Nghề viết sớ, nghề nhà thơ

01 Tháng Ba 202110:42 CH(Xem: 286)

                          Nghề viết sớ, nghề nhà thơ

cam-nhan-bai-tho-sang-thu-huu-thinh-800-145252




Viết Từ Sài Gòn
    RFA Blog




     Thời gian độ mười năm trở lại đây, tại Việt Nam, có hai nghề những tưởng không bao giờ gọi là nghề được lại trở thành hai nhóm nghề hot nhất. Trước nhất, xin lỗi các ông đồ và các nhà thơ chân chính, những người không bao giờ xem công việc sáng tạo hay tầm chương trích cú của mình là nghề! Bởi ở đây, tôi muốn nói đến hai nhóm nghề đang hot, nghề nhà thơ và nghề viết sớ trong khi hai nghề này lại chẳng liên quan gì mấy đến thơ và chữ. Đặc biệt, trong rằm tháng Giêng này, cái ngày được xem là thăng hoa bậc nhất của nghề viết sớ và nghề nhà thơ, cái ngày mà căn tính xã hội hiện rõ nhất ngay thời bây giờ, ngay lúc này.

Trước nhất, tôi xin nói về nghề viết sớ, cái nghề không liên quan gì đến các ông đồ chân chính. Nghĩa là chỉ cần biết một số chữ Nho hay chữ Nôm, đặt một cái bàn trước các đền, phủ, miếu, đặc biệt là ở những nơi được cho là linh thiêng, có thể cho vay lộc như đền bà Chúa Kho ở Bắc Ninh, chùa Bà ở Bình Dương, Phủ Cậu ở Tây Hồ - Hà Nội hay đền Trần ở Lào Cai, Nam Định… Hoặc các chùa lớn có tổ chức nhương sao giải hạn. Ở những nơi này, thường, người ta bày một chiếc bàn, chiếc ghế cùng một mớ giấy hai mặt, mặt vàng, mặt trắng và để một nghiên mực hoặc dĩa mực, để mấy cây bút lông. Khách hàng, tức người đi cầu lộc tới mua hương đăng hoa quả, vàng mã xong thì nhờ thầy viết cho lá sớ, nội dung gồm tên tuổi, quê quán, chức vị của chồng/vợ/con/em… và nguyện vọng, xin thứ gì, hứa sẽ tạ lễ vào năm sau ra sao hoặc sẽ nhờ thầy viết giùm tên, họ, tuổi tác, quê quán… để cúng dâng sao.

Cứ như thế, thầy múa bút, đúng sai có trời mới biết, vì có ai biết chữ Nho, chữ Nôm đâu. Mà người biết, thầy đồ thì họ dễ gì chịu tới đây, còn người có trí thức hẳn hoi thì cũng chẳng mấy ai chọn ba cái trò đầy dị đoan này, họ phải có lòng tự trọng. Chữ thầy thì như “rồng bay phượng múa”, cứ như vậy, mỗi tờ sớ chừng 30 ngàn đồng nếu nội dung ngắn, 50 ngàn đồng hoặc 100 ngàn đồng nếu nội dung dài. Thử nghĩ, một ngày có chừng hai trăm khách như vậy thì mức thu nhập của thầy chẳng phải là chuyện đơn giản. Những ngày cao điểm, các thầy viết có khi lên đến 500 sớ, nghĩa là hết múa cái này thì thả ra cho đệ tử dùng máy sấy tóc sấy cho khô, viết tiếp sớ khác, có khi bỏ cả cơm trưa để viết sớ. Cứ tính trung bình mỗi sớ 50 ngàn đồng thì ngày cao điểm thầy bỏ túi hai chục triệu đồng như chơi. Mùa lễ lộc kéo dài cả tháng. Viết sớ một tháng thì cả năm ngồi rung đùi uống cà phê, tiền mua gạo thì viết các ngày rằm, mồng Một hằng tháng là đủ.

Vì nghề viết sớ dễ kiếm tiền nên thầy viết sớ, thầy bói kiêm viết sớ mọc ra khắp nơi. Nó cũng giống như nghề nhà thơ, chủ yếu mọc ra ở các làng quê và các ông bà hưu trí. Vì sao? Vì ở thôn quê, người nào cũng có thể đọc vài câu vè, vài câu lục bát, thời làm ăn khấm khá, cái loa kẹo kéo có mặt ở mọi cuộc vui, như vậy là hát, rồi đọc thơ, người nào viết ít thì vài câu, viết nhiều thì vài bài. Làm được thơ thì nghĩ tới chuyện gửi báo, tham gia các hội thơ của xóm, rồi từ xóm đề cử lên hội phường, xã; hội phường xã lại đề cử lên hội huyện, hội huyện lại đề cử lên hội tỉnh, hội tỉnh lại đề cử lên hội trung ương. Mà muốn được đề cử thì cần phải biết mình đang viết gì, ví dụ như viết ca ngợi đảng, nhà nước, ca ngợi quê hương xã hội chủ nghĩa thì dễ lọt vào vòng trong, dễ được đề cử nhất.

Khi bàn tới hai chữ đề cử cũng có nghĩa đang bàn tới tiền bạc, bởi không ai giới thiệu, đề cử ai miễn phí đâu, muốn có thì phải bia rượu, chè chén, rồi phong bì, tùy mức độ mà tính tiền. Đó là chưa nói tới các hội thơ của chùa, giáo hội… Có hàng ngàn hội thơ trên đất nước này và đã có hội thơ, có làm thơ thì có tiền. Vậy tiền đâu ra? Trước tiên, phải hỏi là làm thơ thì sao có tiền? Có chứ, nếu qui ra thóc, làm cả năm trời cũng không dư được triệu bạc, nhưng làm thơ, chỉ cần mỗi năm đăng chừng ba bài thì đã có tiền triệu. Đây là thứ động lực để người ta làm thơ. Nhưng đây chỉ là động lực nhỏ, động lực lớn hơn chính là cái danh xưng “nhà thơ”. Không hiểu sao có rất nhiều người làm thơ dở một cách bền bĩ nhưng lại rất ưa làm thơ và suốt ngày cứ quanh quẩn với nó.

Rồi thầy chùa làm thơ tặng đệ tử, dù không nói ra, các đệ tử khi nhận mấy câu lục bát chúc Tết của thầy, nôm na nói về lộc đầu năm, chúc mọi thứ an lành, giàu có, sung túc… Thì cách gì, bài thơ đó cũng thu về cả chục triệu đồng vì mỗi đệ tử cúng dường cũng năm ba trăm ngàn đồng.

Nhưng đáng sợ hơn cả là chen chân vào hội nhà nước. Vì mỗi năm, nhà nước rót kinh phí cho các hội thơ không nhỏ, số tiền này phải tiêu hết trong năm, để năm sau lại xin, và các nhà thơ hội viên được tài trợ in thơ vài chục triệu đồng mỗi năm, tài trợ sáng tác cũng vài chục triệu đồng mỗi năm, đó là chưa kể nhuận bút khi in bài trên các báo, rồi thêm chuyện đi chơi miễn phí, có chỗ nào chơi miễn phí sướng hơn chốn “văn nhân thi sĩ”. Từ tỉnh A qua tỉnh B, chỉ cần trình thẻ hội viên thì có ngay phòng ngủ, bữa cơm miễn phí, thậm chí có thể được các quan chức tiếp đãi nồng hậu để nghe họ kể về cuộc đời của họ, không chừng vớ bẩm, viết giùm họ tập thơ, kiếm vài chục triệu đồng.

Có cả ngàn lẻ một thứ để người ta vừa no bụng vừa hoang tưởng khi làm một nhà thơ tại Việt Nam. Chính vì vậy, nhất là trong lúc này, mật độ phát triển của nghề nhà thơ và nghề viết sớ có vẻ như vô đối!

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10 Tháng Tư 202110:57 CH(Xem: 17)
Nhưng chuyện chính trường VN dưới chế độ độc tài toàn trị ai cũng hiểu, đó là “chuyện riêng” của đảng, đảng tự tính toán, dàn xếp với nhau trong nội bộ, dân đen không có quyền được biết và cũng chẳng bao giờ hiểu được tại sao. Điều mà người dân có thể thấy thì dấu hiệu đầu tiên là ông Thủ tướng mới sẽ càng sắt đá hơn, khi vừa ngồi vào ghế là đã ra tay bắt bớ ngay cả những con người hoàn toàn vô hại, chỉ làm những hoạt động dân sự, giúp đỡ tù nhân lương tâm như chị Nguyễn Thúy Hạnh hay nhà thơ hiền lành người Chăm Đồng Chuông Tử.
10 Tháng Tư 202110:56 CH(Xem: 16)
ĐcsVN là nơi “Tàng Long Ngọa Hổ”. Các lãnh đạo cs đều có học vị thạc sĩ, tiến sĩ, học hàm phó giáo sư, giáo sư, như lá rụng mùa thu nên ứng viên chức vụ TBT không hề thiếu. Song có vẻ những vị này cứ như cua trong giỏ, con này trèo ra thì bị các con khác kéo xuống. Đảng họp kín bít như bầu cử Giáo hoàng chỉ khác tổ chức đại hội lấy tiền của nhân dân. Song thông tin diễn tiến bầu bán, đấu đá - tuyệt mật quốc gia - Đảng không để dân biết.! Tối hậu tình trạng đại hội Đảng bế tắc không bầu nổi một tân TBT nên lâm vào thế hạ sách: “trâu nghỉ lấy khỉ đi cày?” song đại hội diễn tiến theo đúng quy trình, thành công rực rỡ.
10 Tháng Tư 202110:52 CH(Xem: 16)
Xin chúc mừng các tác giả được giải. Đêm hôm qua, lúc 9 giờ tối, tôi nhận được từ một bạn trẻ tạm gửi trước hai bài thơ được giải cao nhất cuộc thi là “Mẹ tôi chửi kẻ trộm” và bài “Làm rể” của tác giả Tòng Văn Hân, bèn cho lên FB chúc mừng. Dè đâu “hai bài thơ” được giải cao nhất của cuộc thi (còn 4 bài nữa sẽ post lên sau) bị mấy trăm còm vào chửi báo Văn Nghệ, chửi Hội Nhà văn trao giải cao quý nhất cho cái không phải thơ, cái thứ thơ “tân con cóc” vớ vẩn, dễ dãi, dông dài, đểu, thơ lưu manh, thơ chó chết…
09 Tháng Tư 202110:27 CH(Xem: 86)
Sự méo mó và phản đạo đức được chính qui hóa thông qua cánh cửa an ninh. Muốn bắt bớ, đe dọa, khủng bố tinh thần, ngành an ninh đều có thể làm nó một cách công khai, không còn phải che giấu, bởi mọi thứ được chính qui hóa, hợp thức hóa. Nếu như những năm tháng bao cấp, ngành an ninh có thể bắt bớ, đánh đập người dân một cách tàn bạo trong chiếc áo công an, trong bộ dạng an ninh thì bây giờ, họ cũng có thể làm như vậy một cách gắt gao, sắt máu hơn nhưng không phải bằng bộ dạng an ninh hay công an mà nó được khoác bằng chiếc vỏ xã hội đen.
08 Tháng Tư 202110:49 CH(Xem: 76)
Tham nhũng quyền lực rất là ghê gớm, thường bắt gặp ở những loại người “đỏ” mà không “chín”: “đích thị là kẻ cơ hội, kém cỏi…nếu để họ luồn lách leo lên cao thì chỉ có một con đường đưa đất nước vào chỗ lụn bại”[7]. Đảng luôn giữ đường lối coi trọng “hồng” hơn “chuyên”, đây chính là mảnh đất màu mỡ cho bọn tham nhũng quyền lực tha hồ mặc sức phát triển và sinh sôi. Tham nhũng quyền lực không chỉ dừng lại ở thế hệ F1 mà họ cố duy trì để truyền sang thế hệ F2, F3…và cho đến thiên thu vạn đại với tư tưởng “con vua thì lại làm vua”.
08 Tháng Tư 202110:47 CH(Xem: 48)
Càng ngày chế độ độc tài độc đảng VN càng tỏ ra sắt máu, chỉ cần vài câu viết chỉ trích nhà cầm quyền trên facebook là có thể bị bắt và kết án nhiều năm; bắt cả những người như bà Nguyễn Thúy Hạnh-một nhà hoạt động dân sự chỉ làm từ thiện giúp gia đình tù nhân lương tâm, không tham gia bất cứ tổ chức đảng phái nào cũng không có những bài viết sắc sảo chỉ trích nhà nước; sử dụng cả giáo viên, công nhân viên chức vào nhiệm vụ đánh sập các facebook mà nhà cầm quyền cho là có những bài viết chỉ trích chế độ, nói lên hiện tình đất nước…
08 Tháng Tư 202110:43 CH(Xem: 53)
Đáng quan tâm là trước đó, vào khoảng tháng 8 năm 2020, ông Bùi Văn Cường bị tố cáo là đạo văn cho luận văn bảo vệ tiến sĩ của bản thân. Sau đó, người đã tố cáo ông Bùi Văn Cường đạo văn là Võ sư - Tiến sĩ Phạm Đình Quý, cựu giảng viên trường Đại học Tôn Đức Thắng, đã bị công an đã bắt giữ. Một người khác ủng hộ người tố cáo ông Bùi Văn Cường là nhà báo Trương Châu Hữu Danh cũng đã bị Công an Cần Thơ bắt giữ với cáo buộc tội ‘Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân’.
07 Tháng Tư 202111:49 CH(Xem: 99)
Đảng CS khen ngợi các tổ chức bảo vệ môi trường ở những nước khác nhưng lại ngăn cấm sự có mặt của các tổ chức bảo vệ môi trường ở nước ta (chính sách hai mặt). Đảng CS sợ người dân sẽ yêu thích các tổ chức xã hội dân sự hơn là yêu đảng. Đảng CSVN đang phá hoại các nỗ lực để cứu sông Mekong. Đảng csVN không dám phản đối đàn anh Trung Cộng để bảo vệ nguồn nước cho nông dân VN, đã vậy họ còn đàn áp những người muốn góp sức bảo vệ dòng sông. Phải chăng đảng csVN là tay sai của Trung Cộng...
07 Tháng Tư 202111:45 CH(Xem: 92)
Còn chúng ta, những người Việt Nam, chúng ta nghĩ gì về chữ ký của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khi ông ấy vội vã ký quyết định phê duyệt chủ trương đầu tư dự án sân golf Đak Đoa, tỉnh Gia Lai của Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC trước khi chính thức lìa ghế Thủ tướng, có nghĩa là “vớt cú chót” như bất cứ quan chức nhà nước nào cũng làm trước khi về vườn. Chữ ký của ông Phúc rõ ràng không giúp ích gì cho bất cứ ai sống trên mảnh đất hình chữ S. Nó cũng không thuyết phục được ai khi chữ ký ấy cho phép một con quái vật được nuốt trọn một số lượng 155,93ha rừng sản xuất...
06 Tháng Tư 202110:41 CH(Xem: 149)
Lý do vì sao EVN lỗ? Đơn giản là qua nhiều năm đầu tư ngoài ngành nên lỗ. EVN đã lấy tiền bán điện và vay thêm để quẳng ra ngoài ngành sau đó dùng thủ thuật kế toán bùa phép biến tiền công thành tiền tư. Nghĩa là những khoản lỗ đó do rủi ro thì ít mà do bùa phép để nhét túi thì nhiều. Và kết quả EVN nợ hơn gấp 3 lần vốn. Sau nhiều lần bị xã hội liên án, chính phủ yêu cầu EVN không đầu tư ngoài ngành. Vì thế EVN đã thoái vốn dần những dự án đầu tư ngoài ngành rút tiền về, tuy nhiên số tiền rút về khoảng 5 tỷ đô được EVN gởi các ngân hàng kiếm lời để chia chác, còn khoản nợ...
10 Tháng Tư 2021
Đã đến lúc người Việt khắp nơi trên thế giới lên tiếng, hãy nhìn nhận cho thấu đáo vấn đề và chia sẻ cùng người thân, bạn bè, gia đình về sự tàn bạo, phát xít của đảng csVN. Cao hơn nữa là tiến hành biểu tình khắp thế giới để người dân và chính quyền sở tại có cái nhìn nghiêm túc hơn về đảng cầm quyền Việt Nam hôm nay, qua đó các quốc gia sẽ có biện pháp cảnh báo, chế tài, ở mức cao hơn là cắt đứt ngoại giao, giao thương, không đồng ý để doanh nghiệp của mình kinh doanh tại Việt Nam, bởi vì giao hảo, giao thương cùng một bọn độc tài tàn bạo hoặc làm ngơ trước những...
10 Tháng Tư 2021
Tuy nhiên nếu ông Phạm Minh Chính trên cương vị mới mà không nhận ta chính sách sai căn bản như đã nêu thì xem như ông cũng không làm gì khác ông Nguyễn Xuân Phúc. Được biết chủ trương dùng doanh nghiệp nhà nước làm “sếu đầu đàn” là của đảng chứ không phải của chính phủ. Vậy nên cũng nói thẳng là ông Phạm Minh Chính cũng sẽ không làm gì được để thay đổi chủ trương thiếu sáng suốt này đâu. Phạm Minh Chính lên cũng chẳng hứa hẹn gì nhiều. Nếu tìm lối thoát cho nền kinh tế, chỉ còn một con đường là ngã về Tàu để xúc tiến chính sách đặc khu kinh tế, hết
10 Tháng Tư 2021
Trả lời phỏng vấn CNN vào thứ Năm, Sery Kim bào chữa rằng phát biểu của mình nhắm vào Đảng Cộng sản Trung Quốc chứ không hề nhắm vào người Mỹ gốc Á, đặc biệt những người nhập cư Trung Hoa chạy trốn khỏi chế độ áp bức cộng sản. Sery Kim tuyên bố không rút lại bất kỳ nhận định nào của mình. Hơn thế nữa, bất chấp báo cáo của FBI (2), Sery Kim nói với Dallas Morning News trong một cuộc phỏng vấn khác rằng chuyện kỳ thị chủng tộc, bạo hành người Mỹ gốc Á tồn tại từ lâu và không hề trở nên tồi tệ hơn trong năm qua. “Vấn đề chính là thiên hạ đã nói vống lên và...
09 Tháng Tư 2021
Hãy nhìn về lịch sử Việt và học hỏi từ lịch sử Việt là dân tộc ta thoát được 1000 năm đô hộ của giặc phương Bắc là nhờ chính sức mạnh của tự mình, tự dân tộc mình chứ không chờ đợi Trump đánh Tàu hay chờ đợi ông A, ông B đánh Tàu. Chỉ khi nào chúng ta nhìn sự thật bằng bản chất của sự thật, nhìn lịch sử bằng bản chất của sử thật; chỉ khi nào chúng ta cùng lên tiếng chống cái ác, giả dối, ngụy biện thì lúc đó Việt tộc mới có cơ may thay đổi vận mệnh của chính mình và đất nước mình.
09 Tháng Tư 2021
Sự méo mó và phản đạo đức được chính qui hóa thông qua cánh cửa an ninh. Muốn bắt bớ, đe dọa, khủng bố tinh thần, ngành an ninh đều có thể làm nó một cách công khai, không còn phải che giấu, bởi mọi thứ được chính qui hóa, hợp thức hóa. Nếu như những năm tháng bao cấp, ngành an ninh có thể bắt bớ, đánh đập người dân một cách tàn bạo trong chiếc áo công an, trong bộ dạng an ninh thì bây giờ, họ cũng có thể làm như vậy một cách gắt gao, sắt máu hơn nhưng không phải bằng bộ dạng an ninh hay công an mà nó được khoác bằng chiếc vỏ xã hội đen.
09 Tháng Tư 2021
Sự kiện LĐA đưa "chính trị" và "hành chính" vào Hiến Pháp có ý nghĩa gì? Phải chăng LĐA xem "chính trị" như là tài năng, năng khiếu của cá nhân với tầm nhìn (vision), lãnh đạo, thuyết phục... mà không phải ai cũng có (dĩ nhiên ngoài tài năng còn có cả đức độ chứ không phải chỉ dựa vào tài mà không dựa vào đức). Trong khi "hành chính" như là đức độ, cần mẫn của những ai không có khả năng như trên nhưng muốn phục vụ xã hội, đất nước. Họ sẵn sàng hy sinh sự kiếm sống trong lãnh vực tư nhân để có cơ hội đóng góp cho đất nước. Vì thế họ cần được sự bảo vệ của Hiến Pháp?
08 Tháng Tư 2021
Đồng ý bạn có quyền ủng hộ Trump, nhưng bạn có để ý là cựu tổng thống Bush, các thống đốc Cộng Hòa tại các tiểu bang, các cựu viên chức cao cấp như tướng Collins, cựu thượng nghị sĩ Trent Lott, cựu phó tổng thống Cheney, Rumsfeld ... đã lên tiếng ủng hộ Biden. Vì sao? Sự tấn công vào Quốc Hội không phải chuyện nhỏ. Đó là nơi đại diện cho nền dân chủ Mỹ. Luật pháp và cơ chế dân chủ cho phép bạn theo đuổi, tranh đấu ôn hòa. Mượn cớ biểu tình để bạo động, tấn công các nhà làm luật đang thực hiện nhiệm vụ của họ là phản loạn (vi phạm Hiến Pháp cho phép bạn biểu tình).
07 Tháng Tư 2021
Khi sốt đất lên cao quá, nhiều nhà đầu tư sẽ lo ngại xảy ra hiện tượng vỡ bong bóng, và từ đó một số nhà đầu tư chuyển sang dùng tiền nhàn rỗi mua đô la dự trữ để đề phòng rủi ro. Điều đáng nói là khi cảm thấy nền kinh tế đang gặp cảnh như thế thì nhà nước cũng cần dự trữ nhiều đô la hơn nữa để phòng rủi ro cho nền kinh tế. Tình trạng Việt Nam như vậy thì các nền kinh tế mới nổi khác cũng tương tự. Chính vì thế mà nhu cầu đô la trên thị trường thế giới tăng cao hơn lượng đô la bơm ra, kéo theo đó là nguy cơ đồng đô la sẽ tăng giá.
07 Tháng Tư 2021
Khi con người kết thành quốc gia thì tài nguyên trên lãnh thổ thuộc tập thể và coi như mọi người đều có quyền hưởng thụ. Khi một người có công khai thác tài nguyên đó không có nghĩa là càng khai thác nhiều là sẽ có tư hữu tối đa vì nếu không có sự phân phối, qui định tương xứng sẽ sinh tranh chấp. Nếu con người do sinh mệnh tâm lý để thích hợp với công việc này hay việc kia thì sự thụ hưởng lợi ích của một cá nhân đương nhiên chịu chi phối của những cá nhân trong lãnh vực khác cho dù không hiện diện hay trực tiếp tham dự nguồn lợi tạo ra...
06 Tháng Tư 2021
Những nhóm nhỏ đối kháng kể trên không phải không có đóng góp cho công cuộc chung nhằm thay đổi chế độ, dù không có mục đích chính trị đối kháng nhưng họ cũng đã làm cho toàn dân thấy được sự bất công trên toàn quốc, cho thế giới thấy được nền pháp luật độc tài xã nghĩa, cho mọi người hiểu rằng quyền con người, nhân quyền, tự do, hạnh phúc chỉ là những giá trị hão huyền hoàn toàn không tồn tại, nhưng nếu muốn thay đổi đất nước không phải chỉ là hô hào chống cộng, lật đổ, thay đổi, trả thù, báo oán mà cần phải có một chủ trương đúng đắn hợp lòng dân.