Tự do được xem thông tin (freedom of information)

11 Tháng Mười 20166:15 SA(Xem: 1160)

 TỰ DO ĐƯỢC XEM THÔNG TIN (FREEDOM OF INFORMATION)

hun (1)

 




Phạm Quang Tuấn




Nhân trả lời 1 nhà báo: Được biết rằng ở một nền dân chủ như Úc, vấn đề môi trường luôn được đặt ra hàng đầu. Thế nhưng ở Việt Nam, hội đồng những nhà khoa học lại không được phép tiết lộ thông tin về những chất độc hại trong nước biển miền Trung lúc xảy ra thảm họa Formosa, mặc dù họ đã có kết quả phân tích. Trong tư cách một nhà khoa học, giáo sư Phạm Quang Tuấn bình luận như thế nào về sự cấm cản này?

Trả lời:

Úc cũng như tất cả các nước dân chủ khác có đạo luật Tự Do Xem Thông Tin (Freedom of Information Act). Theo đạo luật này thì tất cả công dân có quyền đòi hỏi được xem các thông tin, tài liệu của chính phủ, còn gọi là “quyền được biết” (right to know). Luật này dựa vào nguyên tắc rằng dân chúng phải có đầy đủ thông tin để bảo đảm có một chính quyền minh bạch, công khai và có trách nhiệm (government transparency, openness and accountability). Có một quy trình rõ ràng để mỗi công dân (hoặc hội đoàn, tổ chức…) đòi hỏi xem tài liệu của chính phủ. Quy trình này tiêu biểu như sau:

1. Các cơ quan chính phủ phải công bố danh sách các tài liệu họ đã dùng để đi đến một kết luận hay quyết định. Việc này là đương nhiên, không ai yêu cầu cũng phải làm.

2. Dựa theo danh sách đó, người dân yêu cầu gửi tài liệu cho họ. Nếu sợ danh sách không đầy đủ thì ghi rõ là xin cung cấp tất cả các tài liệu về vấn đề.

3. Nếu cơ quan không chịu gửi, thì nộp đơn xin và dẫn viện Luật Tự Do Xem Thông Tin. KHÔNG CẦN VIỆN DẪN LÝ DO NÀO HẾT (tức là không cần giải thích tại sao mình cần các tài liệu đó), vì đây là quyền đương nhiên của công dân.

4. Cơ quan phải trả lời trong một thời hạn nhất định (chẳng hạn ở bang Victoria là 45 ngày).

5. Cơ quan chỉ có thể từ chối cung cấp tài liệu nếu có một trong những lý do đã xác định trước trong luật (những biên bản bàn luận nội bộ, bí mật thương mại, phương hại kinh tế hay an ninh quốc gia…)

6. Nếu cơ quan không chịu cung cấp tài liệu thì có thể kiện với Ủy Viên Tự Do Thông Tin (Freedom of Information Commissioner), một chức vụ có quyền hạn rất lớn và độc lập với các cơ quan chính phủ khác.

Ngoài ra, nếu có biến cố lớn gây ảnh hưởng và quan tâm đáng kể trong dân chúng, tương tự như vụ Formosa chẳng hạn, thì thường là dân chúng sẽ làm áp lực và chính phủ Úc sẽ mở một cuộc điều tra độc lập, cao nhất là dưới dạng “Royal Commission” (Ủy ban Hoàng gia). Chữ “hoàng gia” đây có thể hiểu là có quyền hạn rất lớn, ngang hay trên chính phủ. Người đứng đầu ủy ban điều tra này được chọn từ những người có thành tích và uy tín lớn trong xã hội nhưng không nằm trong chính phủ, và thường là một quan tòa có uy tín (nên nhớ tư pháp ở Úc và các nước dân chủ hoàn toàn độc lập với chính phủ, vì hiến pháp của họ theo cơ cấu Tam Quyền Phân Lập). Ủy ban này có quyền xem tất cả các tài liệu liên quan đến vấn đề, phỏng vấn, tra hỏi bất cứ ai từ thủ tướng trở xuống, thuê chuyên viên nghiên cứu thêm, v.v., và mọi tài liệu, kết luận đều thuộc về công chúng.

Một cơ chế nữa để bảo đảm minh bạch là chế độ đa đảng ở Úc và các nước dân chủ. Nếu đảng cầm quyền cố ý dấu diếm thông tin, ngang nhiên hay lén lút xâm phạm luật tự do thông tin (hay bất cứ luật nào khác) thì đảng đối lập sẽ lập tức lên tiếng, báo chí sẽ đăng tải rộng rãi, và nếu họ (đảng đối lập) có lý thì áp lực của công luận sẽ bắt buộc chính phủ phải giải quyết bằng cách công khai hóa thông tin hoặc lập Ủy ban Điều tra hay Ủy ban Hoàng gia.

Một yếu tố nữa cần thiết để bảo đảm chính phủ minh bạch là tự do báo chí. Có luật minh bạch thông tin nhưng không có tự do báo chí thì dù có đối lập cũng không lên tiếng được, có lên tiếng cũng chẳng ai nghe, và nếu có nghe cũng chẳng làm được gì.

Xem đó thì VN còn rất nhiều cái cần sửa đổi trước khi có thể có sự minh bạch trong chính quyền. Không phải chỉ ra một vài đạo luật là đủ. Phải có tam quyền phân lập, phải có đa đảng, tự do báo chí, tự do lập hội, phải triệt bỏ hệ thống một đảng lãnh đạo trong mọi từng lớp, cơ quan, hội đoàn. Nếu tất cả các tòa án, luật sư, quan tòa, báo chí, ủy ban điều tra, cơ quan nghiên cứu… đều không độc lập mà bị chỉ huy, lãnh đạo bởi một đảng thì làm sao có sự đối lập, độc lập và minh bạch được.

nguồn: https://anhbasam.wordpress.com/2016/10/11/10-397-tu-do-duoc-xem-thong-tin-freedom-of-information/#more-176318

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
21 Tháng Tám 2019
Thứ nhất Cải cách Ruộng đất đã giết 172 ngàn người để cào bằng sự đói nghèo ra toàn xã hội. Thứ nhì là cuộc nội chiến 21 năm đã tốn từ 3 đến 4 triệu sinh mạng để rồi sau đó đồng bào ly tán vì chạy trốn CS và nhân dân ở lại thì lầm than đói khổ. Thứ 3 là đến hôm nay, Việt Nam đang dần dần bị Trung Quốc thôn tính bằng xâm lược mềm lẫn xâm lược cứng. Tất cả những điều ĐCS đã làm ấy, không ít những thảm họa của nhân dân nhưng ĐCS lại bắt dân phải vinh danh nó như những ngày lễ lớn, thật là đau đớn không gì bằng.
21 Tháng Tám 2019
Khi đất nước đầy rẫy, lúc nhúc các lãnh đạo chân dài, hot girl, cô chiêu cậu ấm và nam thần, thì tương lai của Việt nam sẽ đến đâu? Có lẽ không cần trả lời thêm, cũng không cần hỏi thêm mà ngay bây giờ, chính những người làm việc trong hệ thống công quyền cũng cần phải hành động, bởi hành động là vì chính tương lai, chính cái hủ gạo, nồi cơm của gia đình họ. Nếu nói rộng ra một chút, đương nhiên, đảng Cộng sản muốn tồn tại, họ phải dẹp bỏ hot girl, chân dài, nam thần và cô chiêu cậu ấm trong hệ thống càng sớm càng tốt...
20 Tháng Tám 2019
Kinh tế chao đảo và không có dấu hiệu hồi phục làm cho Bắc Kinh nôn nóng. Những dự án thế kỷ như “Nhất đái nhất lộ” coi như chờ ngày tống biệt. Thậm dư ngân sách ngày một ít đi, thị trường chứng khoán bấp bênh và chưa có ngày nào dấy lên chút hy vọng xanh sàn. Tăng trưởng liên tục sụt giảm và chưa có dấu hiệu chững lại, người dân các vùng đất nông thôn tiếp tục bị thiên tai và kinh tế suy giảm đe dọa, đã vậy cuộc chiến thương mại kéo theo hàng trăm công ty lớn rời khỏi Trung Quốc đã làm Bắc Kinh giận dữ và tìm mọi cách phản công. Sức đâu nữa mà đánh nhau với Việt Nam chỉ để tranh giành một chút biển...
19 Tháng Tám 2019
Các cuộc bầu cử do nhà cầm quyền cộng sản tổ chức đều chỉ là hình thức khi mà các công dân không phải đảng viên đảng CSVN khi ứng cử thì đều bị loại. Và các cơ quan do đảng CS kiểm soát đã lựa chọn các ứng cử viên theo ý muốn của họ, người trúng cử đã được quyết định từ trước. Thậm chí các vị trí lãnh đạo sẽ được bầu trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2021 thì nay đã được Ban chấp hành trung ương khóa 12 quyết định từ tháng 6 năm 2019. Về kinh tế, hiện nay các doanh nghiệp tư nhân vẫn bị phân biệt đối xử và bị cạnh tranh không bình đẳng với cách doanh nghiệp mang danh là doanh nghiệp nhà nước do đảng CS thành lập...
19 Tháng Tám 2019
Nói vậy để thấy tương lai giáo dục Việt Nam sẽ về đâu và bị điều khiển bởi thứ gì. Nói vậy để thấy tại sao Việt Nam có nhiều giáo sư, tiến sĩ vừa giỏi về kiến thức, chuyên môn lại vừa giỏi làm quản lý nhưng Phùng Xuân Nhạ nói ngọng líu lo (níu no), phát biểu không đâu vào đâu, quản lý kém vẫn cứ an trụ vị trí Bộ Trưởng Giáo dục. Bởi Nhạ tuy ngọng về ngôn ngữ, ngọng nhiều thứ nhưng xét về bằng cấp chính trị, Nhạ lại rất sáng, rất “zõ zàng” và đủ sức để đạp qua mọi thứ bằng cấp khác. Nói vậy để thấy trong tương lai, đừng mơ hồ chúng ta sẽ sống trong bầu không khí cởi mở, dân chủ...
19 Tháng Tám 2019
Hiện nay Đcs Trung Quốc đang mong cho dân Hồng Kông hạ nhiệt xuống để họ khỏi phải xả súng, và ĐcsVN cũng ngóng theo cơn địa chấn này và chắc chắn họ cũng mong điều tương tự như quan thầy của họ. Thầy trò 2 anh CS lưu manh không muốn dân Hồng Kông đi quá xa, nhưng nhân dân Việt Nam thì đang muốn. Dân Việt Nam đang muốn dân Hồng Kông tạo ra cơn địa chấn để đòi lại dân chủ cho mình và làm lung lay triều đình Bắc Kinh. Biết đâu, cơn địa chấn Hồng Kông nổ ra lại là tiếng trống bắt đầu cho một thời kỳ suy thoái của Đcs Trung Quốc.
18 Tháng Tám 2019
HD.8 quay trở lại gây kẹt cho trò, chẳng còn biết đường mô là lần, trách thầy khi rút ra sao chẳng báo trước rằng ít hôm sẽ trở lại, thì trò không nổ banh nóc nhà để nay không chỗ núp… Tóm lại HD.8 vẫn còn đang hoạt động với chương trình đã định của nó, và thừa biết thằng đầy tớ Ba Đình, không dám một ly ông cụ đi trật ra ngoài kịch bản do chủ Bắc Kinh vạch ra, hơn nữa Tầu cộng cũng chẳng phải tôn trọng dư luận cộng đồng quốc tế gì sất, vì thừa biết quốc tế chỉ quan tâm đến con đường hàng hải biển Đông, còn chuyện nội bộ thày trò Hán phỉ nếu nói chỉ là có lệ.
14 Tháng Tám 2019
Nói cho cùng, sức mạnh của Trung Cộng không vững bền như nhiều người tưởng. Chính quyền Trung Cộng đang vất vả tính bài toán sinh tồn từng ngày từng giờ trong khi chính phủ Hoa Kỳ không hề tốn công tốn sức tính đến loại bài toán như vậy. Sự kèn cựa của Trung Quốc với Hoa Kỳ chỉ xảy ra trong một thời gian rất ngắn trong lịch sử trước khi Trung Quốc tự nổ tung rồi chết như Liên xô trước đây thôi. Đó là tất yếu. Giấc Mộng Trung Hoa sẽ tan và Giấc Mơ Mỹ vẫn trường tồn.
12 Tháng Tám 2019
Không một ai có thể phủ nhận sự thật đúng đắn này và đem những học hàm, học vị mình ra để bảo vệ cho một loại ngôn ngữ sao chép, phiên âm từ tiếng Hán, nếu có thì đó là những kẻ vong nô với những tâm hồn nô lệ thâm căn cố đã được truyền qua nhiều thế hệ cho nên mới tiếp tục “kiên quyết” (xin lỗi bạn đọc vì chúng tôi hành văn theo kiểu cs) tiếp tục con đường mù lòa của những não trạng nô lệ, còn những con người yêu nước thì mỗi khi mở miệng cất lời thì nên suy cho nghĩ trước khi nói để chúng ta không dùng những ngôn từ vay mượn của giặc Tàu hôm nay cũng như trong lịch sử tiến hóa của nền văn hóa Việt Nam ngày mai.
12 Tháng Tám 2019
Nhưng một khi đã chấp nhận một nền kinh tế đa thành phần, tự do giao thương thì đảng csVN đã tự mâu thuẩn với chính lý thuyết cộng sản mà mình đang hô hào, bởi vì chủ thuyết cộng sản không có thị trường tự do với nền kinh tế nhiều thành phần mà chỉ có nền kinh tế tập trung tất cả vào tay nhà nước. Những ngôn từ, mệnh đề như “Thời kỳ quá độ đi lên XNCH” chỉ là bịp bợm nhằm định hướng người dân bởi vì đảng csVN không thể trả lời cái thời kỳ quá độ mà họ đang đi sẽ kéo dài đến bao giờ? 10 năm, 100 năm hay 1.000 năm?!.