BÚN MẮNG - CHÁO CHỬI

22 Tháng Ba 201511:42 CH(Xem: 851)
BÚN MẮNG - CHÁO CHỬI
ebc856ac6ef147d19...ccf604c0-36fe4b3
Gần đây, trên tờ Giáo Dục Việt Nam có một loạt bài khá thú vị về phong cách phục vụ tại một số tiệm ăn ở Hà Nội. Loạt bài do nhiều người viết. Giới nghiên cứu có; giới phóng viên có; giới độc giả cũng có. Nhiều người kể lại những kinh nghiệm cụ thể mà mình từng mắt thấy tai nghe hoặc có khi chính mình là nạn nhân của thứ văn hóa “bún mắng cháo chửi” ấy. Sau đây là vài phóng sự được trích đăng từ báo chí trong nước.


Quán cháo sáng đông nghẹt khách không còn một chỗ trống, có người không tìm được chỗ ngồi đành bê tô cháo đứng chờ để người khác ăn xong rồi thế chỗ. Kỳ lạ thay, lẫn trong tiếng loang choang của bát đĩa, xoong nồi là tiếng chửi xoe xóe của bà chủ mặt đỏ phừng phừng. Bà ta rủa xả bới móc một cách bài bản, đôi khi rất độc địa và đặc biệt… những lời đó là bà ta chửi khách. Và cứ như vậy, chủ quán thì chửi thật lực, khách thì vẫn “ngoan ngoãn” ngồi ăn… đôi lúc còn “nhoẻn cười” hiền lành. Ở Hà Nội đang tồn tại vô khối những quán ăn kỳ quặc như thế. 

Cháo chửi danh bất hư truyền. Xin bắt đầu bằng một đoạn “hội thoại” sau đây tại quán cháo sáng trong con hẻm nhỏ trên phố Nguyễn Như Đổ. 

- “Ôi, cháo ở đây đắt nhỉ, có một bát cỏn con mà bà tính tới 30.000 đồng”, người thanh niên vừa móc ví trả tiền, vừa phàn nàn.

 Bà chủ quán đang nhanh tay múc cháo cho khách, nghe thế liền khựng lại, đổ toẹt bát cháo vào nồi, quắc mắt thách thức: 

“Giá cả ở đây thế, ăn không nổi thì biến, đây không thiết”.

Người khách giật mình tròn mắt nhìn bà chủ, gương mặt đỏ ửng vì xấu hổ. Anh cự lại, giọng đã bắt đầu gay gắt:

“Cháu chỉ nói thế thôi chứ có lằng nhằng tiền nong gì đâu mà bà to tiếng”.

Tưởng thế là đã xong, ai ngờ, bà chủ tiếp tục “xả”:

“Thế mà còn không lằng nhằng à, nếu anh không có đủ tiền thì tôi cho luôn, lần sau đừng vác mặt đến đây nữa nhé, nhìn lịch sự thế kia hóa ra cũng là đồ giẻ rách”.

Đến giờ thì anh chàng thực sự “kinh hãi”. Anh trợn mắt định nói một câu gì đó nhưng rồi lại thôi, rút phắt tiền trả rồi đi thẳng. Quán vẫn đông nườm nượp khách vào ra, trật tự và ngăn nắp. Chỉ có tiếng bà chủ già ngồi sau nồi cháo nghi ngút khói cứ luôn miệng nhiếc móc. 

Bà Mễ vừa múc cháo cho khách, vừa luôn miệng chửi bới.  Các cụ xưa thường dạy rằng, “trời đánh tránh miếng ăn”, nghĩa là dù có thế nào đi chăng nữa thì lúc ăn uống, nên để không khí vui vẻ. Người Hà Nội, với lịch sử lâu đời đã mang trong mình những nét truyền thống tinh hoa của văn hóa ẩm thực. Người ta ăn không phải để no bụng mà ăn uống còn là thú thưởng thức. Những quán ăn mở ra để phục vụ thực khách thì phải coi trọng và làm cho khách nhớ nhà hàng. Nhưng, ở Hà Nội, đâu đó trên những con phố cổ ngàn năm, những gánh hàng rong vỉa hè đá xanh đang tồn tại một thứ văn hóa ăn uống kỳ lạ: vừa ăn vừa nghe chửi. Có nhiều “thể loại” chửi đang hàng ngày diễn ra tại những quán ăn kỳ quặc này. Có bà chủ thì chửi nhân viên, có bà lại mắng khách xơi xơi, có bà lại thích chửi đổng, chẳng nhằm vào ai… Vừa rà xe máy đến quán cháo trên phố Nhà Thờ mà nhiều người vẫn kháo nhau rằng: “Có bà chủ chửi hay nhất Hà Nội”, tôi đã phải nghe những lời rủa xả của bà với anh chàng trót chê bát cháo đắt.

Tôi rụt rè hỏi:
“Để xe ở đâu được hả bà?”.

Bà chủ vẫn chăm chăm vào bát cháo, nói như quát:
“Chỗ để xe chỉ có thế thôi, muốn để đâu thì để, nếu không còn chỗ thì để lên mái nhà này này”.

Vừa dựa vào chiếc ghế nhựa, tôi như dựng người dậy bởi tiếng quát:
“Anh kia, ăn gì thì gọi rồi bê vào chứ, định bắt người ta hầu tận mồm à”.

Đến giờ thì tôi thực sự hoảng vì cung cách phục vụ có một không hai này. Mấy người khách vào sau hỏi menu món ăn liền bị bà chủ “dằn mặt”:
“Ở đây già tôi chỉ có mỗi cháo gà thôi, ăn được thì ăn, không ăn được thì bước”.

Tôi run rẩy bê bát cháo, miệng im thít không dám nói nửa lời, thỉnh thoảng lại giật mình thon thót tiếng chửi mắng choang choác vang lên. Có người vô ý vứt giấy lau miệng xuống sàn, bà “xỉa” ngay:

“Trông người thì có văn hóa mà sao vô văn hóa nhỉ”.

Người nào ăn chậm, ngồi lâu uống trà, bà nhắc ngay:

“Ăn mỗi bát cháo mà ngồi lâu thế, định mọc rễ ở đó à”.

Có cô gái trẻ ăn vận lịch sự bước vào, khi ăn xong gọi tiếp hai xuất nữa mang về. Cô dặn thêm:

“Bà cho nhạt đi một chút, hôm trước hơi mặn ạ”.

Bà chủ nghe thế, ngửa mặt, trợn mắt:

“Mồm cô làm sao thế, trăm vạn người ăn có ai kêu ca gì đâu mà cô kêu mặn, nếu không ăn được thì lần sau đừng vác mặt đến nữa nhé”.

Cô gái còn đang lúng búng định giải thích thì bà chủ đổ toẹt luôn hai bát cháo vào nồi:

“Thôi, tôi không bán nữa, bán cho cô có ngày tôi sập tiệm”.

Chửi cứ chửi, ăn vẫn ăn Bà chủ kiêu căng, tục tĩu như thế nhưng điều kỳ lạ là khách khứa vẫn nườm nượp vào ra, giờ cao điểm không có chỗ ngồi, khách phải bê ghế nhựa ngồi tràn ra vỉa hè, ngay sát mép cống. Chị Thùy, nhà ở đường Phan Đình Phùng thì thầm kể:

“Lần đầu tiên vào ăn quán này, tôi suýt sặc vì nghe những lời nhiếc móc, xúc xiểm. Nhưng ăn ở đây vừa ngon vừa rẻ lại gần nhà nên hay tiện đường ghé vào, lâu dần trở thành quen, giờ thì vô cảm rồi. Bà ta chửi ai thì chửi, miễn đừng đụng đến mình là được”.

Nhiều người hiếu kỳ, muốn được tận mắt chứng kiến kiểu ăn uống quái gở này, nhưng họ đã không chịu nổi nhiệt, ăn một lần rồi thề không bao giờ quay lại. Có người mới ăn lần đầu, “choáng nặng” trước cung cách phục vụ nên cự lại. Bà chủ được thể, chửi càng hăng, càng tục. Khách cũng chẳng vừa, lôi hết vốn liếng đáp lại. Có nhiều hôm, quán ăn ồn ã tiếng cãi vã như vỡ chợ. Chị Hòa, con cái cả của bà Mễ cũng đã ngoài 40 tuổi. Chị cũng nối nghiệp gia đình, mở một quán bán cháo gà gia truyền gần đó. Chị kể: “Mẹ tôi quê gốc Nam Định, lấy chồng rồi theo chồng lên đây sinh cơ lập nghiệp. Vào những năm 80 của thế kỷ trước, quán cháo gà bây giờ chỉ là gánh hàng rong vỉa hè gần cổng chợ Đồng Xuân. Hồi đó, cuộc sống chưa no đủ như bây giờ, món cháo gà vỉa hè giá rẻ ấy trở thành đặc sản của dân lao động ngoại tỉnh”.

Bà Mễ tục tằn, bộc trực theo kiểu nông dân, gặp đâu chửi đó, lại chửi rất tục, có bài hẳn hoi nhưng chửi xong quên ngay. Những người đến ăn cháo đều là dân lao động nghèo khó, quen vạ vật nên bạ đâu ngồi đó, ăn chịu rồi quỵt tiền triền miên. Bà Mễ chửi nhiều thành quen miệng. Bây giờ ngoài món cháo chính, khách hàng còn được khuyến mại thêm “món chửi”. Tiếng lành đồn xa, tiếng dữ cũng đồn xa, gánh cháo gà thời ấy đã trở thành một địa chỉ ăn uống quen thuộc của nhiều người. Có thời điểm khách đến đông quá, bà Mễ đành văng tục để đuổi bớt khách đi. Khách chẳng những không đi mà lại càng đông hơn, bà Mễ chửi bới lại càng hăng máu hơn.

Có lần, bà Mễ chửi phải đám thanh niên côn đồ, chúng chửi lại không nổi liền cầm gạch đá đập vỡ hết bát đĩa, tủ hàng. Chị Hòa kể: “Chúng còn đánh bà phải nằm viện mất mấy tuần. Sau lần đó, tưởng bà hãi quá mà bỏ thói quen chửi khách nhưng bà vẫn chứng nào tật đó”. 

Biến tướng món ăn kỳ quặc. Chẳng hiểu về nguyên do gì, món chửi này cũng manh nha hình thành, rồi biến tướng quái dị ở một số quán phở, bún, cháo đêm ở Hà Nội. Từ quán bún lưỡi trên phố Ngô Sỹ Liên, phở đêm Cầu Giấy, phở Bát Đàn, cháo Nguyễn Như Đổ. Họ chửi tục tĩu hơn, vô văn hóa hơn và ngày càng đông khách hơn. Những kiểu chửi này tạo thành một thứ mốt để hút khách, làm cho khách nhớ mà quay lại. Họ phát hiện ra một quy luật ngược đời: “Lượng khách vì bị nghe chửi mà bỏ quán ít hơn nhiều lượng khách bị nghe chửi nhưng vẫn mặt dày quay lại”. Để giảm bớt sức nóng cho khách, nhiều chủ quán quay sang chửi nhân viên. Quán bún lưỡi trên phố Ngô Sỹ Liên là một dạng như thế. Chủ quán mặt bóng nhẫy, tầm 50 tuổi, quê gốc Hà Tây cũ. Mấy cháu nhân viên dáng vẻ quê mùa sau mỗi câu chửi của bà chủ thì quắn chân lên mà chạy, không dám cãi một lời. Tôi có may mắn được chứng kiến nhiều lần kiểu “trị” nhân viên.

Một bận, chẳng hiểu có việc gì mà một cô bé đến muộn, bà chủ gọi lại, cầm con dao bầu “chém gió” trước mặt, miệng năm miệng mười:
“Mày ở nhà chôn bố mày hay sao mà giờ mới vác thớt đến. Không làm nữa thì biến, đừng để tao ngứa mắt”.

Con bé cúi mặt cun cút đi bê cháo. Chạy chậm một chút để khách giục là bà hét tướng lên:
“Con chết đâm chết chém kia, mày ăn phải cái gì mà ì ra đó, sao lúc giai gọi thì mày chạy nhanh thế hả con”.

Khuôn mặt bà chủ góc cạnh, tiếng chửi nghe đến chói tai. Tranh thủ lúc vãn khách tôi hỏi một bé gái chừng 15 tuổi, khuôn mặt đen nhẻm đang hí húi rửa bát:
“Bà chủ chửi ghê thế, sao không kiếm chỗ khác làm hả cháu”.

Câu trả lời của nó làm tôi bất ngờ:
“Bà ấy cố tình chửi thế để khách nghe cho vui thôi, bọn cháu nghe mãi quen rồi”.

Tôi ngẩn người suy nghĩ: “Mấy đứa nhân viên nhà quê nghèo khổ kia đang trở thành công cụ cho cái thú ẩm thực kinh dị của rất nhiều người”. 

Cùng nhau bài trừ.  Nhẹ nhàng hơn những kiểu chửi bới, lăng mạ ấy, nhiều quán ăn hiện nay thấy mình đông khách, có uy tín một chút là quay ra kiêu căng, thái độ với khách rất khó chịu. Khách ăn uống trả tiền đàng hoàng, nhưng có cảm giác như thể phải đi xin ăn. Họ cằn nhằn, văng tục với nhau ngay trước mặt những cụ già lớn tuổi. Nói về những quán ăn với những chiêu hút khách kiểu “hạ tiện” nêu trên, nhà Hà Nội học Nguyễn Vinh Phúc, một người đã có nhiều năm nghiên cứu về văn hóa Hà Nội cho biết: 

“Những quán ăn này manh nha phát triển tại Hà Nội mấy năm nay. Những kiểu quán ăn như thế rất vô văn hóa, không chấp nhận được. Dù thế nào đi nữa thì với một quán ăn, khách chính là ân nhân, đem lợi nhuận cho chủ quán, đáng lẽ họ phải tri ân khách phục vụ khách tốt hơn để lần sau còn quay lại”. 

Đáng tiếc là nhiều người vì ham rẻ, vì tò mò, vì văn hóa ăn uống còn hạn chế nên vô tình cổ xúy cho những kiểu ăn uống này. Điều đó gây nên ấn tượng xấu cho khách khứa bốn phương về thăm Hà Nội. Theo ông Nguyễn Vinh Phúc, chúng ta nên tẩy chay họ, lần sau không đến nữa và rủ nhiều người cùng tẩy chay. Chỉ cần lượng khách giảm đi, túi tiền bị ảnh hưởng thì chắc chắn họ sẽ phải hành xử có văn hóa hơn.

Vũ Minh Tiến
http://ltxcvntls.clicforum.com/t1771-BUN-MANG-CHAO-CHUI.htm
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
25 Tháng Chín 2020
Đứng trước thành công của trường Tôn Đức Thắng, lẽ là chính quyền CS Việt Nam nên tháo bung cơ chế cho những cây đa cây đề lâu năm kia được phát triển thì ngược lại, chính quyền CS đang dung túng cho Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam ngang nhiên trấn lột 30% lợi nhuận trái với quyết định thủ tướng về việc cho phép trường Đại Đọc Tôn Đức Thắng được tự chủ. Bị trấn lột thì còn gì là tự chủ nữa? Chưa hết, Tổng Liên Đoàn còn cách chức hiệu trưởng trái luật đại học. Manh động hơn nữa là ông Bùi Văn Cường đã xua công an bắt giam giảng viên của trường là ông Phạm Đình Quý. Tất cả hành động của Tổng Liên Đoàn và ông Bùi Văn Cường đều vô pháp nhưng chưa thấy phản ứng của chính quyền CS. Lý do vì sao ông Cường dám táo tợn chà đạp lên luật pháp như vậy?
25 Tháng Chín 2020
Những người này đang ra sức hô hào: “muốn diệt cộng sản, muốn xoá bỏ đảng con lừa, hãy bầu Tổng thống Trump”. Cứ như thể trong một xã hội dân chủ và đa nguyên như nước Mỹ, người ta muốn xoá bỏ đảng đối lập là chuyện nhỏ vặt, là chuyện đùa của bọn trẻ con hay trò chơi chính trị bẩn thỉu của bọn độc tài cộng sản. Họ còn muốn ông Trump làm Tổng thống thêm 2 hay 3 nhiệm kỳ nữa. Tất cả đều trái lại những lời hô hào dân chủ mà họ lên tiếng từ 1975 đến giờ: chống độc tài toàn trị, tự do dân chủ cho Việt Nam, tự do ngôn luận và tín ngưỡng cho dân tộc Việt Nam, đa nguyên đa đảng,...
25 Tháng Chín 2020
Đừng bao giờ quên rằng nội các của Trump trong tháng sáu năm nay đã yêu cầu Tối Cao Pháp Viện hủy bỏ đạo luật về Obamacare - chính sách bảo hiểm y tế cho người nghèo được thực hiện dưới thời cựu TT Barack Obama – nhưng không thành công. Trong nhiệm kỳ đầu Trump còn e ngại sự chống đối mạnh mẽ của người dân nên chưa dám mạnh tay, nếu đắc cử nhiệm kỳ 2, chắc chắn Trump sẽ thực hiện xóa bỏ hoàn toàn Obamacare trong trường hợpđảng CH chiếm đa số ở lưỡng viện quốc hội.
25 Tháng Chín 2020
Kể cả những người vì phản kháng chính sách của nhà nước có bắt họ bao nhiêu cũng không thể bịt được miệng và mắt nhân gian. Đấy không phải là biện pháp lấp lỗ hổng "chính trị sai trái" của nhà nước, nó chỉ làm cho người ngoài thấy Việt Nam xứng đáng là một mảnh đất mà tội phạm đã không còn phân biệt, từ một em bé giật ổ bánh mì khi đói bị giam 3 năm cho tới một ông quan lấy của công vài ngàn tỷ lại ngồi tù cũng ba năm vì có công với cách mạng. Không những vô địch về tội phạm, Việt Nam còn vô địch về hệ thống công quyền khi nội các của ông Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có đến 131 Thứ trưởng....
24 Tháng Chín 2020
Người có nhân cách không khuyến khích bạo động. Khi một nhà chính trị nói câu “hãy đánh người đi, tôi sẽ trả tiền luật sư” trước ống kính của truyền thanh, trước mặt nhiều người tham dự buổi vận động tranh cử thì chính cá nhân đó đã khuyến khích bạo động để người ủng hộ mình chống lại người không ủng hộ mình bằng sự bạo động. Khi mà một nhà chính trị, trước ống kính của truyền thông nói rằng “tôi đứng tại đường số 5 và có thể bắn chết một người mà tôi sẽ không bao giờ mất phiếu từ người ủng hộ tôi” để thấy máu bạo động, tâm bạo động của nhà chính trị đó ra sao. Họ sẵn sàng làm những hành động bạo động, hoặc...
24 Tháng Chín 2020
Sự ra đi của bà Ruth Bader Ginsburg – một trong 9 thẩm phán của Tối Cao Pháp Viện Mỹ - vào ngày 18.09.2020 là một bằng chứng cho thấy đa số người Việt thường chỉ kết luận sự việc theo cảm tính. Trên mạng xã hội như Facebook nhiều người Việt đã nhục mạ, chỉ trích, thậm chí nguyền rủa bà Ruth Bader Ginsburg thậm tệ, dù trước đó có thể nói không sợ sai lầm rằng họ không hề biết bà là ai. Tại sao vậy? Chẳng qua bà là một trong chín chánh án của Tối Cao Pháp Viện (TCPV), được tổng thống Bill Clinton đề cử năm 1993, là người thuộc đảng Dân Chủ...
24 Tháng Chín 2020
Từ khi thành lập cho đến khi cầm quyền, cộng sản (cs) VN đã phê bình gắt gao trong sinh hoạt và dùng kỷ luật lẫn thủ đoạn để loại trừ nhân sự không đạt tiêu chuẩn của đảng đề ra. Sự phê bình của cs chỉ thoái hóa khi có sự tranh chấp nội bộ. Nhưng tuyệt đối cs không có tinh thần đấu tranh "ngây thơ, lãng mạn, tiểu tư sản, anh hùng cá nhân"... nhưng đối với phe không cs (gọi là quốc gia hay dân tộc) thì rất nhiều khuyết tật chỉ vì thiếu phê bình. Cũng như bạn, họ nghĩ rằng: Đóng cửa bảo nhau thì sai lầm sẽ biến mất (cũng Tổng Thống Trump nói rằng tới mùa hè thì Covid-19 sẽ biến mất). Đó là ngây thơ.
24 Tháng Chín 2020
Ông Thưởng mạnh miệng cho rằng cái hội mà ông ta đang cổ vũ là “muốn sánh ngang với triết học Hy Lạp - La Mã” và tự ca ngợi rằng “…trước hết là đổi mới tư duy, đã đem lại cho chúng ta nhận thức đầy đủ hơn, đúng đắn hơn về chủ nghĩa tư bản, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên xã hội chủ nghĩa…” Thói quen lắp ráp những lời hoa mỹ cộng sản đã góp phần làm ông Thưởng vô tình thọc gậy bánh xe và góp phần phê bình ông Nguyễn Phú Trọng, Tiến sĩ xây dựng đảng, từng công khai nhìn nhận rằng không ai biết cái chân diện mục của chủ nghĩa xã hội là như thế nào, ít nhất tới hết thế kỷ này…
23 Tháng Chín 2020
Các bạn có thể đưa ra các khẩu hiệu trên Facebook cá nhân, Fanpage, Youtube, Blog,… như: “Đất nước là của Nhân dân Việt Nam, không phải của Ban chấp hành TƯ, Bộ Chính trị đảng csVN”; “Quyền quyết định và bầu chọn người lãnh đạo đất nước thuộc về Nhân dân, không phải là quyền của Bộ chính trị đảng csVN” Thứ hai, Sử dụng MXH như Facebook, Youtube, … để bày tỏ khát khao tự do dân chủ, tự do biểu lộ quan điểm chính trị khác biệt, mong muốn được tự do thành lập và hoạt động đảng phái chính trị.
23 Tháng Chín 2020
Nếu không có đủ sức mạnh để chế ngự cái ác, theo một góc độ nào đó, cái lương thiện sẽ trở nên xa lạ và bị cô lập rồi dần lụi tàn bởi cái ác lấn át và huỷ hoại. Cái lương thiện trở nên tốt đẹp khi nó có đủ sức mạnh, như chỉ Thượng đế hoặc sứ giả của Ngài mới có đủ khả năng để chế ngự ác quỷ vậy, chứ không phải là những người lương thiện bằng cách trở nên tĩnh lặng trước cái ác.