Làm người yêu nước

20 Tháng Mười Hai 202011:23 CH(Xem: 418)

                              Làm người yêu nước

131486752_10157978925453181_7485941801310880251_o                                                                  Hình từ bài chủ



Tuấn Khanh
  RFA Blog



Lần đến gặp nhà nghiên cứu Phan Thuận An ở Huế, ông giới thiệu cho thấy một văn bản thú vị có từ thời vua Bảo Đại - rất quan trọng - để chứng minh rằng Hoàng Sa thuộc về Việt Nam.

Bản gốc tấu chương năm 1939, của học giả Phạm Quỳnh, bấy giờ có chức Tổng lý đại thần, gửi cho vua Bảo Đại để xin ủy lạo cho binh sĩ đồn trú ở Hoàng Sa, nơi thuộc quyền kiểm soát của Việt Nam.

Vào thời ấy việc di chuyển ra Hoàng Sa bằng thuyền, đồn trú luân phiên của binh sĩ rất khó khăn. Không chỉ là trấn giữ phần đảo chủ quyền, mà đôi khi phải đánh nhau với hải tặc và cứu hộ cho ngư dân Việt.

Bắc Kinh thì luôn đưa ra những lý luận cho thấy rằng Hoàng Sa thuộc về Trung Quốc, lấn át và thách thức Việt Nam về các chứng cứ chủ quyền. Văn bản quý của nhà nghiên cứu Phan Thuận An đưa ra là một trong những chứng cứ mạnh mẽ và dứt khoát về việc Hoàng Sa thuộc người Việt Nam cho đến tận thời kỳ vương triều cuối cùng.

131926484_10157979032378181_3318486421355851361_oVới tấm lòng yêu nước, nhà nghiên cứu Phan Thuận An gửi tặng bản gốc tấu chương cho Hà Nội, để nhằm góp vào những cứ liệu bảo vệ chủ quyền tổ quốc, theo lời kêu gọi lúc ấy. Ông chụp lại để làm bằng chứng, và kỷ niệm, treo ngay trong phòng khách nhà mình. Nhưng không hiểu vì sao chưa bao giờ thấy Hà Nội chính thức sử dụng tư liệu này trong việc tranh cãi về chủ quyền Hoàng Sa với Trung Quốc, và cũng không thấy chia sẻ bản văn này với bất kỳ nhóm nghiên cứu hay nhà nghiên cứu nào về biển Đông trong việc chống lại các luận điệu xâm lược hàm hồ của Trung Quốc.

Khi hỏi ông rằng, liệu ông có biết giờ này văn bản đó ở đâu không? Nhà nghiên cứu cả đời gắn với Huế cười buồn, "chỗ mô thì chỉ có họ biết thôi". Ông nói rằng ông chỉ làm hết trách nhiệm của một công dân với tổ quốc - đặc biệt là một công dân ý thức mình là người Việt Nam - chứ không vì bất kỳ chuyện công danh hay lý tưởng chủ nghĩa gì cả.

Khác với những kẻ sau năm 1975 được tự tung tự tác chiếm đoạt các tài liệu quý của nhà Nguyễn, cũng như từ văn khố lưu trữ của nhà nước Việt Nam Cộng Hòa, rồi tự xưng mình là Huế học hay là nghiên cứu cách mạng gì đó*, nhà nghiên cứu Phan Thuận An tự mình đã viết lên hàng trăm công trình nghiên cứu, chọn sống một đời kể lại quá khứ có thật, và khiêm tốn.

Theo lời của nhà nghiên cứu Phan Thuận An thì sau tấu chương của Phạm Quỳnh, các binh sĩ được Hoàng đế Bảo Đại thưởng hậu.

Cũng như hậu sinh Phan Thuận An, học giả Phạm Quỳnh cũng đã làm tất cả mọi thứ trong đời mình với một trách nhiệm công dân, chứ không chỉ là một quan chức dâng tấu chương. Thế nhưng tâm huyết của ông với đất nước và văn hóa Việt Nam được đổi lại bằng án tử hình bởi những người cộng sản, hay nói chính xác hơn là từ Ủy ban khởi nghĩa tỉnh Thừa Thiên, vào năm 1945.

Trong tạp chí Xưa và Nay số 269 (tháng 10/2006), do người chịu trách nhiệm là nhà sử học Dương Trung Quốc, cũng ghi chép lại việc tử hình ông bởi cách mạng. Toàn văn kết án của Ủy ban Khởi nghĩa Nguyễn Tri Phương kính gửi Tòa án quân sự Thuận Hóa ngày 9/12/1945, ghi rằng:

"Phạm Quỳnh, một tay cộng sự rất đắc lực của giặc Pháp trong việc củng cố địa vị của Pháp ở Đông Dương, đã bao phen làm cho quốc dân phải điêu đứng. Phạm Quỳnh đã giúp sức cho quân cướp nước làm mê muội dân chúng Việt Nam. Với cái nghề mãi quốc cầu vinh, Phạm Quỳnh đã từ một tên viết báo nhảy lên một địa vị cao nhất trong hàng quan lại Nam triều. Phạm Quỳnh lại còn dựa vào thế lực Pháp và địa vị của mình bóc lột, vơ vét tài sản của quốc dân. Mặc dầu chính quyền của giặc Pháp đã bị truất sau ngày đảo chính 9-3-1945, nhiều triệu chứng tỏ rằng Phạm Quỳnh chỉ chờ cơ hội rước bọn thực dân Pháp đến làm cho diệt nước chúng ta". (trích)

Trong văn bản này, còn hai người nữa bị kết án tử hình nữa là Ngô Đình Khôi và Ngô Đình Huân, thuộc gia đình của tổng thống đệ nhất VNCH Ngô Đình Diệm. Được biết, vừa khởi nghĩa chiếm chính quyền, Ủy ban Cách mạng vừa cho người đến bắt ngay cả ba ông, vào ngày 23-8-1945.

Xưa và Nay cũng có trích lời của nhà sử học Cộng sản Trần Huy Liệu rằng việc kết án và giết hại Phạm Quỳnh là điều sai lầm và hoàn toàn vô lý. Kết luận của bài nghiên cứu lịch sử rằng việc giết người đó, vô cùng "lạc lõng" trong thời đại cách mạng đang muốn chinh phục lòng người của ông Hồ Chí Minh. Tiếc thay sự thật thì vẫn còn đó, nhưng những câu chuyện để bảo vệ sự thật như ở Xưa và Nay, thì cũng hết sức lạc lõng trong một thời đại thiếu ánh sáng.

Đọc chuyện xưa, mà sợ. Những nỗ lực gây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam với tư cách công dân yêu nước của học giả Phạm Quỳnh chỉ được đổi lại bằng cái chết, và sự thật bị bóp méo.

Nghe chuyện nay, rồi buồn. Tư liệu nghiên cứu công phu với tư cách công dân yêu nước của nhà nghiên cứu Phan Thuận An cũng được đổi lại bằng sự thờ ơ, và lãng quên.

Và cũng có rất nhiều công dân yêu nước khác trên đất nước này đã làm tất cả theo bổn phận và lương tâm, nhưng rồi chỉ được đổi lại bằng sự đe dọa, sách nhiễu hay tù đày như Trần Huỳnh Duy Thức Nguyễn Văn Hóa, Hoàng Bình, Trần Đức Thạch... và rất nhiều người khác nữa, không thể kể hết.

Ngẫm lại, sống với một lương tâm công dân yêu nước, thật khó biết bao.

fdeTên tội phạm chiến tranh chiến tranh Nguyễn Đắc Xuân trong thế kỷ 20 và nhà "Huế học tự xưng" hôm nay.

* Chú thích của QĐB: Tại Huế có tên Nguyễn Đắc Xuân, một trong những hung thần tàn sát đồng bào vô tội năm 1968, dù là một tên tội phạm diệt chủng nhưng y tự xưng mình là nhà 'Huế Học" sau khi viết vài ba cuốn tiểu thuyết dã sử 3 xu chỉ trích triều đại nhà Nguyễn. Hiện Nguyễn Đắc Xuân, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Thích Trí Quang vẫn còn sống tại Việt Nam. Chúng đang thụ hưởng cái được gọi là thế giới đại đồng mà bọn chúng tiếp tay gầy dựng.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Giêng 202110:17 CH(Xem: 52)
Điều buồn cười là mãi đến ngày 18-1 các cái loa của đảng mới khệnh khạng úp mở công bố kết quả hội nghị trung ương 15 cũng là kết quả đại hội 13 (dù nó chưa diễn ra) là Ban Chấp hành Trung ương đã thảo luận dân chủ, thẳng thắn, trách nhiệm và biểu quyết thông qua danh sách nhân sự đề cử bổ sung một số đồng chí lần đầu tham gia Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII, bổ sung một số đồng chí Ủy viên Trung ương khoá XII thuộc trường hợp "đặc biệt" tái cử khoá XIII …; thông qua nhân sự là Ủy viên Bộ Chính trị khoá XII thuộc trường hợp "đặc biệt" tái cử khoá XIII và danh sách đề cử các đồng chí vào các chức danh lãnh đạo...
25 Tháng Giêng 20219:41 CH(Xem: 78)
Báo chí chính thống VN thì đưa đều tin tức về bầu cử Mỹ lần đại hội đảng, nhưng thông tin về đại hội đảng thì thường khô khan trong khi bầu cử Mỹ thì đầy kịch tính nên độc giả, trừ những người có lý do cụ thể phải quan tâm đến đại hội đảng (như quyền lợi về kinh tế, chính trị) có lẽ cũng thích theo dõi chuyện chính trường Mỹ hơn. Và nếu bây giờ hỏi nhiều người Việt về cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump hay Tân Tổng thống Joe Biden, họ sẽ biết từ đời tư, tình trạng sức khỏe, tính cách, chính sách của hai vị này hơn là các nhân vật lãnh đạo cao cấp của đảng và nhà nước cộng sản VN.
24 Tháng Giêng 20218:21 CH(Xem: 215)
... thế nhưng bà vẫn được Joe Biden chọn để đứng cùng liên danh với mình trong vai trò Phó Tổng Thống – Điều đó cho thấy đây chính là những con người chân chính, đặt quốc gia và dân tộc mình lên trên hết, nó cũng trái ngược với chính phủ của D. Trump chỉ dùng những kẻ nịnh thần, những ai cứng đầu không biết xu nịnh, nâng bi đều bị Trump đuổi việc một cách đơn giản qua một cái Tweet, nó cũng cho thấy Trump là một tên độc tài đúng nghĩa nhất và dưới trướng của mình chỉ có những kẻ biết cúi đầu dạ thưa không khác gì cái xứ man ri mọi rợ mang tên nước CHXHCN Việt Nam!
24 Tháng Giêng 20218:18 CH(Xem: 81)
Khi xã hội lâm cơn tai biến mà chính trị gia bất tài, gian lận, nói láo…. Các nhà lãnh đạo tôn giáo biến chất, hủ hóa. Giới truyền thông mất tự chủ thì người dân biết tin vào đâu? Nền dân chủ đòi hỏi người dân phải luôn thức tỉnh để làm chủ vận mệnh mình. Xã hội tư bản đã tha hóa con người theo dục vọng thì phải chăng dân chủ phát triển tư bản và nay tư bản quay lại tiêu diệt dân chủ cũng vì quyền lợi. Con người làm ra lợi nhuận chứ lợi nhuận chẳng sinh ra con người. Ai kêu ca biện pháp phong tỏa bệnh dịch (lockdown) sẽ làm suy sụp nền kinh tế sẽ trả lời ra sao khi tiếp tục sinh hoạt sẽ làm bệnh dịch lan tràn. Và khi khách hàng chết...
24 Tháng Giêng 20218:16 CH(Xem: 113)
Nguyên nhân chủ quan đưa đến thất bại của Donald Trump trong ngày 06.01.2021 là Trump không có tố chất, bản lĩnh của một lãnh đạo, Trump chỉ là một kẻ hèn nhát nhưng hãnh tiến, không bao giờ dám nhận trách nhiệm về lời nói, hành động của mình. Trump không có tài ăn nói, hùng biện, thiếu kiến thức văn hóa, không có tư tưởng chính trị như Hitler. Trump chỉ giống Hitler ở chỗ biết khai thác bất mãn, giận dữ, thèm khát một sự thay đổi trong đời sống của một số thành phần dân chúng trong xã hội nhưng lại không kế hoạch, chiến thuật, chiến lược để thực hiện mục đích...
23 Tháng Giêng 202110:11 CH(Xem: 94)
Nhưng chuyện đi hay ở của ông Trump không đơn giản, vì hiện nay ông bị kêu án bởi Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát, với một bản luận tội truất phế, vì ông Trump đã kích động cuộc bạo loạn ngày 6/1/2021, tấn công vào Quốc hội. Thứ Sáu, ngày 22/1/2021, khi ông Trump trở thành công dân Trump sống ở Florida, Hạ viện tuyên bố sẽ gửi bản luận tội lên Thượng viện vào thứ Hai, ngày 25/1/2021. Theo đúng luật thì ngày hôm sau Thượng viện phải mở phiên tòa luận tội ông Trump, với 100 thượng nghị sĩ đóng vai bồi thẩm đoàn. Ông Trump là tổng thống duy nhất trong lịch sử Hoa Kỳ bị luận tội hai lần, và sẽ là tổng thống duy nhất bị...
23 Tháng Giêng 202110:10 CH(Xem: 77)
Điều đáng buồn là thực trạng hiện nay, cách hành xử của hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam lại là cách hành xử của con buôn và họ luôn dừng ở tương quan doanh nghiệp – con buôn chứ chưa bao giờ bước vào bục của doanh nghiệp – doanh nhân. Vì sao? Vì hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là lúc này, sau hàng loạt biến cố về thiên tai và đại dịch, vốn liếng có phần cạn, nguồn kinh doanh cũng khô, mọi tâm tính doanh nghiệp nổi lên như một thứ cơ chế đề kháng. Nếu doanh nghiệp là của doanh nhân hoặc của nhiều đoanh nhân thì căn tính thiện lành sẽ nổi trội, cách hành xử của doanh nghiệp sẽ làm cho xã hội thán phục...
22 Tháng Giêng 202110:16 CH(Xem: 127)
Trước mắt, chính sách của Tân Tổng thống Biden là đưa nước Mỹ trở lại với vai trò lãnh đạo thế giới, trở lại với các mối quan hệ đồng minh, liên minh toàn cầu, từ câu nói ngắn gọn “America is back, ready to lead the world, not retreat from it” cho tới tầm nhìn thể hiện rõ hơn qua bài viết “Why America Muat Lead Again” (Foreign Affairs), việc bổ nhiệm dàn nội các phụ trách mảng đối ngoại toàn những người ủng hộ chính sách đa phương, toàn cầu hóa…Riêng khu vực châu Á-Thái Bình Dương, bài “Biden makes his first bold move on Asia”, của Michael J. Green trên tạp chí Foreign Policy....
21 Tháng Giêng 202110:21 CH(Xem: 112)
Từ các trang này, hàng chục người làm YouTube tiếng Việt, trong và ngoài nước, khuếch trương thành những tin giật gân trên kênh của họ để kiếm tiền. Ngoài mục đích kiếm tiền rõ ràng của các YouTubers này, còn có hàng ngàn trang Facebook trong và ngoài nước cũng phao tin vịt và thuyết âm mưu Q. Lý do đàng sau những trang này khá đa dạng, có những người muốn nổi tiếng câu view, có những người thật sự tin vào tin vịt và thuyết âm mưu, nhưng cũng có người cho rằng các trang này được sự hỗ trợ của dư luận viên của đảng Cộng sản trong nước để thao túng thông tin, gây nhiễu loạn trong cộng đồng người Việt chống Cộng sản.
21 Tháng Giêng 202110:17 CH(Xem: 91)
Và thật thế, trong cái đại họa mà Trump đã gây ra, kể cả với gần 400 ngàn người đã chết trong đại dịch mà phần lớn có thể tránh được, chúng ta vẫn còn may mắn. May mắn vì nền dân chủ của Mỹ, tuy chậm chạp và đôi lúc tưởng như bất lực, vẫn cuối cùng mạnh đủ để khống chế một cá nhân lạm quyền và tránh cho quốc gia phải chịu đựng thêm bốn năm nữa. May mắn vì những đại họa khác đã không xảy ra, chẳng hạn như một cuộc chiến nguyên tử với một hay nhiều quốc gia khác – Iran hay Trung Quốc chẳng hạn.
26 Tháng Giêng 2021
Điều buồn cười là mãi đến ngày 18-1 các cái loa của đảng mới khệnh khạng úp mở công bố kết quả hội nghị trung ương 15 cũng là kết quả đại hội 13 (dù nó chưa diễn ra) là Ban Chấp hành Trung ương đã thảo luận dân chủ, thẳng thắn, trách nhiệm và biểu quyết thông qua danh sách nhân sự đề cử bổ sung một số đồng chí lần đầu tham gia Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII, bổ sung một số đồng chí Ủy viên Trung ương khoá XII thuộc trường hợp "đặc biệt" tái cử khoá XIII …; thông qua nhân sự là Ủy viên Bộ Chính trị khoá XII thuộc trường hợp "đặc biệt" tái cử khoá XIII và danh sách đề cử các đồng chí vào các chức danh lãnh đạo...
25 Tháng Giêng 2021
Báo chí chính thống VN thì đưa đều tin tức về bầu cử Mỹ lần đại hội đảng, nhưng thông tin về đại hội đảng thì thường khô khan trong khi bầu cử Mỹ thì đầy kịch tính nên độc giả, trừ những người có lý do cụ thể phải quan tâm đến đại hội đảng (như quyền lợi về kinh tế, chính trị) có lẽ cũng thích theo dõi chuyện chính trường Mỹ hơn. Và nếu bây giờ hỏi nhiều người Việt về cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump hay Tân Tổng thống Joe Biden, họ sẽ biết từ đời tư, tình trạng sức khỏe, tính cách, chính sách của hai vị này hơn là các nhân vật lãnh đạo cao cấp của đảng và nhà nước cộng sản VN.
24 Tháng Giêng 2021
... thế nhưng bà vẫn được Joe Biden chọn để đứng cùng liên danh với mình trong vai trò Phó Tổng Thống – Điều đó cho thấy đây chính là những con người chân chính, đặt quốc gia và dân tộc mình lên trên hết, nó cũng trái ngược với chính phủ của D. Trump chỉ dùng những kẻ nịnh thần, những ai cứng đầu không biết xu nịnh, nâng bi đều bị Trump đuổi việc một cách đơn giản qua một cái Tweet, nó cũng cho thấy Trump là một tên độc tài đúng nghĩa nhất và dưới trướng của mình chỉ có những kẻ biết cúi đầu dạ thưa không khác gì cái xứ man ri mọi rợ mang tên nước CHXHCN Việt Nam!
24 Tháng Giêng 2021
Khi xã hội lâm cơn tai biến mà chính trị gia bất tài, gian lận, nói láo…. Các nhà lãnh đạo tôn giáo biến chất, hủ hóa. Giới truyền thông mất tự chủ thì người dân biết tin vào đâu? Nền dân chủ đòi hỏi người dân phải luôn thức tỉnh để làm chủ vận mệnh mình. Xã hội tư bản đã tha hóa con người theo dục vọng thì phải chăng dân chủ phát triển tư bản và nay tư bản quay lại tiêu diệt dân chủ cũng vì quyền lợi. Con người làm ra lợi nhuận chứ lợi nhuận chẳng sinh ra con người. Ai kêu ca biện pháp phong tỏa bệnh dịch (lockdown) sẽ làm suy sụp nền kinh tế sẽ trả lời ra sao khi tiếp tục sinh hoạt sẽ làm bệnh dịch lan tràn. Và khi khách hàng chết...
24 Tháng Giêng 2021
Nguyên nhân chủ quan đưa đến thất bại của Donald Trump trong ngày 06.01.2021 là Trump không có tố chất, bản lĩnh của một lãnh đạo, Trump chỉ là một kẻ hèn nhát nhưng hãnh tiến, không bao giờ dám nhận trách nhiệm về lời nói, hành động của mình. Trump không có tài ăn nói, hùng biện, thiếu kiến thức văn hóa, không có tư tưởng chính trị như Hitler. Trump chỉ giống Hitler ở chỗ biết khai thác bất mãn, giận dữ, thèm khát một sự thay đổi trong đời sống của một số thành phần dân chúng trong xã hội nhưng lại không kế hoạch, chiến thuật, chiến lược để thực hiện mục đích...
23 Tháng Giêng 2021
Nhưng chuyện đi hay ở của ông Trump không đơn giản, vì hiện nay ông bị kêu án bởi Hạ viện do đảng Dân chủ kiểm soát, với một bản luận tội truất phế, vì ông Trump đã kích động cuộc bạo loạn ngày 6/1/2021, tấn công vào Quốc hội. Thứ Sáu, ngày 22/1/2021, khi ông Trump trở thành công dân Trump sống ở Florida, Hạ viện tuyên bố sẽ gửi bản luận tội lên Thượng viện vào thứ Hai, ngày 25/1/2021. Theo đúng luật thì ngày hôm sau Thượng viện phải mở phiên tòa luận tội ông Trump, với 100 thượng nghị sĩ đóng vai bồi thẩm đoàn. Ông Trump là tổng thống duy nhất trong lịch sử Hoa Kỳ bị luận tội hai lần, và sẽ là tổng thống duy nhất bị...
23 Tháng Giêng 2021
Điều đáng buồn là thực trạng hiện nay, cách hành xử của hơn 90% doanh nghiệp Việt Nam lại là cách hành xử của con buôn và họ luôn dừng ở tương quan doanh nghiệp – con buôn chứ chưa bao giờ bước vào bục của doanh nghiệp – doanh nhân. Vì sao? Vì hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là lúc này, sau hàng loạt biến cố về thiên tai và đại dịch, vốn liếng có phần cạn, nguồn kinh doanh cũng khô, mọi tâm tính doanh nghiệp nổi lên như một thứ cơ chế đề kháng. Nếu doanh nghiệp là của doanh nhân hoặc của nhiều đoanh nhân thì căn tính thiện lành sẽ nổi trội, cách hành xử của doanh nghiệp sẽ làm cho xã hội thán phục...
22 Tháng Giêng 2021
Trước mắt, chính sách của Tân Tổng thống Biden là đưa nước Mỹ trở lại với vai trò lãnh đạo thế giới, trở lại với các mối quan hệ đồng minh, liên minh toàn cầu, từ câu nói ngắn gọn “America is back, ready to lead the world, not retreat from it” cho tới tầm nhìn thể hiện rõ hơn qua bài viết “Why America Muat Lead Again” (Foreign Affairs), việc bổ nhiệm dàn nội các phụ trách mảng đối ngoại toàn những người ủng hộ chính sách đa phương, toàn cầu hóa…Riêng khu vực châu Á-Thái Bình Dương, bài “Biden makes his first bold move on Asia”, của Michael J. Green trên tạp chí Foreign Policy....
21 Tháng Giêng 2021
Từ các trang này, hàng chục người làm YouTube tiếng Việt, trong và ngoài nước, khuếch trương thành những tin giật gân trên kênh của họ để kiếm tiền. Ngoài mục đích kiếm tiền rõ ràng của các YouTubers này, còn có hàng ngàn trang Facebook trong và ngoài nước cũng phao tin vịt và thuyết âm mưu Q. Lý do đàng sau những trang này khá đa dạng, có những người muốn nổi tiếng câu view, có những người thật sự tin vào tin vịt và thuyết âm mưu, nhưng cũng có người cho rằng các trang này được sự hỗ trợ của dư luận viên của đảng Cộng sản trong nước để thao túng thông tin, gây nhiễu loạn trong cộng đồng người Việt chống Cộng sản.
21 Tháng Giêng 2021
Và thật thế, trong cái đại họa mà Trump đã gây ra, kể cả với gần 400 ngàn người đã chết trong đại dịch mà phần lớn có thể tránh được, chúng ta vẫn còn may mắn. May mắn vì nền dân chủ của Mỹ, tuy chậm chạp và đôi lúc tưởng như bất lực, vẫn cuối cùng mạnh đủ để khống chế một cá nhân lạm quyền và tránh cho quốc gia phải chịu đựng thêm bốn năm nữa. May mắn vì những đại họa khác đã không xảy ra, chẳng hạn như một cuộc chiến nguyên tử với một hay nhiều quốc gia khác – Iran hay Trung Quốc chẳng hạn.