Sùng bái lãnh tụ, hiện tượng thế kỷ tại Mỹ

27 Tháng Hai 202110:43 CH(Xem: 442)

                          Sùng bái lãnh tụ, hiện tượng thế kỷ tại Mỹ


MAGA



   Nhã Duy

Báo Tiếng Dân




Tháng 2 năm 1956, ba năm sau khi Stalin mất, tham luận của Bí Thư Nikita Khrushchev trong ngày cuối cùng đại hội đảng Liên Xô lần thứ 20 là một quả bom bất ngờ, làm sững sờ những đảng viên và một quốc gia cộng sản.

Trong bản tham luận mật có tựa “Tệ sùng bái cá nhân và những hệ lụy của nó”, Khrushchev nêu đích danh Stalin cùng tệ sùng bái cá nhân, biến lãnh đạo thành những nhân vật siêu phàm và siêu nhiên như thần thánh là điều không chấp nhận được.

Khác với sự ngưỡng mộ, yêu thích giới ca sĩ, thể thao hay những nhân vật đặc biệt, các doanh gia thành đạt, khái niệm và cụm từ “sùng bái cá nhân” (cult of personality) nghiêng về hiện tượng sùng bái lãnh tụ trong ý nghĩa chính trị được nhắc lại nhiều hơn trong xã hội hiện đại từ sau tham luận này của Khrushchev, cho dù nó đã từng hiện hữu trước kia.

Bịnh sùng bái lãnh tụ phổ biến trong các quốc gia độc tài và cộng sản khi một chiến dịch tuyên truyền và báo chí nằm trong tay nhà cầm quyền để tô vẽ, thần thánh hóa các nhân vật được tôn thờ. Nó xa lạ với các quốc gia phương Tây và càng xa lạ hơn ngay tại Mỹ, khi các lãnh tụ và chính khách chẳng được người dân mấy gì ưu ái và truyền thông không phải công cụ để chính phủ sử dụng cho mục đích tuyên truyền. Nơi công cộng không hề có ảnh lãnh tụ, ngoại trừ những bảng quảng cáo chính trị.

Mặt khác, với nhiệm kỳ có thời hạn cùng bản hiến pháp giới hạn vai trò và quyền lực của một tổng thống Hoa Kỳ, người dân Mỹ chưa bao giờ xem tổng thống là vị cứu tinh trọn đời của nước Mỹ. Bởi được đánh giá là tài ba hay thất bại, các nhiệm kỳ và chính sách tổng thống cũng mang tính giai đoạn, có thể hoàn toàn bị đảo ngược ở đời kế nhiệm như những gì người ta đã thấy.

Kể từ khi Donald Trump nắm quyền, trong bốn năm qua, điều này đã hoàn toàn thay đổi trong văn hóa Mỹ. Nó không phải là một chọn lựa cá nhân ngẫu nhiên mà có ảnh hưởng từ tính chất và chiến lược nguy hiểm của sự tôn vinh sùng bái cá nhân. Các nghiên cứu về tệ nạn này đã chỉ ra rằng, khi một cá nhân hay thể chế sử dụng kỹ thuật cùng phương tiện truyền thông đại chúng, các chiến dịch tuyên truyền, sự dối trá, tinh thần yêu nước… để tạo ra hình ảnh lý tưởng, anh hùng, thần tượng hóa lãnh tụ, thì có thể tạo ra sự sùng bái số đông.

Hiện tượng sùng bái và cuồng mê Donald Trump ra đời cũng qua những điều kể trên. Nhưng điều này dường như là sự trùng hợp vì nó đánh đúng vào chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa cá nhân vị kỷ cùng tinh thần thượng đẳng và bài ngoại của một nhóm Mỹ trắng đang cảm thấy mất mát quyền lực trước xã hội Hoa Kỳ ngày càng đa chủng tộc và đa văn hóa, hơn là nhờ vào chính con người của Trump.

Cho dù Donald Trump đánh đồng lòng trung thành và sự ủng hộ mình là sự trung thành và yêu nước, điều tương tự ở các thể chế độc tài và được người cuồng Trump tin theo nhưng Trump là một hình tượng thô nhám, chưa được gọt rửa trong văn minh và văn hóa Mỹ. Khả năng và tính cách dung tục, gian manh và ích kỷ không che đậy lại thu hút được đông đảo người ủng hộ bởi nó cho họ có được một đồng minh, lãnh tụ đúng như con người và suy nghĩ của họ.

Phải ghi nhận đây là trường hợp hiếm hoi trong lịch sử và văn hóa Mỹ, bởi như đã nói trên, người Mỹ chưa từng bị những cuộc tẩy não cưỡng ép hay tự nguyện để sùng bái cá nhân quá độ như tại các quốc gia cộng sản. Tuy nhiên những lý do nhóm Mỹ trắng ủng hộ Trump là điều dễ hiểu và từng được phân tích nhiều, chỉ có sự ủng hộ Trump trong cộng đồng Việt từ trong nước ra đến hải ngoại là điều khó giải thích hơn. Bởi người Việt tại Mỹ cũng là người di dân, là đối tượng bị kỳ thị và chưa bao giờ thuộc về nhóm da trắng thượng đẳng, ngoại trừ mang cùng chủ nghĩa vị kỷ và sự hung hăng giống họ. Còn với người Việt trong nước, chính Trump cũng có thể không biết đến hay không quan tâm, tuồng lên đồng “ăn mày chính trị” này vì nó hoàn toàn vô giá trị.

Trên thực tế, nhiều người gốc Việt tại Mỹ mê Trump sống quần tụ trong cộng đồng và bị trở ngại ngôn ngữ, xa lạ với văn hóa Mỹ thì có lẽ phần lớn chỉ loáng thoáng nghe tên hay biết sơ sài về Donald Trump trước kia. Nhiều người tự thú nhận chưa từng thực hiện bổn phận công dân của mình. Nhưng bốn năm qua, trong khi quả có một số người Việt nhẹ dạ, vô tình bị dẫn dắt bởi những nguồn tin bịa đặt, còn thì lắm kẻ bỗng nhiên trở nên cuồng tín, “bảo hoàng hơn vua”, không thua kém những kẻ quá khích trong cộng đồng bản xứ. Họ giành chính nghĩa và tinh thần yêu nước về mình. Nhưng có phải vậy?

Khi phủ nhận một nước Mỹ với nhiều đời tổng thống tiền nhiệm, khi phủ nhận hiến pháp và cơ cấu pháp luật, nền tảng dân chủ, phủ nhận các hệ thống cùng sự vận hành công quyền của nước Mỹ thì rốt cuộc lại, họ chỉ tôn sùng và cuồng mê mỗi Donald Trump, cho dù ngụy biện bằng bất cứ lý do gì đưa ra. Hay không quá lời là họ đã phản bội lại chính nước Mỹ, nơi đã từng cưu mang và giúp gia đình họ tạo dựng sự ổn định hay thành công trên xứ người trong vài chục năm qua. Đến hôm nay, không ít người cuồng Trump gốc Việt vẫn còn bám víu thuyết QAnon không tưởng, khi tin Donald Trump sẽ trở thành tổng thống vào ngày 4 tháng 3 tới.

Đại hội chính trị những người bảo thủ CPAC tại Florida vào cuối tuần này vốn quy tụ những nhân vật bảo thủ quan trọng của đảng Cộng Hòa trước kia, thì lần này được xem là nơi tập trung những kẻ trung thành với Donald Trump. Họ tìm kiếm cách đưa Trump hay gia đình ông ta quay lại chính trường Hoa Kỳ để làm một cuộc thanh trừng, trả thù trong tương lai. Cơ hội và tính khả thi là câu chuyện khác, nhưng nó cho thấy việc sùng bái Trump vẫn còn mạnh mẽ, không dễ dàng biến mất.

Phong trào bài Lenin, Stalin không phải dễ dàng, nó kéo dài qua nhiều thập niên tại Liên Xô hay nước Nga sau này. Hiện tượng Donald Trump chắc chắn sẽ còn là một đề tài phân tích sâu hơn cho những nhà lịch sử và xã hội học trong tương lai. Và nó càng cần thiết hơn với người Việt Nam nói riêng bởi đây là một điều đáng xấu hổ và cản trở bước tiến thế hệ tiếp nối trong lịch sử cộng đồng gốc Việt tại Hoa Kỳ.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
10 Tháng Tư 202110:58 CH(Xem: 105)
Đã đến lúc người Việt khắp nơi trên thế giới lên tiếng, hãy nhìn nhận cho thấu đáo vấn đề và chia sẻ cùng người thân, bạn bè, gia đình về sự tàn bạo, phát xít của đảng csVN. Cao hơn nữa là tiến hành biểu tình khắp thế giới để người dân và chính quyền sở tại có cái nhìn nghiêm túc hơn về đảng cầm quyền Việt Nam hôm nay, qua đó các quốc gia sẽ có biện pháp cảnh báo, chế tài, ở mức cao hơn là cắt đứt ngoại giao, giao thương, không đồng ý để doanh nghiệp của mình kinh doanh tại Việt Nam, bởi vì giao hảo, giao thương cùng một bọn độc tài tàn bạo hoặc làm ngơ trước những...
10 Tháng Tư 202110:54 CH(Xem: 17)
Tuy nhiên nếu ông Phạm Minh Chính trên cương vị mới mà không nhận ta chính sách sai căn bản như đã nêu thì xem như ông cũng không làm gì khác ông Nguyễn Xuân Phúc. Được biết chủ trương dùng doanh nghiệp nhà nước làm “sếu đầu đàn” là của đảng chứ không phải của chính phủ. Vậy nên cũng nói thẳng là ông Phạm Minh Chính cũng sẽ không làm gì được để thay đổi chủ trương thiếu sáng suốt này đâu. Phạm Minh Chính lên cũng chẳng hứa hẹn gì nhiều. Nếu tìm lối thoát cho nền kinh tế, chỉ còn một con đường là ngã về Tàu để xúc tiến chính sách đặc khu kinh tế, hết
10 Tháng Tư 202110:53 CH(Xem: 17)
Trả lời phỏng vấn CNN vào thứ Năm, Sery Kim bào chữa rằng phát biểu của mình nhắm vào Đảng Cộng sản Trung Quốc chứ không hề nhắm vào người Mỹ gốc Á, đặc biệt những người nhập cư Trung Hoa chạy trốn khỏi chế độ áp bức cộng sản. Sery Kim tuyên bố không rút lại bất kỳ nhận định nào của mình. Hơn thế nữa, bất chấp báo cáo của FBI (2), Sery Kim nói với Dallas Morning News trong một cuộc phỏng vấn khác rằng chuyện kỳ thị chủng tộc, bạo hành người Mỹ gốc Á tồn tại từ lâu và không hề trở nên tồi tệ hơn trong năm qua. “Vấn đề chính là thiên hạ đã nói vống lên và...
09 Tháng Tư 202110:28 CH(Xem: 77)
Hãy nhìn về lịch sử Việt và học hỏi từ lịch sử Việt là dân tộc ta thoát được 1000 năm đô hộ của giặc phương Bắc là nhờ chính sức mạnh của tự mình, tự dân tộc mình chứ không chờ đợi Trump đánh Tàu hay chờ đợi ông A, ông B đánh Tàu. Chỉ khi nào chúng ta nhìn sự thật bằng bản chất của sự thật, nhìn lịch sử bằng bản chất của sử thật; chỉ khi nào chúng ta cùng lên tiếng chống cái ác, giả dối, ngụy biện thì lúc đó Việt tộc mới có cơ may thay đổi vận mệnh của chính mình và đất nước mình.
09 Tháng Tư 202110:27 CH(Xem: 88)
Sự méo mó và phản đạo đức được chính qui hóa thông qua cánh cửa an ninh. Muốn bắt bớ, đe dọa, khủng bố tinh thần, ngành an ninh đều có thể làm nó một cách công khai, không còn phải che giấu, bởi mọi thứ được chính qui hóa, hợp thức hóa. Nếu như những năm tháng bao cấp, ngành an ninh có thể bắt bớ, đánh đập người dân một cách tàn bạo trong chiếc áo công an, trong bộ dạng an ninh thì bây giờ, họ cũng có thể làm như vậy một cách gắt gao, sắt máu hơn nhưng không phải bằng bộ dạng an ninh hay công an mà nó được khoác bằng chiếc vỏ xã hội đen.
09 Tháng Tư 202110:26 CH(Xem: 58)
Sự kiện LĐA đưa "chính trị" và "hành chính" vào Hiến Pháp có ý nghĩa gì? Phải chăng LĐA xem "chính trị" như là tài năng, năng khiếu của cá nhân với tầm nhìn (vision), lãnh đạo, thuyết phục... mà không phải ai cũng có (dĩ nhiên ngoài tài năng còn có cả đức độ chứ không phải chỉ dựa vào tài mà không dựa vào đức). Trong khi "hành chính" như là đức độ, cần mẫn của những ai không có khả năng như trên nhưng muốn phục vụ xã hội, đất nước. Họ sẵn sàng hy sinh sự kiếm sống trong lãnh vực tư nhân để có cơ hội đóng góp cho đất nước. Vì thế họ cần được sự bảo vệ của Hiến Pháp?
08 Tháng Tư 202110:45 CH(Xem: 89)
Đồng ý bạn có quyền ủng hộ Trump, nhưng bạn có để ý là cựu tổng thống Bush, các thống đốc Cộng Hòa tại các tiểu bang, các cựu viên chức cao cấp như tướng Collins, cựu thượng nghị sĩ Trent Lott, cựu phó tổng thống Cheney, Rumsfeld ... đã lên tiếng ủng hộ Biden. Vì sao? Sự tấn công vào Quốc Hội không phải chuyện nhỏ. Đó là nơi đại diện cho nền dân chủ Mỹ. Luật pháp và cơ chế dân chủ cho phép bạn theo đuổi, tranh đấu ôn hòa. Mượn cớ biểu tình để bạo động, tấn công các nhà làm luật đang thực hiện nhiệm vụ của họ là phản loạn (vi phạm Hiến Pháp cho phép bạn biểu tình).
07 Tháng Tư 202111:48 CH(Xem: 88)
Khi sốt đất lên cao quá, nhiều nhà đầu tư sẽ lo ngại xảy ra hiện tượng vỡ bong bóng, và từ đó một số nhà đầu tư chuyển sang dùng tiền nhàn rỗi mua đô la dự trữ để đề phòng rủi ro. Điều đáng nói là khi cảm thấy nền kinh tế đang gặp cảnh như thế thì nhà nước cũng cần dự trữ nhiều đô la hơn nữa để phòng rủi ro cho nền kinh tế. Tình trạng Việt Nam như vậy thì các nền kinh tế mới nổi khác cũng tương tự. Chính vì thế mà nhu cầu đô la trên thị trường thế giới tăng cao hơn lượng đô la bơm ra, kéo theo đó là nguy cơ đồng đô la sẽ tăng giá.
07 Tháng Tư 202111:43 CH(Xem: 63)
Khi con người kết thành quốc gia thì tài nguyên trên lãnh thổ thuộc tập thể và coi như mọi người đều có quyền hưởng thụ. Khi một người có công khai thác tài nguyên đó không có nghĩa là càng khai thác nhiều là sẽ có tư hữu tối đa vì nếu không có sự phân phối, qui định tương xứng sẽ sinh tranh chấp. Nếu con người do sinh mệnh tâm lý để thích hợp với công việc này hay việc kia thì sự thụ hưởng lợi ích của một cá nhân đương nhiên chịu chi phối của những cá nhân trong lãnh vực khác cho dù không hiện diện hay trực tiếp tham dự nguồn lợi tạo ra...
06 Tháng Tư 202110:40 CH(Xem: 129)
Những nhóm nhỏ đối kháng kể trên không phải không có đóng góp cho công cuộc chung nhằm thay đổi chế độ, dù không có mục đích chính trị đối kháng nhưng họ cũng đã làm cho toàn dân thấy được sự bất công trên toàn quốc, cho thế giới thấy được nền pháp luật độc tài xã nghĩa, cho mọi người hiểu rằng quyền con người, nhân quyền, tự do, hạnh phúc chỉ là những giá trị hão huyền hoàn toàn không tồn tại, nhưng nếu muốn thay đổi đất nước không phải chỉ là hô hào chống cộng, lật đổ, thay đổi, trả thù, báo oán mà cần phải có một chủ trương đúng đắn hợp lòng dân.
10 Tháng Tư 2021
Đã đến lúc người Việt khắp nơi trên thế giới lên tiếng, hãy nhìn nhận cho thấu đáo vấn đề và chia sẻ cùng người thân, bạn bè, gia đình về sự tàn bạo, phát xít của đảng csVN. Cao hơn nữa là tiến hành biểu tình khắp thế giới để người dân và chính quyền sở tại có cái nhìn nghiêm túc hơn về đảng cầm quyền Việt Nam hôm nay, qua đó các quốc gia sẽ có biện pháp cảnh báo, chế tài, ở mức cao hơn là cắt đứt ngoại giao, giao thương, không đồng ý để doanh nghiệp của mình kinh doanh tại Việt Nam, bởi vì giao hảo, giao thương cùng một bọn độc tài tàn bạo hoặc làm ngơ trước những...
10 Tháng Tư 2021
Tuy nhiên nếu ông Phạm Minh Chính trên cương vị mới mà không nhận ta chính sách sai căn bản như đã nêu thì xem như ông cũng không làm gì khác ông Nguyễn Xuân Phúc. Được biết chủ trương dùng doanh nghiệp nhà nước làm “sếu đầu đàn” là của đảng chứ không phải của chính phủ. Vậy nên cũng nói thẳng là ông Phạm Minh Chính cũng sẽ không làm gì được để thay đổi chủ trương thiếu sáng suốt này đâu. Phạm Minh Chính lên cũng chẳng hứa hẹn gì nhiều. Nếu tìm lối thoát cho nền kinh tế, chỉ còn một con đường là ngã về Tàu để xúc tiến chính sách đặc khu kinh tế, hết
10 Tháng Tư 2021
Trả lời phỏng vấn CNN vào thứ Năm, Sery Kim bào chữa rằng phát biểu của mình nhắm vào Đảng Cộng sản Trung Quốc chứ không hề nhắm vào người Mỹ gốc Á, đặc biệt những người nhập cư Trung Hoa chạy trốn khỏi chế độ áp bức cộng sản. Sery Kim tuyên bố không rút lại bất kỳ nhận định nào của mình. Hơn thế nữa, bất chấp báo cáo của FBI (2), Sery Kim nói với Dallas Morning News trong một cuộc phỏng vấn khác rằng chuyện kỳ thị chủng tộc, bạo hành người Mỹ gốc Á tồn tại từ lâu và không hề trở nên tồi tệ hơn trong năm qua. “Vấn đề chính là thiên hạ đã nói vống lên và...
09 Tháng Tư 2021
Hãy nhìn về lịch sử Việt và học hỏi từ lịch sử Việt là dân tộc ta thoát được 1000 năm đô hộ của giặc phương Bắc là nhờ chính sức mạnh của tự mình, tự dân tộc mình chứ không chờ đợi Trump đánh Tàu hay chờ đợi ông A, ông B đánh Tàu. Chỉ khi nào chúng ta nhìn sự thật bằng bản chất của sự thật, nhìn lịch sử bằng bản chất của sử thật; chỉ khi nào chúng ta cùng lên tiếng chống cái ác, giả dối, ngụy biện thì lúc đó Việt tộc mới có cơ may thay đổi vận mệnh của chính mình và đất nước mình.
09 Tháng Tư 2021
Sự méo mó và phản đạo đức được chính qui hóa thông qua cánh cửa an ninh. Muốn bắt bớ, đe dọa, khủng bố tinh thần, ngành an ninh đều có thể làm nó một cách công khai, không còn phải che giấu, bởi mọi thứ được chính qui hóa, hợp thức hóa. Nếu như những năm tháng bao cấp, ngành an ninh có thể bắt bớ, đánh đập người dân một cách tàn bạo trong chiếc áo công an, trong bộ dạng an ninh thì bây giờ, họ cũng có thể làm như vậy một cách gắt gao, sắt máu hơn nhưng không phải bằng bộ dạng an ninh hay công an mà nó được khoác bằng chiếc vỏ xã hội đen.
09 Tháng Tư 2021
Sự kiện LĐA đưa "chính trị" và "hành chính" vào Hiến Pháp có ý nghĩa gì? Phải chăng LĐA xem "chính trị" như là tài năng, năng khiếu của cá nhân với tầm nhìn (vision), lãnh đạo, thuyết phục... mà không phải ai cũng có (dĩ nhiên ngoài tài năng còn có cả đức độ chứ không phải chỉ dựa vào tài mà không dựa vào đức). Trong khi "hành chính" như là đức độ, cần mẫn của những ai không có khả năng như trên nhưng muốn phục vụ xã hội, đất nước. Họ sẵn sàng hy sinh sự kiếm sống trong lãnh vực tư nhân để có cơ hội đóng góp cho đất nước. Vì thế họ cần được sự bảo vệ của Hiến Pháp?
08 Tháng Tư 2021
Đồng ý bạn có quyền ủng hộ Trump, nhưng bạn có để ý là cựu tổng thống Bush, các thống đốc Cộng Hòa tại các tiểu bang, các cựu viên chức cao cấp như tướng Collins, cựu thượng nghị sĩ Trent Lott, cựu phó tổng thống Cheney, Rumsfeld ... đã lên tiếng ủng hộ Biden. Vì sao? Sự tấn công vào Quốc Hội không phải chuyện nhỏ. Đó là nơi đại diện cho nền dân chủ Mỹ. Luật pháp và cơ chế dân chủ cho phép bạn theo đuổi, tranh đấu ôn hòa. Mượn cớ biểu tình để bạo động, tấn công các nhà làm luật đang thực hiện nhiệm vụ của họ là phản loạn (vi phạm Hiến Pháp cho phép bạn biểu tình).
07 Tháng Tư 2021
Khi sốt đất lên cao quá, nhiều nhà đầu tư sẽ lo ngại xảy ra hiện tượng vỡ bong bóng, và từ đó một số nhà đầu tư chuyển sang dùng tiền nhàn rỗi mua đô la dự trữ để đề phòng rủi ro. Điều đáng nói là khi cảm thấy nền kinh tế đang gặp cảnh như thế thì nhà nước cũng cần dự trữ nhiều đô la hơn nữa để phòng rủi ro cho nền kinh tế. Tình trạng Việt Nam như vậy thì các nền kinh tế mới nổi khác cũng tương tự. Chính vì thế mà nhu cầu đô la trên thị trường thế giới tăng cao hơn lượng đô la bơm ra, kéo theo đó là nguy cơ đồng đô la sẽ tăng giá.
07 Tháng Tư 2021
Khi con người kết thành quốc gia thì tài nguyên trên lãnh thổ thuộc tập thể và coi như mọi người đều có quyền hưởng thụ. Khi một người có công khai thác tài nguyên đó không có nghĩa là càng khai thác nhiều là sẽ có tư hữu tối đa vì nếu không có sự phân phối, qui định tương xứng sẽ sinh tranh chấp. Nếu con người do sinh mệnh tâm lý để thích hợp với công việc này hay việc kia thì sự thụ hưởng lợi ích của một cá nhân đương nhiên chịu chi phối của những cá nhân trong lãnh vực khác cho dù không hiện diện hay trực tiếp tham dự nguồn lợi tạo ra...
06 Tháng Tư 2021
Những nhóm nhỏ đối kháng kể trên không phải không có đóng góp cho công cuộc chung nhằm thay đổi chế độ, dù không có mục đích chính trị đối kháng nhưng họ cũng đã làm cho toàn dân thấy được sự bất công trên toàn quốc, cho thế giới thấy được nền pháp luật độc tài xã nghĩa, cho mọi người hiểu rằng quyền con người, nhân quyền, tự do, hạnh phúc chỉ là những giá trị hão huyền hoàn toàn không tồn tại, nhưng nếu muốn thay đổi đất nước không phải chỉ là hô hào chống cộng, lật đổ, thay đổi, trả thù, báo oán mà cần phải có một chủ trương đúng đắn hợp lòng dân.