Đâu là ranh giới giữa tự do biểu đạt và sự phỉ báng tôn giáo?

10 Tháng Mười 20179:02 SA(Xem: 682)

Đâu là ranh giới giữa tự do biểu đạt
và sự phỉ báng tôn giáo?

22365382_10207661531656695_1376427875666248618_n




Phạm Lê Vương Các




Một sự kiện giải trí ở Sàn nhảy Fame Bar (Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội) vào đêm ngày 8/10/2017 trở nên "dậy sóng" khi có tiết mục các vũ công mặc bikini được cho là biến tấu từ trang phục của các nữ tu và linh mục Công giáo, mang thánh giá nhảy nhót tưng bừng theo tiếng nhạc.

Vụ việc đã gây ra cơn phẫn nộ từ cộng đồng Công giáo, và có nhiều đề nghị yêu cầu cơ quan chức năng xử lý vì đây là hành vi phỉ báng tôn giáo.

Vụ việc này tuy mới mẻ ở Việt Nam nhưng không lạ trên thế giới, đặc biệt ở Tây Âu - nơi thường xuyên diễn ra các vụ kiện liên quan đến hành vi phỉ báng tôn giáo. Tại đây, các thẩm phán khi xét xử các vụ việc này thường rất khó khăn đưa ra phán quyết vì ranh giới pháp lý của hành vi phỉ báng và tự do biểu đạt thường không rõ ràng, và các bản án qua nhiều cấp tòa khác nhau thường bị đảo ngược như chong chóng và gây ra nhiều tranh cãi vì một mặt cần bảo vệ cho đức tin tôn giáo của người này, mặt khác không được gây ra hạn chế đến quyền tự do tư tưởng và tự do biểu đạt của của người khác.

Chẳng hạn như vụ sử gia Paul Giniewski bị tổ chức Công giáo AGRIF kiện ra tòa án Pháp vào năm 2005 vì tội phỉ báng Công giáo khi ông có bài viết với nhận định Giáo hoàng và những tín đồ Công giáo phải chịu trách nhiệm gián tiếp cho việc sáu triệu người Do Thái bị tàn sát. Tòa dân sự sơ thẩm tuyên Giniewski thua, nhưng sau đó ông kháng án thành công lên Tòa phúc thẩm và dành chiến thắng. AGRIF không bỏ cuộc kiện tiếp lên Tòa thượng thẩm, Tòa thượng thẩm nhận định Giniewski có hành vi phỉ báng, bác bản án của Tòa phúc thẩm, và bắt xử lại. Xử lại lần hai,Tòa phúc thẩm lại tuyên Giniewski thua. Giniewski kháng cáo lên Tòa thượng thẩm, Tòa thượng thẩm giữ quan điểm như lúc đầu, đồng ý với bản án của Tòa phúc thẩm và bác đơn kháng cáo của Giniewski.

Không chấp nhận bản án của Tòa án Pháp, Giniewski kiện ra Tòa án Nhân quyền châu Âu, Tòa án Nhân quyền châu Âu lại ra bản án tuyên Giniewski thắng kiện.

Sự việc bản án liên tục bị đảo ngược qua nhiều phiên tòa khác nhau cho thấy, khi xét xử tòa chú trọng luận cứ của các bên đưa ra, khi trạng thái đang 5 ăn 5 thua, luận cứ bên nào có sức thuyết phục hơn, đôi khi nhỉnh hơn một tí, thì cán cân công lý sẽ nghiên về bên đó. Lý do Tòa Nhân quyền châu Âu tuyên Giniewski thắng kiện vì Tòa công nhận Giniewski có "đóng góp cho các thảo luận của công chúng"- tức là gợi mở các vấn đề dù có thể gây ra tranh cãi nhưng nhằm mục đích cho mọi người có thể cùng nhau thảo luận, đây là điều cốt yếu trong một xã hội dân chủ là phải cho phép các cuộc tranh luận diễn ra không giới hạn.

Từ góc độ này, quay trở lại vấn đề tại Việt Nam, sự kiện ở sàn nhảy Fame Bar có thể tạo nên các cuộc tranh luận cần thiết trong bối cảnh hiện tại ở Việt Nam, để chúng ta làm rõ hơn giới hạn giữa quyền tự do biểu đạt và quyền tự do tôn giáo, mà cụ thể ở đây là quyền tự do biểu diễn nghệ thuật khi đứng trước lằn ranh linh thiêng của Công giáo, mà biểu diễn nghệ thuật không được phép đụng đến.

Theo nguyên tắc luật pháp, bên nào đưa ra cáo buộc thì trước tiên bên đó có nghĩa vụ đưa ra luận cứ chứng minh cho hành vi vi phạm. Theo dõi sự kiện, cho đến lúc này tôi nhận thấy bên cáo buộc cho hành vi phỉ báng tôn giáo đang thiên về cảm xúc từ sự mộ đạo của mình, và những người ủng hộ cáo buộc thì nhận định theo cảm tính nhiều hơn là đưa ra luận cứ để lập luận chứng minh rằng đã có sự xúc phạm niềm tin hay phỉ báng tôn giáo trong sự kiện này.

Để làm rõ có sự phỉ báng Đạo Công giáo trong trường hợp này hay không, bên cáo buộc cần lập luận làm rõ về các vấn đề cơ bản sau: (1) Cách ăn mặc của các vũ công trong sự kiện này có thực sự là sự biến tấu từ trang phục của các nữ tu và linh mục?; (2) Nếu có, nữ tu và linh mục cũng là con người thì việc biến tấu theo trang phục của họ có bị xem là sự phỉ báng đối Đạo Công giáo?; (3) Việc mang thánh giá biểu diễn nghệ thuật có được chấp nhận hay không và bị giới hạn như thế nào để không bị xem là sự phỉ báng Thiên chúa?; (4) Người tổ chức sự kiện này có nhằm chủ ý phỉ báng tôn giáo hay họ chỉ đang thực hiện quyền tự do biểu diễn nghệ thuật? (5) Bên cáo buộc đối chiếu vào căn cứ pháp luật nào cho hành vi này để đưa ra cáo buộc vi phạm?

Tôi hy vọng chúng ta sẽ có những tranh luận mạnh dạn và cởi mở trên tinh thần dân chủ để làm rõ hơn vấn đề này, không chỉ trên cộng đồng mạng mà ở cả tòa án.

Cá nhân tôi không ủng hộ cho đề xuất yêu cầu Sở Văn Hóa-Thông Tin xử lý hành chính cho hành vi này. Bởi lẽ, ta lên án chức năng "thẩm định tư tưởng và cấp phép hoạt động nghệ thuật" của Sở Văn Hóa-Thông Tin là trái với tiêu chuẩn của quyền tự do, thì ta không nên áp dụng "tiêu chuẩn kép" yêu cầu họ tiếp tục dùng chức năng "thẩm định và cấp phép" để bảo vệ quyền tự do của ta. Lưu ý rằng, với chức năng thẩm định và cấp phép như vậy, Sở này đã góp phần tống nhiều người vô tù chỉ vì bày tỏ quan điểm bất đồng, cũng như họ đã có một bề dày thành tích về việc ngăn cấm giới nghệ sĩ tự do hoạt động và biểu diễn.

Nếu vì chịu sức ép từ cộng đồng Công giáo, Sở Văn Hóa Thông tin ra quyết định xử phạt hành chính đối với Sàn nhảy Fame Bar thì tôi đánh giá điều này cũng sẽ thiếu tính thuyết phục vì các quyết định hành chính được ban hành luôn là sự áp đặt, thể hiện ý chí của một số người cầm quyền, mà không hề có sự đánh giá phân xử mang tính chuyên môn.

Hơn thế, tôi càng không ủng hộ hình sự hóa vụ việc vì pháp luật ở các quốc gia tiên tiến đều không coi hành vi xúc phạm hay phỉ báng là tội hình sự, mà chỉ xem xét giải quyết ở góc độ dân sự, và việc xử lý hình sự hay đe dọa trả đũa trong trường hợp này là hoàn toàn đi ngược lại tinh thần khoan dung tôn giáo.

Vì vậy, tôi ủng hộ các tổ chức Công giáo khởi kiện vụ việc này ra Tòa án dân sự nếu có luận cứ cho rằng sự kiện biểu diễn này đã xúc phạm niềm tin tôn giáo hay đã phỉ báng vào Thiên Chúa. Chỉ khi nào các bên đều có cơ hội trình bày quan điểm bảo vệ cho hành vi của mình một cách bình đẳng, thì khi đó các cơ quan xét xử có chuyên môn mới có thể đánh giá được hết bản chất của hành vi, và tạo ra một tiền lệ tốt trong việc đặt ra một ranh giới rõ ràng hơn giữa quyền tự do biểu đạt và quyền tự do tôn giáo.

nguồn: https://www.danluan.org/tin-tuc/20171010/dau-la-ranh-gioi-giua-tu-do-bieu-dat-va-su-phi-bang-ton-giao

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
19 Tháng Hai 2019
Pháp đến rồi đi, Mỹ đến rồi đi, Pháp hay Mỹ chẳng lấy của VN một rẻo đất, ngược lại với Pháp, với Mỹ, VN có mất mà có được- mất bao nhiêu xương máu không tính nổi nhưng cũng nhận ở khía cạnh văn hóa, văn minh. Còn Trung Quốc thì mãi mãi ở bên cạnh, là kẻ thù từ nghìn năm trước, cho tới bây giờ vẫn luôn luôn là mối đe dọa lớn nhất, và dù chơi với Tàu hay đối đầu với Tàu thì VN cũng chỉ mất và mất. Mất đất, mất đảo, biển, kể cả môi trường sống bị đầu độc cũng là những cái thấy được, nhưng mất về mặt chủ quyền, độc lập cho tới văn hóa, tâm linh mới là cái nguy hiểm hơn nhiều...
18 Tháng Hai 2019
Trí thức xã nghĩa gì mà ngu vậy? Trump nào sẽ giúp cho Việt Nam? Ông ta chỉ đặt quyền lợi của nước Mỹ lên trên hết mà cũng không thể nào trách ông ta được bởi vì ông ta là Tổng Thống Mỹ chứ không phải TT của Việt Nam. Mang danh trí thức thì phải có nghĩa vụ khai sáng đầu óc người dân, hướng dẫn họ xuống đường tranh đấu lật đổ đảng cs, có đời thuở nào mà lại đi van xin một quốc gia khác tranh đấu dùm cho mình?
13 Tháng Hai 2019
Nếu như quí vị tin rằng có những ngôi sao xấu như La Hầu, Kế Đô, Thái Bạch cứ 9 năm trở lại một lần để chiếu trên quí vị và có thể đem lại những điều không may mắn cho quí vị trong năm đó. Thì quí vị cũng nên tin rằng và chắc chắn rằng ngôi sao vàng năm cánh trên nền lá cờ đỏ đã và đang chiếu hàng ngày hàng giờ trên mỗi người, mỗi gia đình và cả đất nước, dân tộc Việt Nam. Và nó mang đến nỗi bất hạnh cho cả dân tộc.
06 Tháng Hai 2019
Nếu họ thay đổi theo nguyện vọng của nhân dân tức là họ tự sát. Chúng ta thấy hơn nửa thế kỷ họ loay hoay chỉnh đốn đảng mà có thành công đâu. Chúng ta có quyền biểu tình, tự do lập đảng phải, tổ chức, nói lên bất đồng chính kiến...nhưng họ đâu có cho chúng ta cái quyền đó mặc dù hiến pháp đã ghi. Bản chất của họ là như vậy, chủ trương, đường lối cơ bản vẫn là như vậy thì thay đổi kiểu gì? Chúng ta đã thấy họ thay đổi điều gì thực sự vì dân, vì nước chưa? Tất cả chỉ là hình thức, là mị lừa mà thôi.
01 Tháng Hai 2019
Vì thế với bối cảnh Việt Nam hôm nay chúng ta không thể nào đòi hỏi những gì quá tầm tay nhằm thúc đẩy quá trình cách mạng, phải làm từng bước trong đó việc khai sáng đầu óc người dân để họ nhận thấy là công dân của một quốc gia cộng sản mình đã bị đánh cướp nhiều thứ mà trong đó quyền dân chủ của công dân hoàn toàn không tồn tại. Khi đã nhận thức được cái gì đang ngăn cản đất nước và con người Việt Nam thì sau đó mới tiến đến việc thành lập đảng phái đối lập nhằm tạo nên lực lượng đối trọng cùng đảng csVN, chỉ cần những nguyên nhân đó thì người dân đã có đủ lý do để đứng lên làm cách mạng...
30 Tháng Giêng 2019
Xây dựng một lực lượng đối lập đủ mạnh là rất khó, nhất là khi những người đấu tranh cho dân chủ hầu như không có một chiến lược hay một con đường rõ ràng nào cho chính họ cũng như cho dân chúng đi theo. Họ thiếu một hệ thống tư tưởng hay triết lý để làm kim chỉ nam cho những suy nghĩ và hành động của mình. Họ cũng thiếu sự quan tâm cần thiết tới việc phát triển bản thân và hội nhóm để trở nên đủ tâm lẫn tầm cho mục tiêu dân chủ mà họ theo đuổi. Khó hơn cả việc trên là bồi đắp một nền tảng nhận thức và ý thức về dân chủ cho dân chúng. Dân chủ không đơn thuần là một thể chế mà còn là một giá trịmmm
30 Tháng Giêng 2019
Có thể khẳng đinh rằng mọi chính quyền đều không bao giờ chấp nhận đối lập. Chúng sẽ bằng mọi cách dùng bộ máy công an, quân đội để tiêu diệt lực lượng này ngay từ trong trứng nước. Chúng sẽ dùng hiến pháp do chúng thảo ra để đặt các tổ chức đối lập ngoài vòng pháp luật. Tuy nhiên không phải vì thế mà người dân buông xuôi và đổ thừa tại cái còng và khẩu súng nên mình không làm được. Nếu họ không muốn chết thì họ phải bằng mọi cách thông minh, gan dạ nhất dựa vào dân để hình thành các tổ chức đối lập trong lòng chế độ.
30 Tháng Giêng 2019
Những con người mà chính quyền vu là "bọn phản động" thực chất họ không muốn bạo động chém giết gì cả, mà chỉ muốn những người CS nhượng bộ. Và tại sao không chịu ngồi chung với người chỉ trích mình nhỉ? Loài vật nó còn biết đâu là an toàn còn con người CS sao lại không nhận ra điều đó? CS rất nặng về tâm lý sắc máu thù hằn luôn sẵn sàng chém giết ai không phải phe mình. Đó là chất CS, họ đã suy bụng ta ra bụng người nên ĐCS mới xem người đòi yêu sách một cách ôn hòa là KẺ THÙ, trông rất đáng sợ. Tôi không biết bao giờ con người CS mới nghĩ ra những gì đang diễn ra xung quanh họ là vô hại nhỉ?
28 Tháng Giêng 2019
,… qua đó các bạn có thể tìm được những người bạn có cùng quan điểm,, ý thức chính trị. Các bạn kết nhóm với nhau 3,5,7,.. người. Nhiệm vụ quan trong của mỗi thành viên của nhóm là làm sao mời được càng nhiều các bạn trẻ tham gia nhóm càng tốt. Và đây là nhiệm vụ chính và xuyên suốt. Các bạn cùng nhau tìm kiếm và chia sẻ các kiến thức về chính trị, dân chủ, kỹ năng đấu tranh, hoạt động,… Khích lệ và cổ vũ lẫn nhau, giúp nhau cùng hoàn thiện bản thân để trở thành những người hữu ích phục vụ Nhân dân và Tổ quốc.
28 Tháng Giêng 2019
Cần nói thẳng rằng, nếu đảo chính là cuộc lật đổ bọn cầm quyền độc tài, hủ lậu, cố sống cố chết đẩy dân đẩy nước vào cuộc sống nghèo đói, bất hạnh, kìm hãm sự phát triển của đất nước; thủ phạm của tình trạng tham nhũng, bất công, phản dân chủ... thì cuộc "đảo chính" đó cần được ca ngợi chứ không phải là lên án, dè bỉu. Hợp hiến cũng cần, nhưng trước hết và trên hết, đó là hợp lòng dân. Cái thứ "hiến" chỉ do một nhóm người đặt ra phục vụ cho chính nó thì chỉ đáng vứt vào sọt rác.