Ròm vs. Xích Lô và những cái "án treo"

12 Tháng Mười 201910:16 CH(Xem: 76)

Ròm vs. Xích Lô và những cái "án treo"

 72276319_10215559019274011_4444479527095107584_o




Lê Hồng Lam




Một tin vui sáng thứ 7 đến từ LHP Quốc tế Busan: Ròm, bộ phim độc lập của Trần Dũng Thanh Huy, dù đang bị một cái "án treo", đã chiến thắng giải cao nhất của Hạng mục New Currents tại LHP Busan 2019, chia giải cùng với một bộ phim khác là Haifa Street của Iraq-Qatar.

Trưởng BGK của hạng mục này, đạo diễn người Anh Mike Figgis (tác giả của bộ phim từng nhận 4 đề cử Oscar là Leaving Las Vegas) đã nhận xét về Ròm khá ngắn gọn như sau: "Việc sử dụng các bối cảnh thực tế và sống động trong Ròm đã gây ấn tượng mạnh với BGK và để lại một cái một cái kết làm thỏa mãn".

Như vậy là bộ phim mất 7 năm tuổi trẻ vật vã của Trần Thanh Huy đã vượt qua "cửa tử" của điện ảnh nước nhà và chiến thắng tại một hạng mục quan trọng và chính danh (chứ không phải bên lề) tại một LHP Quốc tế quan trọng. Trong khi số phận của nó tại quê nhà vẫn chưa được định đoạt.

Hôm xem bản chiếu thử cách đây hơn 2 tháng mà Huy tổ chức cho một nhóm nhỏ xem tại SG, cậu có nói là "bản anh xem này có thể không giống với bản cuối chiếu ở VN." Lúc đó cậu vẫn nghĩ bộ phim này vẫn lọt qua cửa kiểm duyệt nhưng có thể bị cắt xén nhiều, nên mới tổ chức một buổi chiếu nhỏ cho bản final sau 17 lần dựng mà Huy có vẻ hài lòng nhất.

Bản phim tôi xem chỉ dài 79 phút, ngắn hơn nhiều so với các bộ phim chiếu rạp ở VN hiện tại, nhưng vẫn gây một cảm giác căng thẳng, ngột ngạt và đôi lúc rối rắm - đặc biệt ở phần giữa của bộ phim. Nhưng nó gây ấn tượng mạnh và khiến tôi liên tưởng ngay lập tức đến Xích lô của Trần Anh Hùng, đạo diễn ảnh hưởng nhiều đến Huy và giữ một vai trò quan trọng trong bộ phim dài đầu tay của cậu.

Ròm, dù không phải là một bộ phim khốc liệt pha trộn với chất thơ và những ẩn dụ gây bối rối cho người xem như Xích lô nhưng lại có nhiều điểm tương đồng. Đó đều là hai bộ phim của những kẻ nghèo hèn, vật vã sống và mưu sinh trong một thành phố đông đúc và hỗn tạp, nơi mà những thân phận của những kẻ bên lề càng lúc càng bị đẩy xuống tận cùng dưới đáy xã hội. Ròm và thằng lái xích lô đều có hai gương mặt như bước lên từ địa ngục, từ bối cảnh xuất thân, sự quẫn bách quẫy đạp của mưu sinh và dần dần bị đẩy vào bạo lực - không thể khác. Tôi cũng thấy ở Ròm những hiệu quả về thị giác mà Xích lô đã quá thành công. Máu và mồ hôi, bùn nhơ và nước đọng, khu ổ chuột và cống rãnh hôi hám trở thành những thứ đặc quánh lại, nơi mà hai nhân vật này càng cố ngoi lên thì càng bị lún xuống.

Nhưng có nhiều điểm Ròm khác Xích lô. Nếu Xích lô của Trần Anh Hùng là một bộ phim do Pháp sản xuất, có kinh phí tới 8 triệu đô, set-up bối cảnh cực kỳ công phu và mời được cả ngôi sao của Hongkong Lương Triều Vỹ cho một vai quan trọng, thì Ròm của Trần Dũng Thanh Huy là một bộ phim độc lập đúng nghĩa. Bộ phim như Huy nói, được quay hơn 80 ngày (điều mà chắc chưa có bộ phim Việt Nam nào dám làm) và như Huy nói, "cả đoàn phim đều ở trong tình trạng ngẫu hứng, có thể quay bất cứ lúc nào và hầu hết đều sử dụng bối cảnh thật".

Nếu nội dung bộ phim đôi lúc gây cảm giác rối rắm và khó hiểu, hiệu quả thị giác mà bộ phim mang lại thực sự ép phê mà lâu lắm rồi tôi mới được xem. Những góc máy hiệu quả và gây ấn tượng mạnh, đặc biệt là những cảnh rượt đuổi giữa hai nhân vật Ròm và Phúc trong khu phố ổ chuột chằng chịt (đến mức sống ở SG hơn 12 năm mà tôi không hình dung nổi nó nằm ở đâu). Cho dù một cây bút phê bình quốc tế so sánh Ròm với City of God của Brazil hay Slumdog Millionaire của Anh, nhưng lắm lúc, những cảnh phim trong khu ổ chuột vừa hiện thực vừa "siêu thực" này khiến tôi liên tưởng đến bộ phim Blade Runner của Ridley Scott, cho dù bộ phim của Scott thiên về sci-fi và mô tả một thế giới vị lai, còn Ròm của Huy là một bộ phim về hiện thực của một đất nước thuộc thế giới thứ ba nhiều tăm tối. Cảnh cuối của bộ phim này - cuộc rượt đuổi điên dại và bạo lực giữa Ròm và Phúc (gần như hai nhân vật này rượt đuổi xuyên suốt cả phim) trên đường phố đông đúc hỗn tạp còn ấn tượng hơn nữa, đặc biệt là tính "bất khả thi" của nó.

Ròm, dù phát triển từ bộ phim ngắn 16:30 của Huy nhưng hoàn toàn khác nhau. Nếu bộ phim ngắn, dù là câu chuyện của một đứa trẻ bán kết quả dò xổ số đường phố, nhưng để lại một cái kết theo hướng "nhân văn". Rõ ràng là bộ phim ngắn của Huy đoạt rất nhiều giải thưởng trong nước và là cơ hội để đưa cậu đến với Cannes, đến với Hollywood. Còn với Ròm, sau khoảng thời gian 7 năm vật vã trưởng thành, bộ phim không còn hướng đến một cái kết làm hài lòng giới kiểm duyệt nữa. Hiện thực trong Ròm khốc liệt tăm tối và gần như không lối thoát - cho những thân phận nghèo dưới đáy. Bối cảnh khu phố ổ chuột chờ giải tỏa trong Ròm như chực chờ một mồi lửa để bùng cháy và thiêu rụi tất cả. Bạo lực và cái ác trong Ròm đang chực chờ để bùng phát.

Thế nên, tôi không lạ gì khi đọc đoạn nội dung công văn số 637/ĐA-PBP của Cục Điện ảnh về việc phim Ròm "thi chui" Liên hoan Phim Quốc tế Busan 2019.

"Phim phản ánh mặt trái quá đen tối của những con người mong muốn đổi đời bằng việc trông chờ vào những con số may mắn để trúng lô, đề. Những tệ nạn xã hội như chơi lô, đề, cho vay nặng lãi, đòi nợ, mê tín, bao lực xuyên suốt bộ phim, kết phim bi quan, bế tắc, không lối thoát, thiếu tính nhân văn. Câu chuyện phim diễn ra tại TPHCM nhưng không có sự quan tâm của chính quyền và cơ quan chức năng. Đồng thời, phim cũng thể hiện nhiều thông tin tiêu cực, phản cảm, mang ẩn ý và ám chỉ không tốt về chính trị, mang màu sắc phê phán chính trị - xã hội, thể hiện cách nhìn tiêu cực về đất nước, văn hoá, con người Việt Nam."

Chỉ tiếc, họ không đủ dũng khí để nhìn vào hiện thực để thấy những tăm tối, tiêu cực về đất nước, văn hóa và con người Việt Nam - ở một góc nào đó của thời hiện tại mà bộ phim tái hiện qua góc nhìn nghệ thuật của một đạo diễn trẻ đầy dũng khí hoàn toàn có thật. Hoặc nữa, đó chỉ là một góc nhìn nghệ thuật của một đạo diễn ngược dòng số đông. Không ai xem City of God mà nghĩ rằng cả đất nước, văn hóa, con người Brazil tăm tối, tiêu cực cả. Không ai xem The Godfather, Goodfellas mà phán xét đất nước Mỹ bị thao túng bởi băng đảng, mafia, bạo lực cả. Cũng như không ai xem xong Parasite mà phán xét một đất nước Hàn Quốc ngày càng bị chia rẽ bởi giàu nghèo cả.

Thế thì đừng trách một nền điện ảnh bị trói trong vòng kim cô an toàn và "không ra được thế giới". Bởi, ra được với thế giới, thậm chí đoạt những giải thưởng cao nhất như Xích lô, như Ròm rồi phải chịu một cái án treo không biết đến bao giờ mới được cởi mà thôi.


Nguồn bài viết: https://www.danluan.org/tin-tuc/20191012/rom-vs-xich-lo-va-nhung-cai-an-treo

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
15 Tháng Mười 2019
Khi trí tuệ thiếu sáng suốt mà có lòng tham thì kẻ đó sẽ bị lợi dụng vì chính lòng tham của họ. Khi trí tuệ thiếu sáng suốt cộng với tính hiếu thắng thì kẻ đó sẽ bị lợi dụng vì tính hiếu thắng của họ. Khi trí tuệ thiếu sáng suốt mà cộng thêm sự hèn nhát thì chính kẻ đó sẽ bị lợi dụng sự hèn nhát đó. Khi trí tuệ thiếu sáng suốt mà xem nhân dân là kẻ thù thì chính ĐcsVN sẽ bị ĐCS Tàu lợi dụng để đẩy ĐcsVN xích lại gần Tàu và xa cách nhân dân hơn.
13 Tháng Mười 2019
Thật là mỉa mai cho con người ông Trọng và thật đau sót cho thât phận đất nước, một con người nắm quyền sinh quyền sát trong tay, có tiếng nói ảnh hưởng vô cùng lớn đến vận mệnh của đất nước mà lại không thể nhận ra cái XHCN mà ông đang bắt đất nước phải đi theo nó là cái mô tơ gì cả. Bản thân ông, đến giờ đã 74 xuống lỗ nay mai nhưng lại không hề biết vị trí thật sự của cái mô hình XHCN kia đang ở đâu của lịch sử nhân loại. Ấy vậy mà ông đã chỉ đạo đảng ông phải kéo cái kinh tế thị trường nhét cho bằng được vào cái căn hầm thiếu dưỡng khí XHCN của đảng ông. Thế mới đau chứ?
12 Tháng Mười 2019
Khổng Tử dùng “lời hay ý đẹp” tôn vinh kẻ sĩ, nhưng lại chê bai, mạt sát dân đen. Khổng Tử gọi thường dân là “tiểu nhân” – giai cấp nô lệ, phải phục tùng giai cấp thống trị một cách tuyệt đối. Xuyên suốt Luận Ngữ, Khổng Tử tin rằng quần chúng không đủ khả năng để hiểu và tham gia vào các vấn đề của nhà nước. Luận Ngữ 8.9 có trích, “Dân có thể khiến để làm theo, nhưng không thể khiến hiểu được,” (Dân khả sử do chi, bất khả sử tri chi). Rõ ràng, đặc điểm khinh bỉ quốc dân của các xã hội Nho giáo hoàn toàn trái ngược với các giá trị văn minh của dân chủ, nơi quyền lực thuộc về nhân dân.
10 Tháng Mười 2019
Thành thật mà nói chính những người lãnh đạo cao nhất của đảng csVN cũng thừa biết mình đang bịp người dân bởi vì làm gì có cái được gọi là thiên đường cs làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu, mấy ông tổ, ông cố rầu xồm Mác Lê đã bị chính người dân xứ họ quăng vào thùng rác, tuy nhiên chính vì lợi ích cá nhân, quyền lợi nhóm cho nên họ vẫn tiếp tục ra rả tuyên truyền, tay phải thì chỉ về hướng cái bánh vẽ nhằm đánh lạc hướng người dân ngu trong nước còn tay trái thì bán nước, thu vén của cải cho cá nhân, gia đình của mình, vì thế họ không muốn đảng cộng sản sụp đổ vì điều đó đồng nghĩa với quyền lực của mình bị chấm hết.
06 Tháng Mười 2019
Ngoài ra cũng còn một số người khác tại Úc, Canada, Mỹ…, cũng đang mơ mộng hão huyền, họ mơ rằng mình có tài làm Thủ Tướng, làm quan chức, cứ thành lập chính phủ đi rồi…nhờ thế giới can thiệp để giải trừ cộng sản và họ sẽ về tiếp quản quê hương, leo lên những chức vụ quan trọng tiếp tục đè đầu cỡi cổ người dân không khác gì bọn cộng sản đang cầm quyền, cá biệt tại Mỹ cũng có một số kẻ tù hành đang tham gia làm chính trị, sorry quý vị đừng có làm những chuyện tào lao nữa, muốn tranh đấu thì hãy cỡi cái áo cà sa, áo choàng linh mục, ra đời kiếm sống như những người bình thường thì nói mới linh...
06 Tháng Mười 2019
Đi nhờ máy bay ả Ngân Đù chỉ là nói chống chế, thấy ra đây chỉ là phương cách làm ăn mới (bán vé) vượt biên, nói mới là so với lối cũ bán bãi, chứ không mới vì ‘Chúng tôi đã tổ chức hàng trăm cuộc như thế’. Câu nói của tên đít đỏ cộm cán này cho thấy sự thật, đây không là sự ra đi tầm thường của dân đen thiên đàng xã nghĩa vẫn thường tìm đường cứu đói, mà là của đứa đông bạc nhiều tiền. Chúng cần một chuyến hạ cánh an toàn cả người lẫn của (cướp), dĩ nhiên kẻ bán vé thừa biết có đi không về, của những kẻ ‘không thuộc thành phần đoàn ngoại giao của Quốc hội Việt Nam và không được cấp visa ngoại giao...
06 Tháng Mười 2019
Người ta không cần mỗi chiếc khẩu trang để che mặt, người ta có thể dùng bất cứ thứ gì khác “cái khẩu trang” mà có thể làm cho người khác không thể nhận dạng. Khi xây dựng luật theo kiểu liệt kê thì tức là thất bại hoàn toàn. Hệ thống pháp luật Việt Nam cũng hầu như đi vào sai lầm lập pháp kiểu này. Mặc dù vậy, chuyện ban sắc lệnh khẩn cấp cấm người biểu tình đeo khẩu trang, không chỉ khiến nó trở nên lố bịch và vô nghĩa, không thể thực thi, nó cho thấy dấu hiệu sự tuỳ tiện của một nền chính trị có nguy cơ độc tài.
02 Tháng Mười 2019
Phải nói người Bắc tính bảo thủ quá cao và tính tự ái cũng như vậy, họ tỏ ra hiếu khách nhưng lại ít cởi mở, khéo léo bên ngoài nhưng dò xét bên trong. Thành ra họ sống cảm tính (duy cảm) hơn mà ít duy lý (lý tính). Họ trọng tình cảm, nhưng thiếu lý lẽ, dễ nổi nóng nhưng cũng dễ khuất phục trước quyền uy (ảnh hưởng từ văn hoá nho giáo). Việc thường xuyên chiến tranh với phương Bắc và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt (4 mùa khác nhau, khác cơ bản so với miền Nam chỉ có nắng và mưa), việc ảnh hưởng của khí hậu cũng được Montesquieu chỉ ra nó ảnh hưởng thế nào tới tâm tính chính trị của cộng đồng nơi đó...
01 Tháng Mười 2019
Có lẽ, 70 năm là quá đủ cho một chính quyền tội phạm được phép tồn tại. Nhân dân họ cần được thụ hưởng nền chính trị dân chủ và tự do, nơi các quyền con người được đảm bảo và nhân dân là chủ thể tối cao của quyền lực chứ không phải là một tổ chức Đảng, tổ chức luôn tự đặt mình lên trên hết mọi thứ. Nói về sức mạnh và điều tốt đẹp, ngay trên nền của một đêm trường tội ác cách đây 30 năm trước đối với hàng loạt đồng bào của dân tộc này, Đảng cộng sản Trung Quốc đã tố cáo rằng chúng chẳng có lấy một chút tính người nào trong tâm trí mình.
01 Tháng Mười 2019
Việc áp dụng mô hình nhà nước kiến tạo, tức là vẫn duy trì hạn chế hay tước đoạt các quyền tự do, dân chủ, quyền phát triển xã hội dân sự của Nhân dân Việt Nam là không còn phù hợp và không thể chấp nhận được. Bởi vậy, con đường duy nhất cho Việt Nam phát triển đó là phải cải cách song hành cả thể chế kinh tế và thể chế chính trị. Trong đó cải cách chính trị chuyển từ thể chế chính trị độc đảng sang thể chế chính trị dân chủ đa đảng đóng vai trò then chốt và quyết định.