công nhưng thế hệ thứ ba thì bắt đầu hư hỏng vì Mỹ hóa, vì tinh thần kỷ luật và phấn đấu không còn.

Đó là chưa kể các thú vui, giải trí như âm nhạc, thể thao, cờ bạc, du lịch, hội hè, các dịp bán hạ giá (sale) mỗi khi có ngày lễ. Ngay cả giới trung lưu cũng còn ngập đầu với những sinh hoạt như vậy thì tinh thần đâu mà nghĩ đến chính trị. Khi không có thời gian  để theo dõi tin tức thì đa số sẽ chọn con đường ngắn nhất: tin vào một nguồn tin nào đó (FOX, CBS, CNN...) mà không chịu kiểm chứng (fact check). Một khi thiếu kiến thức và khả năng suy luận thì con người dễ rơi vào những tin giả đánh trúng tâm lý nghi hoặc vô cớ. Thật là ngớ ngẩn khi con người sống dưới chế độ dân chủ, tự do chọn đại diện dân cử (chính quyền) nhưng lại không tin việc làm của chính quyền? Họ thừa hưởng chính sách của chính quyền mỗi ngày nhưng khi có tai biến thì lại chống đối những biện pháp của chính quyền để ra nhân danh "tự do", quyền hiến pháp?

Cũng vì "tự do" họ lấy tin tức qua mạng xã hội (social media) thay vì các cơ quan truyền thông hợp lệ mà quên rằng các cơ quan này có trách nhiệm với luật pháp khi loan tin sai lạc. Trong khi mạng xã hội chỉ là sân khấu của những kẻ vô trách nhiệm. Đa số đã quên rằng tự do của họ vẫn chịu chi phối bởi hiến pháp mà trách nhiệm của mỗi công dân là bảo vệ hiến pháp. Cho dù họ không đồng ý với những gì đang xảy ra, họ có thể phản đối trong phạm vi luật pháp cho phép, qua đại diện dân cử, qua tòa án vì bạn không thể nhân danh "tự do, dân chủ" theo ý bạn để đập phá nền dân chủ đã cho bạn quyền tự do đó.

Vậy mỗi khi bạn thấy những người biểu tình đòi tự do XYZ và cho đó là sinh hoạt dân chủ thì phải tự hỏi họ đã làm gì với "tự do" trong 24 giờ một ngày? "Sinh hoạt dân chủ" của họ là những gì trong thời gian qua trước khi biến cố xảy ra khiến họ phải biểu tình chống đối? Khi phản đối một điều gì thì bạn ở vị trí đối lập: chống đối điều (sự kiện) A để thay thế bằng điều B, nghĩa là bạn đang làm chủ việc bạn đang thi hành, biết kết quả như thế nào chứ không phải bị xúi dục bởi kẻ khác.

Tự do và lời thề

Khi nhập tịch, mọi công dân đều phải tuyên thệ sẽ bảo vệ tổ quốc (Mỹ). Đó là lời thề thứ nhất. Khi ra ứng cử và đắc cử thì khi nhậm chức, các ứng viên cũng phải thề phục vụ tổ quốc. Đó là lời thề thứ hai. Đến khi có kiện tụng thì nhân chứng, bị can, bị cáo đều phải tuyên thệ nói sự thực. Đó là lời thề thứ ba. Cả ba trường hợp đều đặt dưới "nhân danh Thượng đế" (In the God we trust).

-Vậy nếu có "tự do" mà còn mắc kẹt lời thề thì đâu còn là tự do nữa?

-Tại sao đã là công dân (đã thề) mà khi đắc cử, cầm quyền lại phải thề nữa? Vậy hai lời thề khác giá trị hay cùng giá trị? Nếu cùng giá trị như nhau mà thề hoài thì đâu còn giá trị nữa?

-Mà nếu thề mà phải có Thượng đế chứng giám thì lệ thuộc Thượng đế trong khi hiến pháp phân biệt Giáo quyền và Chính quyền? Vậy "Thượng đế" đứng trên, trong hay ngoài chính quyền?

-Nếu khác tôn giáo thì các "Thượng đế" của mỗi tôn giáo có hòa hợp với nhau hay đánh nhau?

-Một khi vi phạm lời thề là có lỗi với Thượng đế. Vậy nếu Thượng đế không phạt can phạm thì cớ sao tòa hay bồi thẩm đoàn dám kết tội? Như vậy thì làm gì có chuyện cùng tin nhau dưới danh nghĩa "Thượng đế"?

Tự do vũ trang

Qua biến cố ngày 6 tháng 1 năm 2021, chúng ta thấy những người biểu tình trở nên bạo động, tấn công Quốc Hội Mỹ. Đó là sự đe dọa nền dân chủ Mỹ qua sự khích động của Tổng Thống Trump đối với cử tri ủng hộ ông sau khi thất cử 2020. Dưới thời Trump 2017-2020, các nhóm cực đoan, quá khích, kỳ thị chủng tộc đã biểu tình võ trang, đe dọa sẽ có nội chiến. Vậy lý do nào dân Mỹ có quyền võ trang?

Đa số nói rằng hiến pháp quy định như vậy. Nhưng bạn có đọc điều khoản đó chưa?

Tu chính án thứ hai nói rằng "một lực lượng võ trang dân sự có quy chế kỹ càng thì cần thiết để bảo đảm an ninh cho quốc gia được tự do, quyền người dân mang vũ khí không thể bị xâm phạm".

Phần đông chỉ nhớ đoạn cuối, quên đoạn đầu. Dân có quyền mang vũ khí. Nhưng đó có phải là một lực lượng có quy chế? Còn nhiệm vụ bảo đảm quốc gia (tiểu bang, xã hội) được tự do là thể nào? Là bảo vệ cơ chế dân chủ mà mọi người chọn lựa qua bầu cử (tu chính nằm trong hiến pháp, có nghĩa sau khi các cơ quan hành pháp, lập pháp, tòa án đã được thiết lập) có nghĩa đơn vị võ trang bảo vệ "chính quyền" chứ không phải để lật đổ chính quyền. Còn nếu theo lời của phe bảo thủ (conservative) là để chống lại chính quyền qua lớn (big government) thì đó là chính quyền đã do bạn và mọi người chọn qua bầu cử tự do thì tại sao bây giờ mới chống? Phải chăng bạn đã lơ là trong khi chọn lựa để chọn nhầm người và bây giờ muốn nổi loạn?

Bạn mang vũ khí để tự vệ? Đúng. Nhưng bạn không thể xách súng chạy ra đường đe dọa kẻ khác hay biểu tình khiêu khích kẻ khác tấn công để có cớ "tự vệ"? Một khi bạn dựa vào vũ khí, võ trang để xài luật "rừng" thì bạn đâu cần đi bầu chọn đại diện trong hành pháp, lập pháp, tòa án? Và như vậy chính bạn đã vi phạm hiến pháp, điều A (tổng quát) chỉ vì dựa trên điều a-2 (chi tiết).

Khi bạn sống trong một xã hội dân chủ cho phép bạn chọn đại diện dân cử từ cấp địa phương đến trung ương với hệ thống tòa án độc lập và quân đội được lãnh đạo bởi viên chức dân cử thì tại sao lo sợ về an ninh của quốc gia. Nếu bạn sợ chính quyền trở thành độc tài thì đại diện dân cử ở đâu? Làm gì? Nếu bạn chọn đại diện dân cử bất lực thì lỗi tại bạn. Một khi cá nhân mang vũ khí để chống lại một thế lực mạnh thì được bao lâu? Nếu không có nguồn yểm trợ về thực phẩm và vũ khí? Phải chăng đó chỉ là yếu tố tâm lý để khuyến khích người dân đấu tranh (bạo động) vì tự do?

Khi bạn đòi hỏi "đừng đối xử với tôi như vậy"(Don't treat on me) thì phải tự hỏi bạn đã làm gì để bị bạc đãi?

Cũng như khi bạn đóng thuế để có chính quyền bảo vệ bạn thì tại sao bạn phải cần võ trang?  Quá khứ lịch sử cho thấy cuộc cách mạng lập quốc đã xảy ra vì người dân có súng (bắn phát một) không có nghĩa là bây giờ người dân có vũ khí (súng máy) là có thể làm cách mạng bảo vệ tự do (sau khi họ đã đi bầu để thiết lập chính quyền dân chủ bảo vệ tự do cho dân)?


- Hình Internet

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
03 Tháng Hai 2023
Như vậy, sau hơn 12 năm cầm quyền, ông Trọng vẫn để cho những chứng hư, tật xấu xẩy ra trong cán bộ, đảng viên. Và từ những hạn chế này, nhân dân là người phải lãnh đủ những thất bại do đảng gây ra trong cuộc sống hàng ngày. Nếu ở một nước văn minh có pháp quyền và dân chủ thì người như ông Trọng phải từ nhiệm lâu rồi. Nhưng đảng lại đỗ lỗi cho những nguyên nhân vô thưởng vô phạt như cán bộ sa vào tham nhũng do nền kinh tế thị trường gây ra và do lợi ích cá nhân, phe nhóm thiếu tu dưỡng cách mạng.
03 Tháng Hai 2023
Họ không bao giờ viết, đưa tin về những vấn nạn xã hội, những biến cố gây chấn động cả nước như vụ mất tích bí mật của cháu Thái Lý Hạo Nam, vụ 2 nữ sinh viên đi học quân sự bị cưỡng hiếp, vụ người dân bỏ tiền mua công khố phiếu, trái phiếu bị mất trắng tài sản dành dụm cả đời, vụ bộ thử nghiệm Covid 19, chuyến bay giải cứu hàng chục ngàn USD/ người...những vụ mà kẻ có chức quyền liên hệ đến cấp thứ trưởng, bộ trưởng, chủ tịch nước đang bị cách chức, đi tù…Không ai tìm thấy một dòng đưa tin nào trên những status, bài viết của họ. Hoàn toàn không.
26 Tháng Giêng 2023
Chỉ có khi nào người dân Việt Nam thay đổi tư duy, mong muốn thay đổi thể chế chính trị đang cai trị mình, thay đổi cái xã hội mà mình đang sống, hàng triệu người dân chịu đứng lên, đòi hỏi thay đổi, chấp nhận hy sinh mạng sống để giành lấy, thì khi đó mới đánh động được lương tri nhân loại, được thế giới lên tiếng và ủng hộ, còn nếu vẫn ngậm miệng trong bất mãn thì cứ hãy tiếp tục kiếp sống con cừu trong cái chuồng súc vật mang tên nước CHXHCN Việt Nam!
26 Tháng Giêng 2023
Những người Việt thành công tại nước ngoài rất ít, còn những người Việt hút sách, chây lười, homeless, sống nhờ trợ cấp thì rất nhiều, cho nên sự đóng góp của người Việt tại Mỹ cũng rất khiêm tốn, nhân đây cũng xin can mấy ông bà tranh đấu ‘phong trào’ tại Mỹ đừng nên phong thánh vô tội vạ, cứ thấy ai bị công an cộng bắt đều phong cho họ là “Anh hùng, Anh Thư” cho dù họ chỉ tranh đấu để đòi hỏi đất đai bị cướp, họ đòi hỏi nhân quyền nhưng vẫn chấp nhận sự cai trị của cộng sản, một sự mâu thuẩn đến như thế mà tuyên công kể trạng thì đúng là những câu chuyện hài thời thổ tả!
26 Tháng Giêng 2023
Khi thực trạng năm vừa qua đã như ai cũng biết mà vẫn xem là “thành tích và đóng góp to lớn”, nếu dựa trên… “nền tảng” đó để hành động trong năm mới theo kiểu tư duy của ông Nguyễn Phú Trọng, chắc chắn “quyết tâm mới, khí thế mới, tiến bộ mới, nhiều thắng lợi mới” chỉ có thể là những hậu quả mới, trầm trọng hơn. Nếu còn đinh ninh phải “trông người, ngẫm đến ta”, điều duy nhất để chúc ông Trọng và hệ thống chính trị, hệ thống công quyền do ông dẫn dắt là: “Từ năm tới, có sao nói vậy, nói sao làm vậy” như… thiên hạ!
20 Tháng Giêng 2023
Về đối nội đảng csVN vẫn cố gắng giữ vị trí toàn trị đứng trên luật pháp, họ đứng trên cả ba nhánh tam quyền mà họ tạo ra để làm màu, do đó những bản án buồn cười tại Việt Nam vẫn tiếp tục xảy ra, cùng chung một bản chất phạm tội nhưng hạng thứ dân thì bị xử thẳng tay còn đảng viên thì ưu ái nhẹ nhàng hơn với những khái niệm tào lao như: “gia đình có công với cách mạng”, “có đóng góp nhiều nhưng mới chỉ phạm tội lần đầu”…; từ đó cho thấy cái cơ chế cai trị nước Việt Nam mà đảng quản lý chỉ là một cơ chế tồi tàn hủ bại...
18 Tháng Giêng 2023
Ghép việc “đồng chí” Phạm Bình Minh và “đồng chí” Vũ Đức Đam “thôi” mọi thứ để minh họa cho việc “đồng chí” Nguyễn Xuân Phúc đột nhiên thấy cần... “thôi” luôn và mượn điều đó để cùng lờ đi trách nhiệm của “đồng chí” Phạm Minh Chính – Thủ tướng đương nhiệm – rõ ràng là hết sức phi lý! Không có tác động của... ngoại lực và có thêm những kỹ năng khác ngoài gật và lắc, chắc chẳng có ai điềm nhiên... nhất trí như thế!
17 Tháng Giêng 2023
Quân đội nhiều nước có lực lượng nữ quân nhân nhưng là những đơn vị chính quy, thực sự có khả năng tác chiến hoặc hoạt động hậu cần, y tế, tải thương...Không biết có quốc gia nào trên thế giới có chương trình huấn luyện quân sự cho sinh viên không nhưng ngoại trừ Israel, có lẽ không nước nào huấn luyện quân sự cho nữ sinh viên thành một lực lượng trừ bị cho quân đội. Việc duy trì huấn luyện quân sự cho sinh viên kể cả nữ do đó chỉ còn một mục đích duy nhất: - Vắt sữa, góp phần nuôi sống lãnh đạo quân đội và bộ quốc phòng.
13 Tháng Giêng 2023
Sau sự kiện vừa kể, Trung Quốc đột nhiên bày tỏ sự mềm mỏng hiếm có. Theo Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc thì Trung Quốc mong giữa hai bên sẽ có “sự tôn trọng lẫn nhau”: Hy vọng Mỹ sẽ nhìn nhận Trung Quốc và quan hệ Mỹ – Trung khách quan và hợp lý, hành động vì lợi ích của chính Mỹ và lợi ích chung với Trung Quốc, thu hẹp bất đồng và thúc đẩy quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, hòa bình cùng tồn tại và hợp tác cùng có lợi giữa hai quốc gia.
12 Tháng Giêng 2023
Triết lý Phật Giáo là triết lý Phương Đông, tuy nhiên, theo tôi thấy, dường như các lãnh đạo các quốc gia Phương Tây gần với chánh niệm hơn các quốc gia Phương Đông. Ở các nước giàu, họ thường đưa ra những mục tiêu rất thiết thực, rất hữu ích và khả thi. Trước khi thực hiện chính sách, họ nhận diện sai đúng rất tốt nhờ đó quốc gia hạn chế được sự hao tổn nguồn lực một cách vô ích. Cứ thực hiện những chính sách nhỏ cho thật tốt và hoàn thành mục tiêu ngắn hạn thật đạt thì chiến lược lớn sẽ hoàn thành một cách tự nhiên, nhờ đó mà quốc gia cứ thịnh vượng và phát triển.