Tháng Bảy và kỹ nghệ ăn mày ở Việt Nam

24 Tháng Tám 201811:49 CH(Xem: 438)

                 Tháng Bảy và kỹ nghệ ăn mày ở Việt Nam

21


Viết Từ Sài Gòn




Kỹ nghệ ăn mày, có lẽ từ này không còn mới trong từ điển sống của Việt Nam 10 năm trở lại đây. Từ những anh thanh niên khỏe mạnh hô biến thành người tàn tật ăn lê ngồi lốc xin người qua đường năm, ba ngàn rồi tối đến có xe hơi đưa rước đi ăn nhậu. Đến bà mẹ hờ véo tai con hờ khóc thét để xin ăn, từ những người tìm một ống truyền dịch cũ rồi treo lủng lẳng trên người, len vào các khu chợ xin chút tiền “mua thuốc uống”… Có những mảnh đời thật nhưng cũng không hiếm mảnh đời giả nhiều khi khiến những người đi đường, người đi chợ phải đau đầu nhức óc.

Tháng Bảy, những hồi chuông nguyện siêu thăng bạt độ với loa bắc ra từ các chùa làng khiến nhiều Phật tử sụt sùi nước mắt thương mẹ thương cha... Tháng Bảy với những cơn chớp giông đầu thu (mà thực chất là cuối mùa khô ở miền Trung Việt Nam), người dân lo sợ bom nước nổ trên đầu. Tháng Bảy với những tiếng kêu răng rắc từ những căn nhà cổ rệu rã với thời gian… Tất cả như những nốt dạo đầu của mùa giông bão mà cũng là bước vào đoạn cao trào về một kỹ nghệ ăn mày cần được nêu tên.

Đầu tiên cần nhắc đến có lẽ không thể bỏ qua câu chuyện nhà của vua Mèo ở Hà Giang, vốn dĩ đã tốn không ít mực giấy của báo giới và thời gian gõ chữ của các facebooker, coffeer, buôn chuyện er… không chỉ vì nguồn gốc ngôi nhà của một người được tung là vua Mèo, về khoản đóng góp của dòng tộc này cho nhà nước Việt Nam, về sự bất minh trong quá trình làm giấy tờ xác nhận quyền sở hữu của khu dinh thự… Điều mà nhiều người một lần nữa bàn tán là kỹ nghệ ăn mày từ các khu nhà cổ.

Tôi có một người bạn, gia đình anh là cháu đời thứ ba của chủ một ngôi nhà cổ, mẹ anh là cháu nội của chủ căn nhà này trước đây. Theo thời gian, chiến tranh và tuổi tác, mỗi con cháu trong gia đình đều đã chết hoặc đi xa, giờ chỉ còn mẹ anh ở gần bên nhang khói cho ông bà. Những trận mưa bão, lũ lụt, những đợt nắng gắt… căn nhà vẫn còn lại hình dáng xưa với kiến trúc lai Pháp ở tiền sảnh và nhà 3 gian 28 cột gỗ phía trong, nơi sinh hoạt chính của gia đình hồi xưa tuy nhiên những cột gỗ bắt đầu bị mối mọt xâm chiếm, lượng ngói âm dương được lợp mấy lớp trên mái hiên bắt đầu đổ xuống, sau thì tùy nơi tùy ý của mưa gió mà đổ. Buồn thương cho một thời xưa cũ và tự thân không đủ nguồn lực, người bạn này của tôi vận động để xin bà con một người một ít trùng tu căn nhà nhưng không ai chịu, cuối cùng anh nghĩ đến cách xin kinh phí trùng tru nhà cổ của sở Văn hóa tỉnh nơi anh đang sống.

Những tưởng mọi chuyện tiến hành suông sẻ thì anh lại ngao ngán lắc đầu bởi không còn dám giữ đức tin khi mọi thứ dường như tiến hành theo quy trình của ‘kỹ nghệ ăn mày’. Anh bảo, có thể gọi tên nó là gì khác chứ nếu không phải là ‘ăn mày’. Bởi con cháu ở xa của ông cố của anh đều thở ra khi anh vận động trùng tu, nhưng khi nghe nói có thể xin được một khoản tài trợ trùng tu thì ai cũng bảo: ‘để tôi quản lý tài chánh…’, anh này hỡi ôi. Vậy nhưng mọi chuyện càng hỡi ôi hơn khi anh biết rằng, ngôi nhà đó sẽ nhận được 30% khoản tiền trùng tu nếu như người đứng ra xin trùng tu hiểu luật ngầm ‘70% tiền chi phí’ để có được 30% đó, nếu không thì không có khoản nào cả.

Cuối cùng, anh bạn tôi lấy bồ hòn làm ngọt, thôi tự mình chống chắn những nơi mục nát của căn nhà và dặn kỹ mọi người tránh xa căn nhà mỗi khi mưa gió.

Chuyện thứ hai, có lẽ cũng sẽ không buộc tôi phải nghĩ ngợi nếu những tiếng chuông chùa dẫn lỗi không reo rỉ quanh nhà tôi suốt tháng Bảy. Nhiều người hàng xóm của tôi rên đau đầu nhưng nhiều người sụt sùi nước mắt mỗi khi tháng Bảy về. Bao nhiêu tiền họ dành dụm ki cóp không dám ăn uống cả năm được lận vào một túi áo lam và lần lượt cống nộp tại các thùng phước sương của chùa hoặc trao nộp tận tay thầy. Tôi không dám bình xét trên đức tin của mỗi người bởi chúng ta đều có đức tin riêng nhưng sự thật khi các chùa chiền, đền miếu được xây nên như một trạm kinh doanh ngày càng nhiều buộc người ta phải đưa ra lời bình phẩm.

Một ngôi chùa nuôi đủ ngỗng gà, khỉ… các loại và sư thầy có thuê hẳn một cô sồn sồn đôi mươi buổi chiều muộn dọn chùa giúp thầy đến sáng sớm, rồi ơ hay nhiều khi người đi lễ sớm thương thầy vì còn xoa bóp cho thí chủ kia bị gió lúc nửa đêm. Nhiều người xì xầm, nhiều lời bàn tán nhưng rồi đứng trước tượng Phật, đứng trước lời giáo huấn của thầy, đứng trước nhu cầu gửi tiền vào thùng phước sương để rửa sạch việc cho vay nặng lãi, việc buôn bán chặt chém, việc hục hặc gia đình… Nhiều người như những con thiêu thân lao đến chốn chùa chiền.

Thử hỏi ở đây ai đang vận hành một guồng máy đầy đủ tính chất của kỹ nghệ ăn mày hiện đại. Người đi lễ với những mánh khóe lừa lọc trong đời sống, những cuộc đâm thuê chém mướn, những khuôn dấu thay đổi giấy tờ đất đẩy biết bao gia đình lên bờ xuống ruộng, những cái nhìn trừng trừng trong anh em hàng xóm, những cuộc thanh trừng đôi khi đổ máu vì vài tấc đất… để rồi tiền bạc rủng túi, nhà cao cửa rộng, hô mưa gọi gió trong thế giới của mình. Nhưng để rồi chính họ phải đi ăn mày chút ‘’đức’’ còn sót lại của việc mua ở cổng chùa.

Rõ ràng họ cứ vận hành, vận hành cái chuỗi đó bởi họ biết rằng có một cái guồng khác sẽ tạo ra thứ mà họ muốn ăn mày. Và có cung thì có cầu, kỹ nghệ ăn mày theo hướng ngược lại được dựng nên từ những đàn cứu tế, những nhà phao và những bông sen nhựa trên khắp chốn, trong mọi hang cùng ngõ hẻm. Người thì ăn mày chút đức, kẻ ăn mày chút tiền và sự cung phụng. Đôi khi một vài nhà sư thánh thiện chấp nhận phụng hiến cả đời để mong có thể ăn mày chút nhân cách còn sót lại trong những con người khoác áo nâu đến lễ chùa của mình. Nhưng…!

Để rồi, chút nắng cuối mùa còn sót lại, tháng Bảy sẽ qua đi để tháng Tám, tháng Chín ùa về. Những cánh đồng lúa chưa kịp chín, những ngôi nhà chưa kịp may vá trước mưa giông, những ao cá, vườn rau… những bước chân vội vã men núi sau buổi học, sau buổi săn bắt sóc rừng, hái lượm thuốc nam, bắp chuối… Lũ ập về bất ngờ bởi rừng thiêng chảy máu, con người hóa thành thánh nhân khi dùng bê tông cốt thép mong nắn xương sống của mẹ thiên nhiên, tạo ra những đập thủy điện… Ùm, xòa… nhiều thứ trở về với cát bụi mang theo biết bao nước mắt và nỗ lực sống của những cư dân còn sót lại nơi dòng lũ đi qua.

Lúc này một kỹ nghệ ăn mày mới xuất hiện. Có chăng trong lời nói của một cậu bé tôi từng gặp, cậu thầm trách những đoàn cứu trợ, bởi có lẽ trong số họ có những người mong thiên tai nhân họa đến với vùng đất của họ, để từ đó họ ăn mày chút tên tuổi trên truyền hình, đánh bóng chút thương hiệu trong những chuyến đi từ thiện, trong những căn nhà tình nghĩa mới xây. Và bởi trong chính những người bản xứ, nhiều người thả mặc cho số phận, cho thời gian bởi đến tháng Chín tháng Mười, khi con nước ùn ùn đổ xuống, không mang theo phù sa và tôm cá, không mang theo những gốc gỗ rừng hoặc một vài cành cây như trước nhưng sẽ mang đến cho họ những cái nhìn thương cảm, những món tiền khổng lồ và đôi khi là cả một gia tài nếu bạn biết diễn. Đáng buồn thay, cậu bé cúi đầu bơ vơ khi cảm thấy rằng, không có ai trong số những người cậu quen biết biết mình đang làm gì, có lẽ họ lạc trong những giấc mơ mà ở đó, cái thiện cái ác, cái thiện tâm thực sự được đánh đồng trong những mớ bòng bong để rồi ai cũng thở để mà sống tiếp.

Tháng Bảy, đâu đó trong tiếng gió vi vu, trong những đám mây tượng hình ngôi nhà nhỏ, trong những tiếng kinh cầu báo hiếu mùa Vu Lan, trong những cái thiện tâm đau đáu… ai đó đang chạnh lòng bởi màn kỹ nghệ ăn mày dần đến buổi cao trào.


RFA Blog

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
14 Tháng Giêng 20193:22 CH(Xem: 307)
Chỉ khi nào quânđội nhận thức được những nhiệm vụ của mình, tiến hành và thỏa mãn được nguyện vọng của người dân thì mới xứng đáng với tên gọi: “Quân Đội Nhân Dân Việt Nam”, còn nếu vẫn chỉ là một lũ âm binh im lặng nhìn bọn ăn tàn phá hại giày xéo non sông thì quân đội đó chỉ xứng đáng với tên gọi: “Quân Đội của Đảng cộng sản Việt Nam”. Hoàn toàn không có nhân dân trong đó khi các bạn đã đồng lõa cùng một thế lực hắc ám để đâm vào lòng Mẹ Việt Nam, phản bội Tổ Quốc!
12 Tháng Giêng 20199:16 CH(Xem: 400)
Vì rằng, cứ qua mỗi lần đại hội sàng lọc và lựa chọn đường lối kiến quốc thì, những tinh hoa của dân tộc đều bị đảng sàng cho văng ra ngoài từ dần dần cho đến hết, để bây giờ trong đảng toàn là những kẻ cặn bã đáng khinh của xã hội và đặc biệt, kẻ càng có chức có quyền cao bao nhiêu thì lại càng tham và càng ngu bấy nhiêu, tức là thứ căn bã, điển hình bốc mùi nhất trong đống cặn bã đó. Nguyễn Phú Trọng, đương nhiệm vua Việt Nam bây giờ, là hình ảnh tinh hoa điển hình của sự dồn tụ cặn bã qua 12 lần sàng, tuyển chọn đó...
07 Tháng Giêng 20195:08 CH(Xem: 951)
“Các giá trị dân chủ là quý giá và là sinh đạo mà người Đài Loan trân trọng, chúng tôi kêu gọi Trung Quốc hãy dũng cảm bước tới nền dân chủ”, bà Thái nói. Tuy nhiên dân Việt lại chẳng hiểu gì về cái giá của dân chủ đáng để chết để đổi lấy mà VNCH giành được bằng bản hiến pháp 1967. Thành ra bây giờ họ phải đi ở đợ và làm thuê cho người Đài Loan.
07 Tháng Giêng 20195:06 CH(Xem: 916)
Vậy xin nhắn với mọi người khát vọng Dân chủ, chống Tàu. Làm gì thì làm nhanh đi, nếu không đừng làm gì nữa cả mà chờ chết. Cái chết này là cái chết chung của cả 96 triệu nạn nhân khác, đâu có mỗi mình mà lo. Nếu làm xin nhanh tay tìm kiếm bạn bè, họp nhóm mà làm. Đừng làm việc quá to tát mà không làm nổi, hãy bắt tay vào một việc nhỏ nhất thôi. Việc mà mình và mọi người có khả năng làm, rồi từ nhỏ mà nó lớn lên dần.
04 Tháng Giêng 20196:29 CH(Xem: 1322)
1) Tư tưởng HCM cọng sản tàn ác, độc tài: “Cải cách ruộng đất 1954-1956”. 2) Đạo đức HCM dâm ô bẩn thỉu: Công du Indonesia 1959, hôn bừa gái trẻ, báo chí lên án. 3) Phong cách HCM thiếu tự trọng, đáng khinh, là kẻ độc nhất trên cõi đời cầm giấy đọc, trả lời báo chí xin phỏng vấn! Tư tưởng ấy, đạo đức ấy, phong cách ấy buộc toàn dân học tập ư?
02 Tháng Giêng 20193:20 CH(Xem: 314)
Người cộng sản nguyện suốt đời đấu tranh cho nhân dân, chết vì lý tưởng của mình, thế mà nay lại sợ các tin tiêu cực. Mà các tin ấy có thoát khỏi sự điều hành quản lý của những người cộng sản hôm nay đâu, vì nó không thể từ trên trời rơi xuống và nhân dân cũng không nằm ngoài sự lãnh đạo của nhà cầm quyền. Người cộng sản không sợ gì cả, không hề nao núng dù thù trong giặc ngoài, chiến tranh khốc liệt, đói kém, ngu dốt vây quanh, vậy mà giờ lại e ngại chi hiện thực cuộc sống phơi bày trước mắt?
30 Tháng Mười Hai 20185:36 CH(Xem: 351)
Mai Chí Thọ từng đe dọa rằng, trong chế độ cộng sản, hãy quên đi đừng nghĩ đến điều kháng cự: Hồ chí Minh có thể là một kẻ độc ác, Nixon có thể là một người vĩ đại, người Mỹ có thể đã có chính nghĩa, chúng tôi có thể không có chính nghĩa. Nhưng chúng tôi đã thắng và người Mỹ đã bị đánh bại, bởi vì chúng tôi đã thuyết phục được người dân rằng Hồ chí Minh là một người vĩ đại, rằng Nixon là một kẻ giết người, và người Mỹ là những kẻ xâm lược. Yếu tố then chốt, là phải kiểm soát người dân và quan điểm của họ.
29 Tháng Mười Hai 20189:08 CH(Xem: 412)
Khi còn tranh cử tổng thống, Trump đã chỉ trích gay gắt LHQ và nói về sự yếu kém của tổ chức này: Hãy tập trung nhiều hơn vào con người, và ít hơn vào bộ máy quan liêu. Không riêng Trump mà hầu hết mọi người đều thấy, Tàu cộng đã mặc tình thao túng LHQ, trong khi tổ chức Human Rights Watch tháng 10//2017 đã công bố một cáo trạng dài 96 trang, tố giác Tàu cộng chi phối cơ chế nhân quyền của LHQ, nhằm che đậy mọi vi phạm nhân quyền, cùng chống lại mọi chỉ trích tình trạng nhân quyền ngày càng tồi tệ của nó.
27 Tháng Mười Hai 20188:50 CH(Xem: 599)
Nhưng, người ta sẽ không thấy lạ, khi hiểu rằng đoạn đường từ Pháp Vân đi Cầu Giẽ được đầu tư bằng ngân sách, tức là tiền dân, lại được quan chức Giao thông cho phép tập đoàn sân sau của bồ nhí rồi là vợ trẻ Nông Đức Mạnh, rải thêm lớp nhựa chuyển thành BOT thu tiền dân. Và ngay sau khi nhận được cái Dự án này, thì vợ của Nông Đức Mạnh đã bán sang tay ngay cho một tập đoàn khác lấy hàng ngàn tỷ cứu cơ đồ của mình đang sụp đổ, rồi lại nghiễm nhiên thành “đại gia”.
26 Tháng Mười Hai 20189:07 CH(Xem: 699)
Không có gì ngạc nhiên với việc người ta “buôn chổi đót để xây biệt phủ”, việc một người làm quan cả họ làm quan, việc bác sĩ chỉ lên lịch mổ khi đã được ‘bồi dưỡng’, việc thầy giáo tấn công tình dục học sinh hay cô giáo dùng thuốc lắc, vào nhà nghỉ, tát tai học trò hay việc học trò đấm đánh giáo viên. Suy cho cùng khi giá trị đạo đức ngủ quên hoặc bị đánh cắp thì người ta chẳng cần nghĩ gì đến việc đang sống hay sống để chết. Một xã hội lao dốc hay một xã hội thiêu thân hay một xã hội tỉnh thức…?
14 Tháng Giêng 2019
Chỉ khi nào quânđội nhận thức được những nhiệm vụ của mình, tiến hành và thỏa mãn được nguyện vọng của người dân thì mới xứng đáng với tên gọi: “Quân Đội Nhân Dân Việt Nam”, còn nếu vẫn chỉ là một lũ âm binh im lặng nhìn bọn ăn tàn phá hại giày xéo non sông thì quân đội đó chỉ xứng đáng với tên gọi: “Quân Đội của Đảng cộng sản Việt Nam”. Hoàn toàn không có nhân dân trong đó khi các bạn đã đồng lõa cùng một thế lực hắc ám để đâm vào lòng Mẹ Việt Nam, phản bội Tổ Quốc!
12 Tháng Giêng 2019
Vì rằng, cứ qua mỗi lần đại hội sàng lọc và lựa chọn đường lối kiến quốc thì, những tinh hoa của dân tộc đều bị đảng sàng cho văng ra ngoài từ dần dần cho đến hết, để bây giờ trong đảng toàn là những kẻ cặn bã đáng khinh của xã hội và đặc biệt, kẻ càng có chức có quyền cao bao nhiêu thì lại càng tham và càng ngu bấy nhiêu, tức là thứ căn bã, điển hình bốc mùi nhất trong đống cặn bã đó. Nguyễn Phú Trọng, đương nhiệm vua Việt Nam bây giờ, là hình ảnh tinh hoa điển hình của sự dồn tụ cặn bã qua 12 lần sàng, tuyển chọn đó...
07 Tháng Giêng 2019
“Các giá trị dân chủ là quý giá và là sinh đạo mà người Đài Loan trân trọng, chúng tôi kêu gọi Trung Quốc hãy dũng cảm bước tới nền dân chủ”, bà Thái nói. Tuy nhiên dân Việt lại chẳng hiểu gì về cái giá của dân chủ đáng để chết để đổi lấy mà VNCH giành được bằng bản hiến pháp 1967. Thành ra bây giờ họ phải đi ở đợ và làm thuê cho người Đài Loan.
07 Tháng Giêng 2019
Vậy xin nhắn với mọi người khát vọng Dân chủ, chống Tàu. Làm gì thì làm nhanh đi, nếu không đừng làm gì nữa cả mà chờ chết. Cái chết này là cái chết chung của cả 96 triệu nạn nhân khác, đâu có mỗi mình mà lo. Nếu làm xin nhanh tay tìm kiếm bạn bè, họp nhóm mà làm. Đừng làm việc quá to tát mà không làm nổi, hãy bắt tay vào một việc nhỏ nhất thôi. Việc mà mình và mọi người có khả năng làm, rồi từ nhỏ mà nó lớn lên dần.
04 Tháng Giêng 2019
1) Tư tưởng HCM cọng sản tàn ác, độc tài: “Cải cách ruộng đất 1954-1956”. 2) Đạo đức HCM dâm ô bẩn thỉu: Công du Indonesia 1959, hôn bừa gái trẻ, báo chí lên án. 3) Phong cách HCM thiếu tự trọng, đáng khinh, là kẻ độc nhất trên cõi đời cầm giấy đọc, trả lời báo chí xin phỏng vấn! Tư tưởng ấy, đạo đức ấy, phong cách ấy buộc toàn dân học tập ư?
02 Tháng Giêng 2019
Người cộng sản nguyện suốt đời đấu tranh cho nhân dân, chết vì lý tưởng của mình, thế mà nay lại sợ các tin tiêu cực. Mà các tin ấy có thoát khỏi sự điều hành quản lý của những người cộng sản hôm nay đâu, vì nó không thể từ trên trời rơi xuống và nhân dân cũng không nằm ngoài sự lãnh đạo của nhà cầm quyền. Người cộng sản không sợ gì cả, không hề nao núng dù thù trong giặc ngoài, chiến tranh khốc liệt, đói kém, ngu dốt vây quanh, vậy mà giờ lại e ngại chi hiện thực cuộc sống phơi bày trước mắt?
30 Tháng Mười Hai 2018
Mai Chí Thọ từng đe dọa rằng, trong chế độ cộng sản, hãy quên đi đừng nghĩ đến điều kháng cự: Hồ chí Minh có thể là một kẻ độc ác, Nixon có thể là một người vĩ đại, người Mỹ có thể đã có chính nghĩa, chúng tôi có thể không có chính nghĩa. Nhưng chúng tôi đã thắng và người Mỹ đã bị đánh bại, bởi vì chúng tôi đã thuyết phục được người dân rằng Hồ chí Minh là một người vĩ đại, rằng Nixon là một kẻ giết người, và người Mỹ là những kẻ xâm lược. Yếu tố then chốt, là phải kiểm soát người dân và quan điểm của họ.
29 Tháng Mười Hai 2018
Khi còn tranh cử tổng thống, Trump đã chỉ trích gay gắt LHQ và nói về sự yếu kém của tổ chức này: Hãy tập trung nhiều hơn vào con người, và ít hơn vào bộ máy quan liêu. Không riêng Trump mà hầu hết mọi người đều thấy, Tàu cộng đã mặc tình thao túng LHQ, trong khi tổ chức Human Rights Watch tháng 10//2017 đã công bố một cáo trạng dài 96 trang, tố giác Tàu cộng chi phối cơ chế nhân quyền của LHQ, nhằm che đậy mọi vi phạm nhân quyền, cùng chống lại mọi chỉ trích tình trạng nhân quyền ngày càng tồi tệ của nó.
27 Tháng Mười Hai 2018
Nhưng, người ta sẽ không thấy lạ, khi hiểu rằng đoạn đường từ Pháp Vân đi Cầu Giẽ được đầu tư bằng ngân sách, tức là tiền dân, lại được quan chức Giao thông cho phép tập đoàn sân sau của bồ nhí rồi là vợ trẻ Nông Đức Mạnh, rải thêm lớp nhựa chuyển thành BOT thu tiền dân. Và ngay sau khi nhận được cái Dự án này, thì vợ của Nông Đức Mạnh đã bán sang tay ngay cho một tập đoàn khác lấy hàng ngàn tỷ cứu cơ đồ của mình đang sụp đổ, rồi lại nghiễm nhiên thành “đại gia”.
26 Tháng Mười Hai 2018
Không có gì ngạc nhiên với việc người ta “buôn chổi đót để xây biệt phủ”, việc một người làm quan cả họ làm quan, việc bác sĩ chỉ lên lịch mổ khi đã được ‘bồi dưỡng’, việc thầy giáo tấn công tình dục học sinh hay cô giáo dùng thuốc lắc, vào nhà nghỉ, tát tai học trò hay việc học trò đấm đánh giáo viên. Suy cho cùng khi giá trị đạo đức ngủ quên hoặc bị đánh cắp thì người ta chẳng cần nghĩ gì đến việc đang sống hay sống để chết. Một xã hội lao dốc hay một xã hội thiêu thân hay một xã hội tỉnh thức…?