Một kiểu tư duy bình dân hống hách

01 Tháng Sáu 20199:40 CH(Xem: 494)

             Một kiểu tư duy bình dân hống hách


tttu



VietTuSaiGon

  RFA Blog



Đó là kiểu tư duy rất quen thuộc trong thời đại bây giờ, mà cũng không chừng là từ thời đại xa xưa cũng đã có đối với người Việt. Bình dân nhưng hống hách. Muôn đời nuôi giữ cái nghèo trong tinh thần tự cao tự đại không ai giàu hơn ta. Muôn đời úp mở cái dốt với niềm kiêu hãnh ta là thiên tài, không chừng ta là rốn của vũ trụ. Gần đây, phản ứng của hành khách đối với hãng hàng không Vietjet Air và nhiều công ty, tập đoàn nửa nạc nửa mỡ lại càng cho thấy rõ hơn điều này.

Nhưng cũng xin nói qua, thế nào là hống hách và thế nào là công ty nửa nạc nửa mỡ?

Có lẽ, nói về công ty nửa nạc nửa mỡ tại Việt Nam thì con số này không ít, nó nửa nạc nửa mỡ bởi vì nó là loại hình công ty, tập đoàn kinh tế nhà nước không ra nhà nước mà tư nhân cũng chả ra tư nhân. Bởi nó là công ty, tập đoàn kinh tế có vốn tư nhân, vốn cổ đông không thuộc nhà nước 100% nhưng lại không thể tồn tại, không thể hoạt động nếu không dựa vào quyền lực nhà nước. Hay nói khác đi, các công ty, tập đoàn này là sân sau của một nhóm lợi ích nào đó trong đảng. Và với nguồn gốc nửa nạc nửa mỡ như vậy, từ cung cách làm ăn cho đến ứng xử của các tập đoàn này đều bất minh và ngày càng yếu kém.

Điều này gợi nhớ đến những công ty hợp tác xã tại Việt Nam sau khi giải thế hợp tác xã. “Công ty hợp tác xã”. Cụm từ này nghe rất lạ nhưng thực chất là vô cùng quen. Nó là loại hình quán xá, cửa hàng được đào thải sau khi giải thể hợp tác xã. Sau khi giải thể, các hợp tác xã nông nghiệp thay vì giải tán thì vẫn giữ nguyên hệ thống ban bệ, cơ sở vật chất và tiếp tục hoạt động dưới hình thức công ty cổ phần, biến nông dân thành cổ đông và ban chủ nhiệm thành ban giám đốc, dùng vốn cũ mua giống lúa, thuốc trừ sâu, các thiết bị nông nghiệp để bán lại cho nông dân (bán ngay cho chính các cổ đông, biến cổ đông thành loại khách hàng bắt buộc) và người nông dân không biết gì về vốn liếng của họ ngoài việc hằng năm nhận vài ngàn đồng hoặc cao nhất là 10 ngàn đồng lãi bằng một gói bột ngọt hoặc một chai nước mắm.

Bên cạnh đó, các cửa hàng bách hóa, cửa hàng phân phối dầu hợp tác xã, các kho lương thực được chính những người từng là ban bệ lương thực, thuế vụ đứng ra thuê và cho con cháu của họ kinh doanh. Loại hình kinh doanh của họ chủ yếu là cửa hàng ăn uống, thực phẩm, nhu yếu phẩm. Và có thể nói là họ độc quyền kinh doanh trong ít nhất là khu vực mà cha mẹ, ông bà của họ từng quản lý.

Cả hai loại hình kinh doanh công ty hợp tác xã và cửa hàng ăn uống này đều có chung một kiểu làm ăn là dựa vào quyền lực, độc quyền nên các mặt hàng của họ không những không phong phú mà còn rất hạn chế, quá hạn sử dụng, chất lượng kém… Đó là nói về hàng hóa, về cung cách làm ăn đều có chung tính chất là hách dịch, cửa quyền và coi thường khách hàng, thậm chí vô văn hóa. Cái loại hình kinh tế thị trường nửa nạc nửa mỡ này kéo dài mãi cho đến khi các cửa hàng tư nhân chính thức ra đời với hàng loạt sản phẩm cạnh tranh hấp dẫn.

Khi bị cạnh tranh khốc liệt, loại công ty hợp tác xã và cửa hàng ăn uống này vẫn chưa chịu chết, quay sang o ép khách hàng bằng nhiều kiểu và dìm hàng những công ty, cửa hàng tư nhân bằng truyền thông xã, truyền thông huyện. Hậu quả của nó gây ra là cả một giai đoạn dài hàng chục năm kinh tế bị lũng đoạn. Mãi cho đến khi khách hàng li khai, loại trừ nó ra khỏi danh mục mua sắm thì nó vẫn cứ giữ cung cách hách dịch, vô văn hóa, đến lúc chết vẫn cứ vô văn hóa.

Những tưởng loại hình nửa nạc nửa mỡ này chết hẳn, nhưng không, nó vẫn tồn tại với hình thái khác, thay vì trước đây nhỏ lẻ, manh mún thì hiện tại, nó phát triển theo chiều kích mở rộng và nâng cao. Những tập đoàn kinh tế tư nhân có thể chi phối cả một khu vực kinh tế như Vietjet, Hoàng Anh Gia Lai, Quốc Cường Gia Lai, FLC, Vincom… Tất cả đều là kinh tế tư nhân, cổ đông, nhưng lại hoạt động dựa trên quyền lực nhà nước và cả thứ quyền lực nhà nước ngoại lai. Bởi với các tập đoàn này, khi chân rết, cái dù quyền lực bị gãy, không còn che chở được và chân rết quyền lực bị đứt thì tự thân của nó sẽ chết đi, không tài nào ngóc đầu dậy được. Một khi quyền lực còn mạnh, cái dù còn vững thì nó tha hồ làm mưa làm gió.

Tập đoàn Vietjet là một ví dụ, trước đây, khi mới hình thành, VJ làm ăn theo tinh thần kinh tế tư nhân (và giấu đi ban bệ quyền lực cũng như cái dù che cho nó), chọn phân khúc bình dân, giá rẻ với khẩu hiệu “mọi người đều có thể đi máy bay”. Cái khẩu hiệu này nhanh chóng ma mị hành khách và họ đã chọn VJ với niềm tin nó rẻ hơn các hãng bay khác. Và ban đầu nó cũng rẻ thật. Nhưng càng về sau, giá vé của VJ mắc ngang ngửa với các hãng bay cao cấp, có nhiều lúc vé loại tiết kiệm của VietNam Airline còn rẻ hơn vé tiết kiệm của VJ. Trong khi đó, máy bay VNA chất lượng cao hơn, ghế ngồi cũng thoải mái và cung cách phục vụ ở hạng 4 sao rất khác biệt. Nó không giống như VJ, chỗ ngồi chật chội, giống ghế xe đường dài hơn là máy bay, cung cách phục vụ thì miễn bàn.

Vụ hành khách Đà Nẵng đưa ba đứa con vào Sài Gòn để tang cho cha mẹ, họ đặt vé cho cả ba đứa con và VietJet đã bán vé căn cứ trên giấy khai sinh của ba đứa con. Khi vào check in, vẫn check in và qua cửa an ninh xong thì chính hãng bay này lại tráo trở, đòi giấy chứng minh nhân dân của đứa bé 14 tuổi. Đứa bé 14 tuổi chưa kịp làm chứng minh thư (vì loại chứng minh dành cho độ tuổi này được phát động làm theo đợt tại Việt Nam, cứ đúng đợt thì công an xã/phường sẽ kết hợp với công an huyện/quận phát thông báo kêu gọi hàng loạt đứa trẻ lên công an xã/phường chụp hình, làm thẻ. Thường thì đợt làm thẻ rơi vào giữa mùa hè. Chính vì vậy, đứa bé 14 tuổi kia phải đợi đến giữa hè mới được làm thẻ và cuối hè mới nhận thẻ). Hãng bay làm khó dễ cho đến phút chót, máy bay chuẩn bị cất cánh vẫn không cho đứa bé 14 tuổi lên máy bay và yêu cầu để đứa bé ở lại.

Thử hỏi, một đứa bé 14 tuổi bị hãng bay yêu cầu để lại ở sân bay và cha mẹ, em của nó được lên máy bay, vậy nó sẽ ra về với ai? Ai nấu cơm cho nó ăn? Ai quản lý nó? Và nếu không cho nó lên máy bay tại sao ngay từ đầu lại bán vé theo giấy khai sinh? Tất cả những hành tung làm ăn và hành xử với khách hàng của VJ có gì đó rất chợ búa và thiếu khoa học, thiếu nhân tính.

Mà chuyện xảy ra với hãng bay này không phải chỉ mới lần đầu, số lượng hành khách phàn nàn về VJ ngày càng tăng nhưng hãng này vẫn không có những điều chỉnh, khắc phục mà thả bừa như không có chuyện gì. Vì VJ tự tin vào thế lực nhóm? VJ cũng mang căn bệnh của loại hình kinh tế nửa nạc nửa mỡ?

Có lẽ cả hai câu hỏi này đều có câu trả lời là đúng, VJ dựa vào quyền lực nhóm và cung cách phục vụ theo kiểu cửa hàng ăn uống tư nhân sau khi hợp tác xã giải thể, ban đầu thì đưa ra nhiều tuyên bố hấp dẫn, một khi đắt khách thì chuyển sang chểnh mãng, coi thường khách và thậm chí có những hành vi vô văn hóa. Vì lúc đó cái hụi quyền lực đã hốt xong, cái cần đã có, cái muốn cũng đã đủ. Cái còn thiếu duy nhất là thể hiện bản năng ăn trên ngồi trốc, đạp vào mặt khách hàng khi đã no. Và họ đã chọn thái độ này!

Rất tiếc, tại Việt Nam, có quá nhiều loại công ty, tập đoàn kinh tế nửa nạc nửa mở kiểu này nên có hàng ngàn thứ tiêu cực và khó bề phát triển bền vững, mọi thứ đều ăn xổi, bất chấp… Tất cả những vấn đề này, nếu không kịp sửa đổi, chấn chỉnh và trang bị văn hóa, đạo đức nghề nghiệp cho vững thì hậu quả của nó sẽ khó mà lường!

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
24 Tháng Sáu 20193:34 CH(Xem: 55)
Vẫn biết các pha “rạch mặt ăn vạ” là ngón nghề khá phổ biến hiện nay ở Trung Quốc. Nhưng dùng chiêu rẻ tiền ấy để bôi nhọ các trào lưu dân chủ, đặc biệt các trào lưu ấy lại là kết quả đấu tranh, có khi tự phát, có khi âm ỉ bao lâu nay dưới “đống tro nóng” tích tụ từ áp bức, bất công của các chế độ toàn trị, thì sự lu loa ấy không thể gọi tên gì khác hơn là đáng xấu hổ và thật vô liêm sĩ! Bôi nhọ trào lưu dân chủ hoá trong sinh hoạt quốc tế, ông trưởng ban càng làm cho thế giới tiến bộ thấy rõ cái hoang mạc lý sự cùn của Việt Nam nó khô cằn, thoái hoá, thậm chí bị “lại giống” đến nhường nào, nếu nhìn từ góc độ tiến hoá.
23 Tháng Sáu 201912:41 SA(Xem: 173)
Quá trình ông Trọng lên làm Tổng Bí thư không nhiều, dù ông khởi xướng cuộc chống tham nhũng theo kiểu ‘đốt lò’ nhưng thành quả chưa được bao nhiêu và theo tôi đánh giá thì nó mang tính phe phái rất nặng. Ông ấy có thể đánh tay chân một số tay chân của ông Nguyễn Tấn Dũng đã về hưu, chứ những lãnh đạo đương chức như ông Nguyễn Xuân Phúc hay tay chân ông Phúc, hay ông Phạm Minh Chính, hay ông nào khác trong bộ máy thì chắc chắn ông (Trọng) không thể nào sờ đến vây cánh của những phe nhóm ấy được.”
21 Tháng Sáu 20193:46 CH(Xem: 208)
Đây là sự vay mượn ý tưởng để biện minh cho trình độ quá thấp của mình. Một điều cần nói thêm là đảng csVN dẹp mấy cái trò chống Mỹ đi, xưa quá rồi, người dân trong nước đang ngã theo Mỹ, đảng viên muốn ở Mỹ, TW đảng muốn Mỹ làm bạn thế mà cứ nói phét khi đem cái chiêu trò chống Mỹ ra bịp người dân. MK, đang lạy lục xin nó công nhận nền kinh tế thị trường, xin nó giảm thuế, xin nó bảo vệ ở ngoài biển mà cứ nói phét không biết nhục...
19 Tháng Sáu 20191:51 CH(Xem: 256)
Và đương nhiên, đáng trách hơn không phải là Huỳnh Thế Du hay những con người mang danh trí thức như anh ta vốn nhan nhản trong hệ thống nhà nước. Mà là cả một hệ thống báo chí nhà nước, cái hệ thống mang danh báo chí nhưng chưa bao giờ hoạt động báo chí, chỉ hành sự như những trạm, những trung tâm bồi bút cho các nhóm lợi ích. Các trạm, các trung tâm này viết và phổ biến ý đồ của nhóm lợi ích bằng những bài viết thoa son trét phấn và che đậy để đạt mục đích của các nhóm lợi ích này. Hậu quả của việc này là các nhóm lợi ích ngày càng tác oai tác quái, trí thức thì phát biểu như đứa đần độn...
19 Tháng Sáu 20191:48 CH(Xem: 367)
Sau khi đạo diễn vỡ tuồng Trọng Lú sẽ gặp mặt cử tri Hà Lội Phố thì chỉ mấy ngày sau cũng chính truyền thông lề đảng loan tin Trọng nhà ta bận công tác không đến được. Bận công tác gì ta? Chắc công tác thẫm mỹ trá hình chưa xong đưa ra ngoài sẽ bị lộ tẩy.
17 Tháng Sáu 20199:54 CH(Xem: 517)
Muốn đất nước thoát khỏi cảnh trớ trêu này thì bắt buộc người dân phải phế truất đảng csVN, phá bỏ thể chế độc tài, độc đảng, xây dựng nên một thể chế mới dân chủ, văn minh và bộ máy chính quyền là những người có tài, có đức được người dân bầu chọn ra, khi đó chúng ta mới có thể hy vọng rằng mình và các thế hệ kế thừa sẽ được sống trong một quốc gia dân chủ pháp trị, mọi người được đối xử công bằng, thế hệ trẻ có nhiều cơ hội phục vụ đất nước một cách hữu hiệu.
17 Tháng Sáu 20199:47 CH(Xem: 262)
HCM, Bác của chúng ta chính là một tên bán nước vong nô, tên của bác là một niềm ô nhục nghìn thu trong lịch sử Việt Nam. Thế hệ kế thừa của chúng ta có được bỗng lộc ngày hôm nay cũng là do công ơn của bác, vì thế chúng ta và bác cũng cùng chung một giuộc cá mè một lứa. Bác bán nước - Chúng cháu xin theo.
16 Tháng Sáu 201912:41 SA(Xem: 286)
Ngành y tế là một trong những ngành rất bê bối do Bà Nguyễn Thị Kim Tiến đứng đầu. Không biết bao nhiêu chuyện xảy ra làm cho người dân bức xúc. Từ việc sử dụng thuốc Vacxin đã gây án mạng cho các trẻ em sơ sinh thường xuyên xảy ra cho đến vụ Công ty Dược Pharma bị điều tra tội buôn thuốc ung thư giả, hàng loạt vụ việc sản phụ bị tử vong, bệnh viện thì quá tải, các bệnh nhân phải nằm la liệt trên các hành lang…
14 Tháng Sáu 20194:26 CH(Xem: 319)
Những đứa trẻ rách rưới, lang thang kiếm ăn từng ngày, những người nghèo khổ mưu sinh từng đồng bạc cắc tới những tờ tiền nhỏ nhất, thế mà ở nghị trường, đại biểu (dù về mặt hình thức) là đại diện cho dân lại coi dân có đời sống sung túc tới mức bữa sáng lên tới cả hơn một trăm ngàn đồng. Hãy bớt đi một bữa sáng nhé mấy đứa, để đại biểu quốc hội còn họp hành và tính toán, để có tiền nộp phí chia tay.
14 Tháng Sáu 20194:21 CH(Xem: 275)
Giáo dục là gốc rễ phát triển của một quốc gia nhưng dường như ở VN lãnh đạo CS họ không muốn nâng cao dân trí, họ muốn dân tộc này càng đi thụt lùi so với thế giới càng tốt, để họ dễ bề cai trị. Họ muốn thực hiện chính sách "ngu dân" bằng những luật lệ không giống ai. Đến bây giờ mà giáo dục vẫn còn lấy chủ nghĩa Mac - Lê và tư tưởng HCM làm nền tảng thì không hiểu thế hệ tương lai sắp tới của VN sẽ như thế nào??? Đúng là một lũ khỉ làm lãnh đạo nên dân tộc này gánh đủ hậu quả.
21 Tháng Sáu 2019
Chúng ta thì báo chí bị kiểm duyệt ngặt nghèo, đặt dưới sự lãnh đạo của đảng và sự kiểm soát của nhà nước: từ thành lập, hoạt động, tài chính, thẻ nhà báo và mọi hoạt động liên quan đến báo chí. Và nhiều thông tin trong đời sống hiển hiện trước mắt thì họ không đưa, nhưng có những tin thì họ nhanh chóng và dồn dập lên tiếng, thậm chí kết tội một nghi can, nghi phạm nào đó thay cả toà án, đặc biệt là đối với những người bị cáo buộc các tội danh liên quan tới chính trị - báo chí đăng hình ảnh và đưa ra các nhận định kết tội hòng làm cho dư luận hay xã hội hiểu sai lệch về người bị cáo buộc và các nguyên tắc tố tụng của luật pháp.
18 Tháng Sáu 2019
Còn Việt Nam thì sao? Hiện nay đất nước Việt Nam đang bị mất đi một thành trì bảo vệ. Nhà nước CHXHCNVN là một nhà nước ngã về ngoại bang chống lại quyền lợi dân tộc. Giờ dây người dân Việt Nam chỉ còn lại thành trì cuối cùng để bảo vệ, đó nhân dân phải tự bảo vệ chính mình. Nhưng xem ra với ý thức chính trị kém và thái độ chính trị yếu ớt như hiện nay thì con đường mất nước đang đón chờ nhân dân Việt Nam. Hậu mất nước sẽ là diệt chủng, điều này khó tránh khỏi. Dân tộc mất nước nào cũng đối đầu với nguy cơ đó hết, nên chẳng có ngoại lệ nào cho dân tộc Việt Nam....
11 Tháng Sáu 2019
Không những thế dân Việt còn định kiện ra tòa án Mỹ và Liên Hiệp Quốc. Nếu các toà án này thụ lý và chế tài hết thì dân Việt cần gì đổ máu ,hy sinh , vào tù để đánh đổ cộng sản thay đổi thể chế chính trị ? Chỉ cần ăn rồi ngồi nghiên cứu xem kiện ở đâu là được rồi. Tư duy kiện cáo là tư duy giết chết đấu tranh. Bạn chỉ có thể kiện được sau khi bạn đã đấu tranh để xây dựng một nhà nước pháp quyền. Dân Đài Loan không đấu tranh xây dựng một xã hôi pháp trị, tam quyền phân lập, tư pháp độc lập để dân Việt hưởng xái.
10 Tháng Sáu 2019
Một bên cố níu kéo thể chế độc tài nhiều đặc quyền, đặc lợi và một bên mong muốn thay đổi quốc gia đi theo con đường dân chủ văn minh, trong con đường đó tất nhiên phải có đảng phái đối lập và bất cứ những sự kiện nào trong xã hội cũng sẽ được làm rõ, đưa ra công luận thì khi đó đảng viên đảng csVN sẽ không còn đất sống, vì thế; không phải ngẫu nhiên mà Nguyễn Minh Triết đã nói rằng: “Từ bỏ điều 4 Hiến Pháp là tự sát”!. Điều 4/HP là gì?: ...
10 Tháng Sáu 2019
Khi Quốc hội thông qua luật đặt khu để chính thức lùa dân tộc sập bẫy trò nhượng đất của Đảng. Lúc đó, dân ta thấy rằng, cái bẫy ấy quá lộ liễu nên đã bùng lên phản ứng để thoát bẫy. Vì thế mà chính quyền đã đổi cách. Họ chia cái bẫy này thành 3 bước. Bước thứ nhất, Luật Đặt Khu bị hoãn nhưng Đặc Khu Vân Đồn vẫn cứ thi công; bước thứ 2, khánh thành sân bay quốc tế Vân Đồn và cho nó đi vào hoạt động; bước 3, lên kế hoạch thuê “nước ngoài” quản lý đặt khu. Thế là xong. Nước ngoài là ai? Không cần giải thích. Đây rõ ràng là quyết một lần không xong, thì chia làm nhiều lần thực hiện thì mọi chuyện êm xuôi.
09 Tháng Sáu 2019
Trước chị Tiến anh Đinh La Thăng khi còn ở cương vị Bộ Trưởng Bộ GTVT cũng dùng mũi của mình để ngửi...Bi tum nhựa đường sau khi mấy cái con đường cao tốc anh và anh Ba Dzũng xà xẻo từ vốn ODA vừa khánh thành xong đã bung..ổ gà... Một cái Bộ như Bộ GTVT mà không có máy móc thử nghiệm chất lượng nhựa đường, chỉ dùng mũi để ngửi và đánh giá thì không khác gì...loài chó!
08 Tháng Sáu 2019
Đây là thứ vận mệnh tương quan của thầy trò Hán phỉ, thằng trò Ba Đình tham dự diễn đàn Shangri-La bấy lâu là đến để nghe hơn để nói, có nói thì toàn là nói bá láp, chưa bao giờ có được một thằng (bộ trưởng cuốc phòng) nào dám chỉ mặt kẻ cướp, nhiều khi lại còn nói có lợi cho Tầu cộng. Lần này thằng thầy Bắc Kinh đến Shangri La với một phái đoàn cao cấp nhất từ trước đến giờ, để lớn tiếng của thứ vừa ăn cướp vừa la làng rằng sẽ: Không để mất một tấc đất lãnh thổ nào’ và ‘bất cứ sự can thiệp nào từ bên ngoài chắc chắn sẽ thất bại.
05 Tháng Sáu 2019
Dân số tăng và kinh tế phát triển, Việt Nam cần tìm các nguồn năng lượng khác để bù thêm vào mức sản xuất khí đốt trong nước. Vấn đề của Việt Nam không phải là không có trữ lượng khí đốt tự nhiên dồi dào ngoài khơi, mà là những túi dầu khí này nằm trong vùng biển mà Bắc Kinh cũng tuyên bố chủ quyền — mặc dù nằm trong Vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý (EEZ) của Việt Nam. Trong vài năm qua Bắc Kinh đã hai lần phá vỡ kế hoạch khai thác của Việt Nam bằng những mối đe dọa cả về kinh tế và quân sự.
04 Tháng Sáu 2019
D. Trump có đánh TQ bằng vũ khí hay không thì chưa ai biết nhưng đại bộ phận người dân yêu dân chủ, tự do, nhân quyền đều mong muốn Mỹ sẽ ra đòn cảnh cáo TQ nhằm làm cho bọn chúng co vòi cái thói bá quyền nước lớn, bảo vệ sự độc lập của đảo quốc Đài Loan và cuối cùng thì xóa sổ luôn những hòn đảo nhân tạo mà bọn chúng xây dựng trái phép trong vùng biển Việt Nam. Chiến tranh là điều không ai mong muốn, nhưng đối với TQ một cuộc chiến tranh có thể sẽ xóa bỏ hoàn toàn chủ nghĩa cộng sản tại quốc gia này làm cho đảng csVN không còn chỗ để bám víu và tạo cơ hội cho dân tộc Việt Nam đứng lên...
04 Tháng Sáu 2019
Đừng bao giờ ảo tưởng về lòng ân hận của nhóm người cao nhất trong Đảng kể cả còn sống hay chưa từng giây máu ăn phần như Tập Cận Bình hôm nay. Nếu Thiên An Môn chấm dứt trong xác người nằm phơi giữa quảng trường thì ngày nay hàng trăm ngàn người Tây Tạng và Duy Ngô Nhĩ đang lăn lộn trong tủi nhục giữa các tại tập trung với “tội danh” phản động. Tập Cận Bình tỏ ra không hề thua kém các tiền bối của y về khoản bảo vệ quyền lực và triệt để thanh trừng đối thủ để tránh hậu hoạn. Việt Nam cũng không hề tụt hậu nếu so với đàn anh nhất là về khoản đàn áp và tàn sát.