Chuyện i ngắn y dài – quy định & cải cách

11 Tháng Mười 20166:45 CH(Xem: 6373)

                               CHUYỆN I NGẮN Y DÀI – QUY ĐỊNH & CẢI CÁCH

            
pet-1

 “Chữ “y” còn một chút này,
 Chẳng cầm cho vững lại giày cho ta !”  (Tập Kiều 3161, 3162)

 

Lê Bá Vận


 Chuyện ‘i và y’ trong thiên hạ:

-Anh văn: “die” chết và “dye” nhuộm, phát âm giống nhau: “đai”.

-Pháp văn: “lire” đọc và “lyre” cây đàn ‘lia’, phát âm tương tự: “lia”.

Cũng tiếng Pháp: “Lion” sư tử nhưng “Lyon” tên thành phố đọc giống nhau: “li-ông

(Cung Trầm Tưởng: “Ga Lyon đèn vàng. Tuyết rơi buồn mênh mang…”)

Cũng như:

-Hoa văn: 立栗厉例荔历沥利力痢,“lập, lật, lệ, lệ, lệ, lịch, lịch, lợi, lực, lỵ” đều đọc là: “.

Chúng ta hãy suy gẫm điều này :

-Việt văn nên chăng như thiên hạ: “lí (nhí )” và “lý (do)”; ‘lí’và ‘lý’ đọc giống, viết khác?

 

------

 

Trong tiếng Việt hai nguyên âm /i/ và /y/ là đồng âm nên chính tả dễ lẫn lộn.

Dù vậy, chúng ta kẻ viết  ‘hi sinh‘, người viết ‘hy sinh’, song chẳng ai viết ‘hi synh’.

Đã có rất nhiều bài viết về cách sử dụng /i,y/, lắm khi dài, cặn kẽ.

Tôi nghĩ ta có thể trình bày vấn đề ngắn gọn, dưới một góc độ thực dụng.

 

I) CHÍNH TẢ ”I VÀ Y”.

Tiếng Việt đơn âm nên mỗi âm tiết (syllable) là một từ (word).

Có 3 cách chọn viết /i,y/, tùy thuộc nguyên âm /i,y/: 1)đứng đầu, 2) giữa, 3) cuối âm tiết.

Nếu vị trí là ở cuối thì phân biệt âm tiết đó có một hay nhiều nguyên âm .

 

       1)Nguyên âm /i,y/ đứng đầu âm tiết:

Viết /y/ nếu là tiếng Hán Việt.

Vd: “ý, yên, yết , yếu”, và “ ì, im, in, ít, ỉu”.

 Ngoại lệ: “yểng” = một loại chim.

 

       2)Nguyên âm /i,y/ đứng giữa âm tiết:

Viết /y/ nếu giữa âm tiết có /u/; (phát âm /u/ chụm môi nhiều)

Vd: “ khuya, tuyết, xuyên, khuỷu”, và “xiếc, kiện, niêu, xíu, minh”.

 

       3)Nguyên âm /i,y/ đứng cuối âm tiết.

                                

              3.1) Kết thành tổ hợp nguyên âm:

Chính tả đơn giản do tổ hợp không đồng âm.

-Với /â/ viết /ây/ vd: mây, giấy, khuây (lý do: âm /ây/ đọc ngắn).

-Với /a,u/ viết: “ái/ áy, tai/tay, xoài/xoay, quai/quay, thúi/thúy”, theo phát âm.

Khó nhầm lẫn --> /tai/ đọc chậm, kéo dài, /tay, tây/ đọc nhanh, ngắn…

Hệ luận: mọi trường hợp khác còn lại thì viết /i/, (cụ thể là sau o,ô,ơ,ư vd: tôi gửi lời nói).

 

              3.2)Là nguyên âm đơn độc, sau phụ âm:

Chính tả theo tập quán truyền thống.

Nên viết Nam Kỳ Khởi Nghĩa hay Nam Kì Khởi Nghĩa,  Nhà Lý hay Nhà Lí ?

Cách viết thống nhất có thể như sau:

 

Viết /i/ hoặc /y/ là tương đương sau các phụ âm “h k l m q t” của các từ Hán-Việt.

Hi vọng=hy vọng, nga mi=nga my, qui tắc=quy tắc, tị nạn=tỵ nạn...

(Nhận xét: thường viết /y/ sau /k,l/: kỳ, kỷ, kỹ, ký, kỵ…ly, lý, lỵ  và sau từ thông dụng ‘Mỹ’)

 

Hệ luận: viết /i/ mọi trường hợp khác: từ Hán Việt ngoài “hklmqt” và từ nôm.

Vd: bí mật, chí khí, di trú, tăng ni, lễ nghi, ấu nhi, phi cơ, sân si, thi hành, vị trí, xí nghiệp…

và tiếng nôm: bầu bí, chị em, cô dì, đi về, ghi chép, hí hoáy, khỉ vượn, lí nhí, bật mí, nghỉ ngơi, nỉ non, phì phèo, quì lạy, rù rì, buôn sỉ, tỉ tê… song đặc biệt: ’cái ly’.

 

II)CÁC QUI ĐỊNH CẢI CÁCH .

 

     a)Trong Nước.

Trường hợp /i,y/ đứng sau một phụ âm ở cuối âm tiết là nguồn gốc gây tranh cãi từ lâu.

Để chuẩn hóa chính tả, một quyết định của bộ Giáo Dục năm 1984 dùng nguyên âm /i/ thay thế nguyên âm/y/, đặc biệt là nguyên âm [i] trong các âm tiết mở  theo quy định là phải viết i ngắn: kĩ (thuật), lí (thuyết), mĩ (thuật), hi (vọng), (nghệ) sĩ…  (1)

Các nỗ lực đó chỉ có hiệu quả giới hạn. Hiện tại cách dùng nguyên âm /i/ tràn lan chỉ được thấy trong các sách giáo khoa và các công bố khoa học.

Dân chúng phần đông, báo chí và ở hải ngoại tiếp tục dùng cách viết cũ, quen thuộc.

Các loại từ điển do Viện Ngôn Ngữ Học biên soạn sau này cũng dùng lối viết cũ : xử lý, kỹ sư…

 

Cách viết cũ quen thuộc đã là phổ biến vào những năm đầu thế kỷ thứ XX và thời đó có hai quyển từ điển cùng in năm 1931 mà lại theo hai nguyên tắc chính tả khác nhau:

Hán Vịêt Từ Điển do Đào Duy Anh soạn và Việt Nam Tự Điển của Khai Trí Tiến Đức.

Uy tín của hai bộ từ điển đã kéo theo sự phân hóa về chính tả sau đó. 

 

Theo Hán Việt Từ Điển của Đào Duy Anh thì sau các phụ âm h, k, l, m, q, t phải viết nguyên âm /y/nếu đó là tiếng Hán- Việt.

Vd: ly biệt và li ti, Mỹ quốc và mí mắt, Nam kỳ và kì cọ, quý vị và quì lạy.

Để dễ nhớ “hklmqt”, từ lâu người ta dùng câu “học mau lên kẻo ta quên”

Tôi thì dùng câu “Hoa Kỳ là một tân quốc”.

Việt Nam Tự Điển của Khai Trí Tiến Đức trái lại, viết /i/ đi theo các phụ âm “h, k, l, m, q, t”. 

 

Theo tôi nhận định thì cả 2 cuốn từ điển đều nói đúng.

Thật vậy, ta vẫn viết: hi sinh hoặc hy sinh, quỉ sứ hoặc quỷ sứ, tỉ lệ hoặc tỷ lệ, ti chức hoặc ty chức, ủy mỵ hoặc ủy mị…. Do đó phải tổng hợp, dung hòa cho trường hợp hklmqt.

 

Có hai  minh họa lớn, thời trước và sau 1931, năm ra đời của 2 cuốn từ điển trên:

Trần Trọng Kim trong ”Việt Nam Sử Lược” (1920) viết: "nhà Lý", "Đại Việt sử ký", "nước Xích Quỉ", "học sĩ", "Mị nương"…

Các tác phẩm của Tự Lực Văn Đoàn (1932-1945) thì viết: "lý tưởng", "hy sinh", "ký thác", tri kỷ", "biệt ly", "mộng mị"... (Khái Hưng "Hốn Bướm Mơ Tiên").

Đó là thói quen đã được chấp nhận trong dân gian cũng như trong văn chương tiếng Việt.

Theo phong tục, tập quán, có lúc mặc áo ngắn là được, và mặc áo dài, trang trọng lúc cần.

 

 

Dầu sao, tiếng Việt đồng âm, dị nghĩa nên viết xuống khác nhau là một điều tốt.

Tiếng  Anh không viết /i/cuối từ: my, fly, why… song cũng có: bikini, ski, stimuli (stimulus)…

Tiếng  Pháp không viết /y/cuối từ: ami (bạn), lundi (ngày thứ 2) song cũng có : paddy (thóc), jury, vichy, whisky…

Có thể đó là cái đẹp trong chính tả, sự phong phú và đa dạng.

Tiếng Trung thì mỗi đồng âm có một chính tả riêng. Đọc là ‘lì’ song viết ra nhiều cách.

 

       b)Nước Ngoài.

Một chính tả hoàn hảo là bám sát phát âm. Nhiều nước như  Ý, Tây Ban Nha gần được vậy.

Tiếng Anh là một ngôn ngữ có chính tả phức tạp và bất quy tắc. Từ điển phải ghi cách đọc.

Vì khó nên tại Mỹ, Canada và nhiều nước học tiếng Anh, kể cả ở Việt Nam, thường tổ chức các kỳ thi “đánh vần” (spelling bee) lên đến cấp quốc gia cho các học sinh độ tuổi từ 8 đến 15.

 

Và thế kỷ 18 đã có phong trào đòi cải cách tiếng Anh và tiếng Pháp sao cho hợp lý, cách viết đúng với cách phát âm, nhưng đều thất bại.

Tháng 10-1989 thủ tướng Pháp Michel Rocard chỉ định một Thượng Hội Đồng Pháp Ngữ để chuẩn hóa nhiều điểm trong chính tả tiếng Pháp.

Đặc biệt tất cả dấu mũ  /^/ trên các nguyên âm /u/ và /i/ đều gạch bỏ trừ phi là cần thiết cho sự phân biệt. Ví dụ: coût, abîme , sûr. (2)

Hàn lâm viện Pháp nhất trí chấp thuận các sửa đổi này và phán quyết như sau: “Chính tả hiện tại vẫn được thông dụng, và các khuyến nghị của Thượng Hội Đồng Pháp Ngữ chỉ được kích hoạt với các “từ” có thể viết cách khác mà không bị xem là viết sai hoặc là lỗi.”

Tuy vậy hiện nay người Pháp vẫn viết coût, abîme như cũ theo thói quen, ít khi viết cout, abime theo cách mới gạch bỏ dấu mũ trên /u/ và /i/. (2)

 

Tiếng Pháp có các từ  viết cách nào cũng được: dîner hoặc diner, flûte hoặc flute.

Tiếng Anh thì viết rôle hay role, ameba  hay amoeba, dísc hay dísk ... đều được.

 

Năm 1996 Hội Đồng Chính Tả Đức có cố gắng đơn giản hóa chính tả tiếng Đức, do đó dễ học hơn mà không cần thay đổi nhiều các quy tắc đã quen thuộc .

Các cải cách chính tả trở nên bắt buộc tại trường học và công sở.

Tuy nhiên có một chiến dịch chống đối và sự tranh tụng được đưa lên Tòa Án Hiến Pháp Liên Bang Đức.

Năm 1998 Tòa Án phán quyết do không có điều luật nào cai quản chính tả nên ở ngoài học đường, mọi người có thể viết chính tả theo ý mình thích.

Tháng 3/2006 Hội Đồng Chính Tả Đức nhất trí rút bỏ các thay đổi gây tranh luận nhất về cải cách.

Nhiều quốc gia cố cải cách chính tả của mình nhiều ít, song cũng không mấy thành công.

 

------

 

III) KẾT.

Ở nước ta chuyện cải cách chính tả được đem bàn thảo trước đó năm ba lần song bất thành và sau cùng quyết định của bộ GD năm 1984 đã trên 30 năm qua thì cho kết quả vẫn giới hạn.

Tôi thì nghĩ quyết định ấy về /i,y/ không thật là cần thiết.

 

“Chữ “y” còn một chút này, Chẳng cầm cho vững lại giày cho tan ! “

 

Qui định hành chánh của Bộ gạt bỏ chữ /y/ viết ở cuối từ, ở âm tiết mở, không thể áp đặt trong cộng đồng và sự kiện ở mỗi môi trường chính tả viết mỗi khác, gây lẫn lộn, làm rối rắm thêm vấn đề, từ khi có qui định.

 

Nói cải cách để hợp lý thì lại cần viết /tăi thay tay/, /quấc thay quốc/, /coai thế quai/ v.v…

Thật sự không có nhu cầu cải cách hoặc cách mạng chính tả mà điều có thể làm là những điều chỉnh chính xác,  giới hạn, tôn trọng lịch sử cũng như bản chất của ngôn ngữ , trong quá  khứ và trong tương lai của ngôn ngữ.. .khiến sự sử dụng  trở nên vững chắc, thoải mái.

 

Song thống nhất chính tả là cần thiết. Ý thức viết đúng chính tả là ý thức văn hóa. (3)

Ở các nước Anh, Pháp, Đức…trên các ấn phẩm luôn  hoàn hảo về chính tả. Trên máy vi tính có chế độ kiểm tra chính tả và văn phạm.

Một từ  có 2 cách viết là chuyện có thể xẩy, điều phải làm là chúng ta thống nhất trước.

Thói quen, truyền thống, thẩm mỹ, ngữ nghĩa, là những yếu tố quan trọng.

 

Chính tả đã thành hình, hợp lý hay không thì để nó tự sửa mà không cần đến cào ngang định hướng.

Ngạn ngữ có câu: “Chớ dời một vạch mốc đá xây cũ do tiền nhân dựng lên”

(Do not move an ancient boundary stone set up by your forefathers). 

 

Lê Bá Vận

 

Chú Thích:

 

(1) Những âm tiết được kết thúc bằng cách giữ nguyên âm sắc của nguyên âm ở đỉnh âm tiết thì được gọi là âm tiết mở (cụ thể: /i,y/ đứng một mình hoặc liền sau phụ âm).

Cả hai, i và y, đều có chức năng này, ngang nhau.

 

(2)Tiếng Pháp: coût=phí tổn, abîme=vực sâu, sûr=chắc chắn, sur=ở  trên.

-Hồi học lớp 3 tiểu học, tôi nhớ mãi thầy giáo dạy 2 chữ đồng âm, tâche=nhiệm vụ và tache=vết. Để phân biệt, thầy bảo làm nhiệm vụ thì phải có mũ đội, còn có vết thì phải tẩy đi.

-Các cải cách có điểm bị phản đối dữ dội: “To simplify, is to become poorer. A language is rich and beautiful precisely because it is complex.” (Đơn giản hóa, là trở thành nghèo hơn. Một ngôn ngữ giàu và đẹp chính nhờ nó phức tạp.”)

 

(3) LBV “Bàn Về Chính Tả Bản Di Chúc Hồ Chí Minh”.

Ý kiến bạn đọc
16 Tháng Mười 201611:12 SA
Khách
ĐHYK Hà Nội tuyển sinh 2016 thì viết: “Bác sĩ, bác sỹ, quy trình, quy định, đăng ký nhập học, ký túc xá, vật lý, hóa học, hy vọng đủ chỉ tiêu…” không để ý đến qui định của bộ GD năm 1984
16 Tháng Mười 20161:42 SA
Khách
Trường ĐHYD Huế viết /i,y/:
Lễ Tốt Nghiệp Và Trao Bằng BÁC SỸ Y KHOA, BÁC SỸ RĂNG HÀM MẶT.
HỆ CHÍNH QUY. NĂM HỌC 2014-2015. Huế…
(SỸ, QUY được viết tận cùng với /y/)
Image result for images for lễ trao văn bằng bác sĩ, huế
https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcSoE2ifJcdJgwwnUqGzfSdG5lRMJG6rBo2AYMIkiUD2N-CaA5oOYw
12 Tháng Mười 201610:38 CH
Khách
Hồ Chí Minh trong bản Di Chúc (1965-1969) cũng viết: "chống Mỹ, hy sinh, kỹ niệm..." theo lối cũ, duy Bác dùng dấu ngã mọi chữ. Nên học tập Bác?
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
01 Tháng Tư 202110:34 CH(Xem: 190)
Sự nói láo trở thành truyền thống của Trump trên 30 ngàn lần nhưng vì Lạc Đường Vào Lịch Sử, người Việt đã không nhìn ra sự nói láo đó, trái lại họ tung hô những điều đó như chính những đảng viên đảng csvn đã từng làm trong quá khứ, hiện tại và ở tương lai. Việt tộc yêu nước bằng tấm lòng nhưng lại thiếu cái đầu để suy nghĩ cho nên bị Lạc Đường Vào Lịch Sử, quên đi hình ảnh Hồ Chí Minh và sẵn sàng ủng hộ Trump chỉ bởi vì ông ta đánh Trung Cộng. Vì thiếu cái đầu cho nên không nhìn rõ sự thật ở chính con người Trump chính là Hồ Chí Minh hiện đại, lãnh đạo nước Mỹ và đã...
01 Tháng Tư 202110:33 CH(Xem: 110)
Sự hiểu biết, sáng suốt của con người đến từ giáo dục, mà khởi điểm và chung điểm của giáo dục là sự quan sát. Nếu bạn không có khả năng quan sát thì khó mà học hỏi. Khi khả năng tự giáo dục của bạn không có mà phải nhờ vào hệ thống "giáo dục" của xã hội thì thật là nguy hiểm vì thầy giáo, cô giáo của ngày nay chỉ là những người làm việc, ăn lương chứ không phải thực sự là một nhà giáo dục đúng nghĩa. Và khi giáo dục con người sai lầm thì chúng ta có các hệ thống xã hội, chính trị sai lầm vì "giáo dục là khởi điểm và chung điểm của chính trị". Vậy thì thay đổi giáo dục trước...
30 Tháng Ba 202110:50 CH(Xem: 257)
Muốn tự ứng cử, muốn tranh đấu cho quyền con người, cho dân chủ, nhân quyền thì bắt buộc phải cùng đứng lên tiến hành nhiều phương pháp nhắm vào mục tiêu chính là thay đổi thể chế chính trị, xóa bỏ đảng độc tài cộng sản, xây dựng lại đất nước bắt đầu bằng một chủ thuyết, bằng một nền tảng lấy con người làm chủ đạo, xây dựng lại hệ thống quốc gia tùy theo lòng dân, khi đó mới có thể tự ứng cử, trở thành nghị sỹ, dân biểu, còn nếu không làm được điều đó thì cái trò tự ứng cử ĐBQH Việt Nam chỉ là trò ma bùn.
29 Tháng Ba 202110:58 CH(Xem: 102)
Tấm gương phù thủy của Việt Nam thì lại truyền đi thông điệp cho những người trẻ như cô Han Lay rằng: Thấy chưa? Đấy là kết quả bốc đồng, dân chủ cuội và bị giật giây bởi thế lực thù địch. Hãy thụ hưởng những gì bạn đang có, những thú vui vật chất không bao giờ đẩy bạn vào tù hay chĩa súng vào đầu bạn. Lãnh đạo Việt Nam cũng đang soi gương phù thủy và được nhắn tin: Hãy tiếp tục định hướng và can thiệp mạnh mẽ vào mạng xã hội nếu không muốn nhìn thấy những Han Lay của Việt Nam xuất hiện.
28 Tháng Ba 202110:08 CH(Xem: 184)
VN chúng ta chưa hề có một cuộc xuống đường nào với mục tiêu rõ ràng là đòi dân chủ. Những cuộc xuống đường vì môi trường, vì dân oan mất đất, vì dự luật Đặc khu và An Ninh Mạng v…v… rất tốt. Nhưng những cuộc xuống đường này bị giới hạn đóng khung trong tệ nạn xã hội, người biểu tình đứng vào vị thế nạn nhân, CẦU XIN sửa đổi từ chính quyền hơn là đứng vào thế chủ động QUYẾT ĐỊNH thay đổi guồng máy cai trị bạo lực bằng mọi giá. Phong trào đấu tranh của VN chúng ta còn quá yếu, chưa đủ mạnh để lôi cuốn người dân tham dự đông đảo.
28 Tháng Ba 202110:06 CH(Xem: 147)
Trong lý thuyết “Kẻ Ngốc Hơn” ấy. Để xuất hiện được “kẻ ngốc hơn” thì bắt buộc trong những con người đó phải có sẵn tâm lý “Sợ Mất Cơ Hội” hay “Hệu ứng FOMO”, Tiếng Anh gọi là “Fear of Missing Out”. Vậy hiệu ứng FOMO là gì? Hiệu ứng FOMO được định nghĩa lần đầu tiên vào năm 2004 bởi nhà đầu tư mạo hiểm người Mỹ Patrick James McGinnis. Hiệu ứng này được sinh ra bởi 3 yếu tố: thứ nhất là nỗi sợ hãi, thứ nhì là lòng tham; và thứ ba là tâm lý so sánh. Khi thấy người khác mua đi bán lại món hàng đó và có tiền lời bỏ túi dễ dàng. Thì người thứ hai sợ mất cơ hội và...
27 Tháng Ba 202111:43 CH(Xem: 236)
Nếu vay thương mại thì rất khó để vay được 36 tỷ đô trong 10 năm, như vậy để xây dựng 2 đại dự án Sân Bay Long Thành và Đường Sắt Cao Tốc thì chỉ có thể vay bẫy nợ của Trung Cộng là khả thi nhất. Đại dự án đường sắt cao tốc kém hiệu quả kinh tế, vậy mà bộ Chính Trị vẫn quyết tâm làm bất chấp tất cả. Khả năng rất cao là Bộ Chính Trị đã bị áp lực từ Trung Cộng mà đã quyết xây bằng được dự án đường sắt cao tốc Bắc Nam để đưa Việt Nam vào bẫy nợ. Cái bẫy nợ Trung Cộng đang giăng sẵn và BCT thì cứ đẩy Việt Nam vào. Đó là những gì mà ĐCS đang "lo cho nước" đấy.
27 Tháng Ba 202110:52 CH(Xem: 122)
Các vụ tranh chấp, tấn công hay kiện tụng đã xảy ra khá nhiều giữa các tổ chức cộng đồng tại hầu hết các thành phố nào có người Việt sinh sống. Trong bốn năm qua, nhóm người Việt này đã chia rẽ và tấn công chính con cái, thân nhân, bạn hữu của mình chỉ vì sự ủng hộ cuồng nhiệt Donald Trump thì liệu có ai khác họ có thể chung sống? Nhiều người đi xa hơn khi công khai sỉ nhục các cộng đồng bạn và những lãnh đạo da màu khác, tấn công vào giới trẻ khác chính kiến trong chính cộng đồng mình và ủng hộ các nhóm thượng tôn sắc tộc. Đó là điều gây rủi ro chung cho cả cộng đồng gốc Việt.
26 Tháng Ba 202111:23 CH(Xem: 205)
Người dân hoàn toàn không có một quyền hành gì, kể cả quyền được mở miệng kêu than hay chỉ trích những chính sách sai trái của nhà cầm quyền. Một nền giáo dục nhồi nhét, lạc hậu, chạy theo thành tích, bằng cấp, chứ không hề dạy con người biết độc lập suy nghĩ, không dạy làm Người mà cũng không gợi mở, khai thác sức sáng tạo của học sinh, sinh viên. Và cuối cùng là tôn giáo bị nhà cầm quyền cùng những kẻ có tiền lợi dụng, khai thác, đã trở thành biến tướng, tha hóa.
26 Tháng Ba 202111:31 SA(Xem: 158)
Một nguyên tắc luôn được mọi người đồng ý là, điều quan trọng làm nên một nền dân chủ là sự tích cực tham gia của dân chúng, thông qua lá phiếu của mình. Nói nôm na là, trong một cuộc bầu cử, người dân đi bỏ phiếu càng nhiều càng tốt. Thế nhưng đảng Cộng hòa ở Mỹ đang có khuynh hướng làm ngược lại, tức là hạn chế người dân đi bầu, bằng cách tạo ra các trở ngại để ngăn cản những người gặp khó khăn, không đi bỏ phiếu trực tiếp được, mà những người này thường là cử tri của đảng Dân chủ đối lập.
09 Tháng Tư 2021
Đã đến lúc người Việt khắp nơi trên thế giới lên tiếng, hãy nhìn nhận cho thấu đáo vấn đề và chia sẻ cùng người thân, bạn bè, gia đình về sự tàn bạo, phát xít của đảng csVN. Cao hơn nữa là tiến hành biểu tình khắp thế giới để người dân và chính quyền sở tại có cái nhìn nghiêm túc hơn về đảng cầm quyền Việt Nam hôm nay, qua đó các quốc gia sẽ có biện pháp cảnh báo, chế tài, ở mức cao hơn là cắt đứt ngoại giao, giao thương, không đồng ý để doanh nghiệp của mình kinh doanh tại Việt Nam, bởi vì giao hảo, giao thương cùng một bọn độc tài tàn bạo hoặc làm ngơ trước những...
09 Tháng Tư 2021
Hãy nhìn về lịch sử Việt và học hỏi từ lịch sử Việt là dân tộc ta thoát được 1000 năm đô hộ của giặc phương Bắc là nhờ chính sức mạnh của tự mình, tự dân tộc mình chứ không chờ đợi Trump đánh Tàu hay chờ đợi ông A, ông B đánh Tàu. Chỉ khi nào chúng ta nhìn sự thật bằng bản chất của sự thật, nhìn lịch sử bằng bản chất của sử thật; chỉ khi nào chúng ta cùng lên tiếng chống cái ác, giả dối, ngụy biện thì lúc đó Việt tộc mới có cơ may thay đổi vận mệnh của chính mình và đất nước mình.
09 Tháng Tư 2021
Sự méo mó và phản đạo đức được chính qui hóa thông qua cánh cửa an ninh. Muốn bắt bớ, đe dọa, khủng bố tinh thần, ngành an ninh đều có thể làm nó một cách công khai, không còn phải che giấu, bởi mọi thứ được chính qui hóa, hợp thức hóa. Nếu như những năm tháng bao cấp, ngành an ninh có thể bắt bớ, đánh đập người dân một cách tàn bạo trong chiếc áo công an, trong bộ dạng an ninh thì bây giờ, họ cũng có thể làm như vậy một cách gắt gao, sắt máu hơn nhưng không phải bằng bộ dạng an ninh hay công an mà nó được khoác bằng chiếc vỏ xã hội đen.
09 Tháng Tư 2021
Sự kiện LĐA đưa "chính trị" và "hành chính" vào Hiến Pháp có ý nghĩa gì? Phải chăng LĐA xem "chính trị" như là tài năng, năng khiếu của cá nhân với tầm nhìn (vision), lãnh đạo, thuyết phục... mà không phải ai cũng có (dĩ nhiên ngoài tài năng còn có cả đức độ chứ không phải chỉ dựa vào tài mà không dựa vào đức). Trong khi "hành chính" như là đức độ, cần mẫn của những ai không có khả năng như trên nhưng muốn phục vụ xã hội, đất nước. Họ sẵn sàng hy sinh sự kiếm sống trong lãnh vực tư nhân để có cơ hội đóng góp cho đất nước. Vì thế họ cần được sự bảo vệ của Hiến Pháp?
08 Tháng Tư 2021
Đồng ý bạn có quyền ủng hộ Trump, nhưng bạn có để ý là cựu tổng thống Bush, các thống đốc Cộng Hòa tại các tiểu bang, các cựu viên chức cao cấp như tướng Collins, cựu thượng nghị sĩ Trent Lott, cựu phó tổng thống Cheney, Rumsfeld ... đã lên tiếng ủng hộ Biden. Vì sao? Sự tấn công vào Quốc Hội không phải chuyện nhỏ. Đó là nơi đại diện cho nền dân chủ Mỹ. Luật pháp và cơ chế dân chủ cho phép bạn theo đuổi, tranh đấu ôn hòa. Mượn cớ biểu tình để bạo động, tấn công các nhà làm luật đang thực hiện nhiệm vụ của họ là phản loạn (vi phạm Hiến Pháp cho phép bạn biểu tình).
07 Tháng Tư 2021
Khi sốt đất lên cao quá, nhiều nhà đầu tư sẽ lo ngại xảy ra hiện tượng vỡ bong bóng, và từ đó một số nhà đầu tư chuyển sang dùng tiền nhàn rỗi mua đô la dự trữ để đề phòng rủi ro. Điều đáng nói là khi cảm thấy nền kinh tế đang gặp cảnh như thế thì nhà nước cũng cần dự trữ nhiều đô la hơn nữa để phòng rủi ro cho nền kinh tế. Tình trạng Việt Nam như vậy thì các nền kinh tế mới nổi khác cũng tương tự. Chính vì thế mà nhu cầu đô la trên thị trường thế giới tăng cao hơn lượng đô la bơm ra, kéo theo đó là nguy cơ đồng đô la sẽ tăng giá.
07 Tháng Tư 2021
Khi con người kết thành quốc gia thì tài nguyên trên lãnh thổ thuộc tập thể và coi như mọi người đều có quyền hưởng thụ. Khi một người có công khai thác tài nguyên đó không có nghĩa là càng khai thác nhiều là sẽ có tư hữu tối đa vì nếu không có sự phân phối, qui định tương xứng sẽ sinh tranh chấp. Nếu con người do sinh mệnh tâm lý để thích hợp với công việc này hay việc kia thì sự thụ hưởng lợi ích của một cá nhân đương nhiên chịu chi phối của những cá nhân trong lãnh vực khác cho dù không hiện diện hay trực tiếp tham dự nguồn lợi tạo ra...
06 Tháng Tư 2021
Những nhóm nhỏ đối kháng kể trên không phải không có đóng góp cho công cuộc chung nhằm thay đổi chế độ, dù không có mục đích chính trị đối kháng nhưng họ cũng đã làm cho toàn dân thấy được sự bất công trên toàn quốc, cho thế giới thấy được nền pháp luật độc tài xã nghĩa, cho mọi người hiểu rằng quyền con người, nhân quyền, tự do, hạnh phúc chỉ là những giá trị hão huyền hoàn toàn không tồn tại, nhưng nếu muốn thay đổi đất nước không phải chỉ là hô hào chống cộng, lật đổ, thay đổi, trả thù, báo oán mà cần phải có một chủ trương đúng đắn hợp lòng dân.
05 Tháng Tư 2021
Các cộng đồng người Việt đông đảo nhất trên nước Mỹ như ở San José, Garden Grove, Houston, Westminster... lẽ ra phải có ít nhất vài trăm đến vài ngàn người tham gia vào các hoạt động kêu gọi chấm dứt bạo hành người Mỹ gốc Á nhưng các cuộc biểu tình cho thấy tâm lý thờ ơ, thụ động của người Việt trước vấn nạn mà cộng đồng đang phải đối mặt. Chẳng lẽ người Việt được miễn nhiễm với các cuộc hành hung, tấn công của những kẻ kỳ thị, căm ghét người Á Châu?
02 Tháng Tư 2021
Khả năng nguồn vaccine dồi dào của Mỹ sẽ được đưa đến các nước nghèo, trong đó có Việt Nam, là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra. Việt Nam không việc gì phải hạ mình xin Trung Quốc hỗ trợ. Kể cả cho không, Việt Nam cũng không nên nhận, vì Bắc Kinh không cho không ai bao giờ, mà họ sẽ lấy lại bằng cách khác. Cái giá mà Việt Nam phải trả từ những liều vaccine đó, chắc chắn sẽ nhiều hơn số tiền mà họ đã cho. Hiện nay xuất khẩu của Việt Nam vào Mỹ gia tăng đáng kể, xuất khẩu vaccine từ Mỹ sang Việt Nam là điều có thể thực hiện được...