Đâu là ranh giới giữa tự do biểu đạt và sự phỉ báng tôn giáo?

10 Tháng Mười 20179:02 SA(Xem: 1347)

Đâu là ranh giới giữa tự do biểu đạt
và sự phỉ báng tôn giáo?

22365382_10207661531656695_1376427875666248618_n




Phạm Lê Vương Các




Một sự kiện giải trí ở Sàn nhảy Fame Bar (Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) vào đêm ngày 8/10/2017 trở nên "dậy sóng" khi có tiết mục các vũ công mặc bikini được cho là biến tấu từ trang phục của các nữ tu và linh mục Công giáo, mang thánh giá nhảy nhót tưng bừng theo tiếng nhạc.

Vụ việc đã gây ra cơn phẫn nộ từ cộng đồng Công giáo, và có nhiều đề nghị yêu cầu cơ quan chức năng xử lý vì đây là hành vi phỉ báng tôn giáo.

Vụ việc này tuy mới mẻ ở Việt Nam nhưng không lạ trên thế giới, đặc biệt ở Tây Âu - nơi thường xuyên diễn ra các vụ kiện liên quan đến hành vi phỉ báng tôn giáo. Tại đây, các thẩm phán khi xét xử các vụ việc này thường rất khó khăn đưa ra phán quyết vì ranh giới pháp lý của hành vi phỉ báng và tự do biểu đạt thường không rõ ràng, và các bản án qua nhiều cấp tòa khác nhau thường bị đảo ngược như chong chóng và gây ra nhiều tranh cãi vì một mặt cần bảo vệ cho đức tin tôn giáo của người này, mặt khác không được gây ra hạn chế đến quyền tự do tư tưởng và tự do biểu đạt của của người khác.

Chẳng hạn như vụ sử gia Paul Giniewski bị tổ chức Công giáo AGRIF kiện ra tòa án Pháp vào năm 2005 vì tội phỉ báng Công giáo khi ông có bài viết với nhận định Giáo hoàng và những tín đồ Công giáo phải chịu trách nhiệm gián tiếp cho việc sáu triệu người Do Thái bị tàn sát. Tòa dân sự sơ thẩm tuyên Giniewski thua, nhưng sau đó ông kháng án thành công lên Tòa phúc thẩm và dành chiến thắng. AGRIF không bỏ cuộc kiện tiếp lên Tòa thượng thẩm, Tòa thượng thẩm nhận định Giniewski có hành vi phỉ báng, bác bản án của Tòa phúc thẩm, và bắt xử lại. Xử lại lần hai,Tòa phúc thẩm lại tuyên Giniewski thua. Giniewski kháng cáo lên Tòa thượng thẩm, Tòa thượng thẩm giữ quan điểm như lúc đầu, đồng ý với bản án của Tòa phúc thẩm và bác đơn kháng cáo của Giniewski.

Không chấp nhận bản án của Tòa án Pháp, Giniewski kiện ra Tòa án Nhân quyền châu Âu, Tòa án Nhân quyền châu Âu lại ra bản án tuyên Giniewski thắng kiện.

Sự việc bản án liên tục bị đảo ngược qua nhiều phiên tòa khác nhau cho thấy, khi xét xử tòa chú trọng luận cứ của các bên đưa ra, khi trạng thái đang 5 ăn 5 thua, luận cứ bên nào có sức thuyết phục hơn, đôi khi nhỉnh hơn một tí, thì cán cân công lý sẽ nghiên về bên đó. Lý do Tòa Nhân quyền châu Âu tuyên Giniewski thắng kiện vì Tòa công nhận Giniewski có "đóng góp cho các thảo luận của công chúng"- tức là gợi mở các vấn đề dù có thể gây ra tranh cãi nhưng nhằm mục đích cho mọi người có thể cùng nhau thảo luận, đây là điều cốt yếu trong một xã hội dân chủ là phải cho phép các cuộc tranh luận diễn ra không giới hạn.

Từ góc độ này, quay trở lại vấn đề tại Việt Nam, sự kiện ở sàn nhảy Fame Bar có thể tạo nên các cuộc tranh luận cần thiết trong bối cảnh hiện tại ở Việt Nam, để chúng ta làm rõ hơn giới hạn giữa quyền tự do biểu đạt và quyền tự do tôn giáo, mà cụ thể ở đây là quyền tự do biểu diễn nghệ thuật khi đứng trước lằn ranh linh thiêng của Công giáo, mà biểu diễn nghệ thuật không được phép đụng đến.

Theo nguyên tắc luật pháp, bên nào đưa ra cáo buộc thì trước tiên bên đó có nghĩa vụ đưa ra luận cứ chứng minh cho hành vi vi phạm. Theo dõi sự kiện, cho đến lúc này tôi nhận thấy bên cáo buộc cho hành vi phỉ báng tôn giáo đang thiên về cảm xúc từ sự mộ đạo của mình, và những người ủng hộ cáo buộc thì nhận định theo cảm tính nhiều hơn là đưa ra luận cứ để lập luận chứng minh rằng đã có sự xúc phạm niềm tin hay phỉ báng tôn giáo trong sự kiện này.

Để làm rõ có sự phỉ báng Đạo Công giáo trong trường hợp này hay không, bên cáo buộc cần lập luận làm rõ về các vấn đề cơ bản sau: (1) Cách ăn mặc của các vũ công trong sự kiện này có thực sự là sự biến tấu từ trang phục của các nữ tu và linh mục?; (2) Nếu có, nữ tu và linh mục cũng là con người thì việc biến tấu theo trang phục của họ có bị xem là sự phỉ báng đối Đạo Công giáo?; (3) Việc mang thánh giá biểu diễn nghệ thuật có được chấp nhận hay không và bị giới hạn như thế nào để không bị xem là sự phỉ báng Thiên chúa?; (4) Người tổ chức sự kiện này có nhằm chủ ý phỉ báng tôn giáo hay họ chỉ đang thực hiện quyền tự do biểu diễn nghệ thuật? (5) Bên cáo buộc đối chiếu vào căn cứ pháp luật nào cho hành vi này để đưa ra cáo buộc vi phạm?

Tôi hy vọng chúng ta sẽ có những tranh luận mạnh dạn và cởi mở trên tinh thần dân chủ để làm rõ hơn vấn đề này, không chỉ trên cộng đồng mạng mà ở cả tòa án.

Cá nhân tôi không ủng hộ cho đề xuất yêu cầu Sở Văn Hóa-Thông Tin xử lý hành chính cho hành vi này. Bởi lẽ, ta lên án chức năng "thẩm định tư tưởng và cấp phép hoạt động nghệ thuật" của Sở Văn Hóa-Thông Tin là trái với tiêu chuẩn của quyền tự do, thì ta không nên áp dụng "tiêu chuẩn kép" yêu cầu họ tiếp tục dùng chức năng "thẩm định và cấp phép" để bảo vệ quyền tự do của ta. Lưu ý rằng, với chức năng thẩm định và cấp phép như vậy, Sở này đã góp phần tống nhiều người vô tù chỉ vì bày tỏ quan điểm bất đồng, cũng như họ đã có một bề dày thành tích về việc ngăn cấm giới nghệ sĩ tự do hoạt động và biểu diễn.

Nếu vì chịu sức ép từ cộng đồng Công giáo, Sở Văn Hóa Thông tin ra quyết định xử phạt hành chính đối với Sàn nhảy Fame Bar thì tôi đánh giá điều này cũng sẽ thiếu tính thuyết phục vì các quyết định hành chính được ban hành luôn là sự áp đặt, thể hiện ý chí của một số người cầm quyền, mà không hề có sự đánh giá phân xử mang tính chuyên môn.

Hơn thế, tôi càng không ủng hộ hình sự hóa vụ việc vì pháp luật ở các quốc gia tiên tiến đều không coi hành vi xúc phạm hay phỉ báng là tội hình sự, mà chỉ xem xét giải quyết ở góc độ dân sự, và việc xử lý hình sự hay đe dọa trả đũa trong trường hợp này là hoàn toàn đi ngược lại tinh thần khoan dung tôn giáo.

Vì vậy, tôi ủng hộ các tổ chức Công giáo khởi kiện vụ việc này ra Tòa án dân sự nếu có luận cứ cho rằng sự kiện biểu diễn này đã xúc phạm niềm tin tôn giáo hay đã phỉ báng vào Thiên Chúa. Chỉ khi nào các bên đều có cơ hội trình bày quan điểm bảo vệ cho hành vi của mình một cách bình đẳng, thì khi đó các cơ quan xét xử có chuyên môn mới có thể đánh giá được hết bản chất của hành vi, và tạo ra một tiền lệ tốt trong việc đặt ra một ranh giới rõ ràng hơn giữa quyền tự do biểu đạt và quyền tự do tôn giáo.

nguồn: https://www.danluan.org/tin-tuc/20171010/dau-la-ranh-gioi-giua-tu-do-bieu-dat-va-su-phi-bang-ton-giao

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
01 Tháng Mười Hai 2021
Sự kiện này nhắc cho nhiều người nhớ về hành động của ông Phạm Quang Nghị, bí thư Thành Ủy, vào năm 2014, khi ông này trơ trẽn đưa tặng cho Thượng Nghị sĩ John Mc Cain bức ảnh về việc máy bay bị bắn rơi vào năm 1967. Dĩ nhiên, cái cách mà ông Nghị chọn cho in và ép nhựa, rồi mang tận Mỹ để tặng, là một sự tính toán rất rõ không chỉ riêng ông. Nền chính trị Việt Nam, với cách thức thảo luận tập thể và ý kiến thể hiện quan điểm chung, cho thấy rõ là phe bảo thủ đang thắng thế vào lúc đó. Họ đã hành động mà không ngại ngùng gì đến thể diện của một đảng cầm quyền.
27 Tháng Mười Một 2021
Nguyễn Phú Trọng cho dù nắm quyền tới 100 tuổi cũng không thể chống được tham nhũng. Bởi vì, Nguyễn Phú Trọng vừa bắt kẻ tham nhũng trước, kẻ kế vị lại tiếp tục tham nhũng, thậm trí còn tham nhũng nhiều hơn kẻ tiền nhiệm. Nhân dân Việt Nam muốn chống được tham nhũng, tức giặc nội xâm của dân tộc thì phải tập hợp lực lượng, đoàn kết đấu tranh xóa bỏ chế độ độc tài CSVN, xây dựng chế độ dân chủ đa đảng. Chỉ có chế độ dân chủ đa đảng mới hình thành lên cơ chế kiểm soát quyền lực và từ đó các quan chức mới không dám, không thể, không cần, không muốn tham nhũng.
27 Tháng Mười Một 2021
Trới buộc tư duy phản biện ở mức thấp, trong trường học, thể hiện qua cách giáo viên có thể theo dõi hay can thiệp vào các trao đổi trên mạng của học sinh, nhà trường cũng có thể làm vậy đối với giáo viên. Ở thượng tầng là việc quá nhiều thông tin được đánh dấu mật dù không liên quan tới an ninh quốc gia như nhiều thông tin về những sự việc ai cũng biết đã xảy ra mà không tờ báo chính thống nào đăng tải! Thông tin một chiều, hạn chế thông tin và môi trường thiếu tự do tư tưởng trói buộc tư duy phản biện.
25 Tháng Mười Một 2021
Tất nhiên cộng sản mà, chúng nói cho nó vuông thì nói sao chẳng được, nhưng tất cả những lời nói của bọn chúng, của lý thuyết, của đường lối chỉ là trừu tượng nếu không muốn nói là tưởng tượng. Chúng vẽ ra những thiên đường giàu có như thế giới tư bản và chỉ cho người dân thấy để mơ một giấc mơ dài dằng dặc, mơ cho đến khi nhắm mắt xuôi tay vẫn không hề thấy cái thiê đường CNXH ấy ở đâu cả, mà cũng đừng có trách gì chúng nó, đến tên đầu đảng nguyễn phú trọng còn không biết con đường CNXH và XHCN nằm đâu thì trách làm gì bọn đầu tôm óc tép!
25 Tháng Mười Một 2021
Giống như các đồng chí của ông, Ủy viên Bộ Chính trị kiêm Thường trực Ban Bí thư Võ Văn Thưởng tiếp tục quảng bá... nghiêm minh. Trong lịch sử nhân loại, có thời nào, ở xứ nào mà... nghiêm minh là... “khuyến khích... cán bộ có khuyết điểm, sai lầm, uy tín giảm sút... từ chức”, nếu không thì... “tổ chức đảng và cơ quan tạo ra áp lực chính trị để cán bộ từ chức chứ không chờ hết nhiệm kỳ”? Còn gì khôi hài hơn thế? Hay là ông Thưởng nói xa, nói gần về trường hợp ông Tô Lâm – Ủy viên Bộ Chính trị, Đại tướng Bộ trưởng Công an – điển hình cao nhất, mới nhất về việc...
21 Tháng Mười Một 2021
Ăn bánh vẽ thì làm sao no mà bảo không thể nóng vội. Các ông bà “cửa son rượu thịt để ôi” thì mới đủng đỉnh, chứ dân chúng nóng vội sốt ruột lắm rồi. Nếu ai cũng như các ông nhà cao cửa rộng, biệt thự xa hoa, xe công miễn phí cả tài xế lẫn xăng, mua bán thì những Tôn Đản Nhà Thờ, bệnh tật nằm phòng riêng thì những Việt Xô 108, chết chôn nghĩa địa riêng, con cái được tập ấm cha truyền con nối để giữ “hồng phúc của dân tộc”… vậy sốt ruột làm gì cho nặng đầu khổ tâm. Ông giỏi lý luận, ông phải nói ra được cái điều liên quan tới vận mệnh của dân chúng cần lao, của cả dân tộc, của....
20 Tháng Mười Một 2021
Hô hào tiến lên một chủ nghĩa được vẽ ra bằng những cái đầu thần kinh, nhưng lại tiếp tục bóc lột dân lành, hô hào xóa bỏ rào cản xã hội, nhưng trong nước đang chia thành hai nhóm tư bản đỏ và dân nghèo hèn, và dùng nó để làm bàn đạp để tiến đến cái xã hội không tưởng, sau đó thấy mình trơ trẽn quá cho nên mới ấp a ấp úng nói rằng đây là “Thời kỳ quá độ…” thì cái bộ mặt lưu manh đĩ bợm của đảng đã lòi ra, đảng nên sửa luận cương chính trị của mình lại thay hai chữ quá độ thành lệch độ, sai độ và nếu có thêm hai từ “Trầm Trọng” thì càng đúng.
20 Tháng Mười Một 2021
Một cái xe ô tô động cơ đốt trong có tầm 30.000 link kiện, ô tô điện thì chắc sẽ ít hơn 1 chút. Bất cứ hãng xe nào muốn thành công, có lãi, phải sản xuất được phần lớn số linh kiện đó. Ai có ô tô mà đi mua phụ tùng đều có thể thấy cái gọi là công nghệ ô tô của Việt Nam thảm hại thế nào. Từ những cái cực kỳ đơn giản như mấy cái ốp nhựa, đèn đóm, gạt mưa, má phanh, lọc dầu, lọc gió… còn chẳng sản xuất được, nói gì đến những cái phức tạp hơn. Sản xuất ô tô mà trên 90% linh kiện phải nhập, thì làm sao tự chủ, có sức cạnh tranh và có lãi được?
18 Tháng Mười Một 2021
Năm 1984, công an bao vây chùa Già Lam, bắt và chính thức kết tội hòa thượng Thích Trí Thủ là mượn danh Chủ tịch Hội đồng trị sự Trung ương, Giáo hội Phật giáo Việt Nam tức Giáo hội của nhà nước, để bao che và giúp đỡ cho các vị học giả, tang ni… âm thầm phát động chống lại chính quyền. Sau đó không lâu, do lâm bệnh, công an đưa hòa thượng vào Viện Thống Nhất trước bệnh viện vì dân cũ. Ở trong bệnh viện vài ngày, đột nhiên, hòa thượng viên tịch một cách bí ẩn. Một tháng sau, Thượng Thích Thanh trí, Chánh đại diện. Miền Vạn Hạnh GHPGVNTN, cánh tay mặt của....
17 Tháng Mười Một 2021
Tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông được khởi công xây dựng vào năm 2011, dự tính hoàn thành trong 4 năm với số vốn đầu tư 8.770 tỉ đồng (tương đương 440 triệu USD). Cuối cùng, nó được hoàn thành vào năm 2021, tức 10 năm sau, với số vốn bị đội lên 22.500 tỉ đồng, trong đó vay từ Trung Quốc 15.500 tỉ đồng. Ai ai cũng thấy là dự án này có nhiều sai phạm, muốn đảng tiến hành kiểm tra để đưa bọn tham nhũng vào tù. Nhưng Đại sứ TQ tại VN Hùng Ba lại nói rằng Đường sắt Cát Linh - Hà Đông tượng trưng cho tình hữu nghị Việt-Trung, cho nên nó trở thành 1 vùng cấm...