Trình Độ và Bằng Cấp

24 Tháng Chín 20228:59 CH(Xem: 458)

                                             Trình Độ và Bằng Cấp


hvcs


Vũ Hoàng Anh Bốn Phương





Trong tiến trình tu dưỡng bản thân thì cần phải thay đổi suy tư lẫn lộn của đa số người Việt giữa trình độ và bằng cấp.

Số đông người Việt cho rằng người có bằng cấp tức là người có trình độ. Điều này chỉ đúng ở khía cạnh nghề nghiệp mà bằng cấp người đó đã học ở trường sở. Ngay cả cùng một nghề nghiệp với cùng bằng cấp, nói về trình độ nghề nghiệp của hai cá nhân thì hoàn toàn khác nhau do nhiều yếu tố bên trong lẫn bên ngoài mà cá nhân đó đã từng trải nghiệm. Cho nên trình độ và bằng cấp là hai cái hoàn toàn khác nhau, một trời một vực.

Bằng cấp

Bằng cấp tức là một mảnh bằng được trường trao tặng và cái mảnh bằng đó có thể là nghề nghiệp sống hoặc hoàn toàn không dính dáng gì đến nghề nghiệp của cá nhân đó.

Thí dụ có người học ra bằng bác sĩ y khoa nhưng chọn nghề nghiệp buôn bán, dạy học, hoặc một nghề nghiệp hoàn toàn không dính dáng gì đến ngành y khoa mà người này đã từng học. Đây chỉ là thí dụ điển hình chứ thực tế, đa số khi đã chọn học ngành nào đó thì sẽ hành nghề qua ngành đã học.

Những người có hiểu biết xem bằng cấp chẳng có giá trị là bao nhiêu trong việc đánh giá về một con người. Tuy nhiên, những người có bằng cấp cao, đặc biệt là tiến sĩ, bác sĩ thì họ coi cái bằng cấp của họ to lắm và xem thường người khác.

Có một vị tiến sĩ Việt, hỏi một người trẻ hơn, thuộc thế hệ đàn em hoặc con cháu, về chương trình huấn luyện những người đấu tranh trong nước. Người trẻ đó cho rằng chương trình đó chỉ đạt phần ngọn mà không đạt phần gốc. Thế là ông tiến sĩ nọ, vì tự ái,  nói một câu nghe rất kinh hồn “anh nói thật với em, về mặt trình độ thì em thua anh xa. Đó là sự thật”.

Câu nói đó của ông tiến sĩ nọ là câu nói lầm lẫn giữa cái bằng tiến sĩ và trình độ. Những người xem cái bằng cấp là quan trọng như ông tiến sĩ trên, hiểu sai là khi mình có bằng cấp tiến sĩ không có nghĩa là mình biết tất cả mọi vấn đề. Chưa kể cái bằng cấp tiến sĩ của thời kỳ trước 1975 đối với thế hệ hiện tại của thế kỷ 21 nó chẳng là gì cả. Đơn giản là nếu ai muốn học bằng tiến sĩ thì có thể học được. Người thông minh học thời gian ngắn hơn. Người không thông minh thì học dài hơn. Nói chung đây là sự lựa chọn của mỗi cá nhân là tôi tiếp tục học lên chương trình cao học để từ đó tiến đến bằng tiến sĩ. Nó chỉ nói lên sự thành công, ý chí kiên nhẫn của cá nhân để đạt cái bằng tiến sĩ, bằng cấp cao nhất trong học vấn. Nhưng cái bằng cấp cao đó nó hoàn toàn chẳng nói lên được trình độ và con người của người có bằng cấp tiến sĩ đó.

Thực tế thì có nhiều người ra trường từ những trường đại học nổi tiếng như Harvard, Yale trong nhiều ngành nghề nhưng kết quả là chỉ một số nhỏ thành công lớn trên ngành nghề đã học dù rằng họ ra trường cùng một ngành nghề, cùng một trường nổi tiếng. Tại sao thế? Câu trả lời chính là ở trình độ.

Trình độ

Trình độ được nhìn ở hai góc nhìn khác nhau. Trình độ tổng quát và trình độ nghề nghiệp. Cả hai cái này cần phải phân biệt rõ ràng bởi không thì sẽ dễ bị nhập nhằng mà ông tiến sĩ ở thực tế bên trên đã được nói đến.

Trình độ tổng quát là sự hiểu biết qua kinh nghiệm của cuộc sống, qua sự suy tư ở tận bên trong của tri thức để chính cá nhân đó nhận định vấn đề trên những hiểu biết của bản thân. Tùy theo kinh nghiệm của thực tế cuộc sống, tùy theo tri thức của cá nhân đó ra sao để có thể đưa ra nhận định với những chứng minh đầy thuyết phục hoặc những chứng minh hoàn toàn sai trái bởi kinh nghiệm chưa đủ hoặc bởi tri thức chưa có chiều sâu hầu nhìn vấn đề ở góc cạnh tổng thể.

Trình độ tổng quát không được dạy ở trường sở nào và cũng chẳng có ai cấp cho cái bằng như ở các trường ốc chuyên đào tạo học sinh dựa trên cái đã có; và học sinh chỉ cần học trên những sách vở, trên những lời giảng của thầy cô giáo và đạt điểm thi để được lên lớp hoặc được cấp cái bằng A, B, C, D gì đó.

Ngay cả trình độ tổng quát không có nghĩa là người lớn tuổi, có nhiều kinh nghiệm thì là họ có trình độ cao hơn những người nhỏ tuổi. Cái kinh nghiệm của người lớn tuổi, cái tri thức của người lớn tuổi đôi khi đã không còn hợp thời với những người nhỏ tuổi hôm nay. Thành ra chuyện đi so sánh trình độ để đánh giá ai cao ai thấp thì là chuyện chỉ có những người tự ái -- từ đó dẫn đến tự cao mới làm chuyện đó.

Trình độ nghề nghiệp thì cũng có hai loại tùy theo nghề nghiệp đòi hỏi huấn luyện ở trường hay không cần huấn luyện ở trường. Có những nghề nghiệp đòi hỏi bằng cấp từ trường sở hoặc do kinh nghiệm nghề nghiệp. Thí dụ ngành phi công, người lái máy bay phải qua chương trình huấn luyện từ các trường ốc để có thể lái một chiếc máy bay mà mọi người ngồi trên máy bay đó cảm thấy an toàn.

Có những nghề nghiệp không cần huấn luyện ở trường ốc mà do cha truyền con nối, hoặc do sự ham muốn của cá nhân để tự cá nhân đó học hỏi từ những người khác bởi không có trường ốc để học. Thí dụ những người làm ruộng, làm rẫy. Cha làm ruộng và hy vọng con sẽ tiếp tục mảnh ruộng mà cha để lại sau khi qua đời. Hoặc có những người muốn vào nghề làm ruộng, tự động mua đất và học hỏi từ người khác trên lãnh vực trồng trọt. Thực tế thì có nhiều nghề làm bằng chân tay không cần phải học ở trường sở nào và những ngành nghề này quan trọng trong xã hội nếu thiếu vắng những người làm ngành này. Thí dụ nghề hốt rác, chạy bàn, làm ruộng, làm vườn, quét dọn nhà cửa hoặc văn phòng.

Trình độ dù thuộc loại nào (chuyên nghiệp hay tổng quát) đều dựa vào kinh nghiệm của bản thân cộng với những suy tư từ tri thức bên trong -- để từ đó tạo ra sự khác biệt của những cá nhân, cho dù có cùng một nghề nghiệp nhưng tay nghề lại khác nhau.

Có những người ra trường thực hiện nghề nghiệp theo đúng sự học hỏi từ sách vở. Có những người ra trường thực hiện nghề nghiệp dựa vào sách vở đã dạy nhưng đồng thời biết sáng tạo qua kinh nghiệm, qua những nghiệm luận; và tiếp tục học hỏi để tạo cho tay nghề của mình khác biệt với tay nghề của người khác. Điều này được chứng minh tại sao trong các ngành nghề, có người giỏi, người dỡ (hiểu theo nghĩa chỉ thực hiện theo điều đã học thay vì dùng sự sáng tạo, tiếp tục học hỏi).

Kết luận

Trong cuộc sống của chúng ta, ai cũng cần phải làm một nghề để sống, để nuôi thân. Không phải ai cũng có cơ hội đến trường để học một nghề nào đó. Cho dù học được một nghề nào đó ở trường sở, cái bằng cấp chỉ là giấy chứng nhận đã học xong chương trình học; nó hoàn toàn không nói lên được trình độ của cá nhân đó ra sao trên lãnh vực nghề nghiệp lẫn cuộc sống.

Trong giao tế -- đừng so sánh trình độ của mình với người khác ra sao bởi đó là một việc làm mang nặng cảm tính, chủ quan chứ không khách quan. Chúng ta có thể đánh giá trình độ của một cá nhân qua lối ứng xử của cá nhân đó chứ chúng ta không thể nào so sánh trình độ (nghề nghiệp hay tổng quát) của chính mình với cá nhân đó bởi đây là việc làm không công bằng và không thực tế.

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
03 Tháng Hai 2023
Như vậy, sau hơn 12 năm cầm quyền, ông Trọng vẫn để cho những chứng hư, tật xấu xẩy ra trong cán bộ, đảng viên. Và từ những hạn chế này, nhân dân là người phải lãnh đủ những thất bại do đảng gây ra trong cuộc sống hàng ngày. Nếu ở một nước văn minh có pháp quyền và dân chủ thì người như ông Trọng phải từ nhiệm lâu rồi. Nhưng đảng lại đỗ lỗi cho những nguyên nhân vô thưởng vô phạt như cán bộ sa vào tham nhũng do nền kinh tế thị trường gây ra và do lợi ích cá nhân, phe nhóm thiếu tu dưỡng cách mạng.
03 Tháng Hai 2023
Họ không bao giờ viết, đưa tin về những vấn nạn xã hội, những biến cố gây chấn động cả nước như vụ mất tích bí mật của cháu Thái Lý Hạo Nam, vụ 2 nữ sinh viên đi học quân sự bị cưỡng hiếp, vụ người dân bỏ tiền mua công khố phiếu, trái phiếu bị mất trắng tài sản dành dụm cả đời, vụ bộ thử nghiệm Covid 19, chuyến bay giải cứu hàng chục ngàn USD/ người...những vụ mà kẻ có chức quyền liên hệ đến cấp thứ trưởng, bộ trưởng, chủ tịch nước đang bị cách chức, đi tù…Không ai tìm thấy một dòng đưa tin nào trên những status, bài viết của họ. Hoàn toàn không.
26 Tháng Giêng 2023
Chỉ có khi nào người dân Việt Nam thay đổi tư duy, mong muốn thay đổi thể chế chính trị đang cai trị mình, thay đổi cái xã hội mà mình đang sống, hàng triệu người dân chịu đứng lên, đòi hỏi thay đổi, chấp nhận hy sinh mạng sống để giành lấy, thì khi đó mới đánh động được lương tri nhân loại, được thế giới lên tiếng và ủng hộ, còn nếu vẫn ngậm miệng trong bất mãn thì cứ hãy tiếp tục kiếp sống con cừu trong cái chuồng súc vật mang tên nước CHXHCN Việt Nam!
26 Tháng Giêng 2023
Những người Việt thành công tại nước ngoài rất ít, còn những người Việt hút sách, chây lười, homeless, sống nhờ trợ cấp thì rất nhiều, cho nên sự đóng góp của người Việt tại Mỹ cũng rất khiêm tốn, nhân đây cũng xin can mấy ông bà tranh đấu ‘phong trào’ tại Mỹ đừng nên phong thánh vô tội vạ, cứ thấy ai bị công an cộng bắt đều phong cho họ là “Anh hùng, Anh Thư” cho dù họ chỉ tranh đấu để đòi hỏi đất đai bị cướp, họ đòi hỏi nhân quyền nhưng vẫn chấp nhận sự cai trị của cộng sản, một sự mâu thuẩn đến như thế mà tuyên công kể trạng thì đúng là những câu chuyện hài thời thổ tả!
26 Tháng Giêng 2023
Khi thực trạng năm vừa qua đã như ai cũng biết mà vẫn xem là “thành tích và đóng góp to lớn”, nếu dựa trên… “nền tảng” đó để hành động trong năm mới theo kiểu tư duy của ông Nguyễn Phú Trọng, chắc chắn “quyết tâm mới, khí thế mới, tiến bộ mới, nhiều thắng lợi mới” chỉ có thể là những hậu quả mới, trầm trọng hơn. Nếu còn đinh ninh phải “trông người, ngẫm đến ta”, điều duy nhất để chúc ông Trọng và hệ thống chính trị, hệ thống công quyền do ông dẫn dắt là: “Từ năm tới, có sao nói vậy, nói sao làm vậy” như… thiên hạ!
20 Tháng Giêng 2023
Về đối nội đảng csVN vẫn cố gắng giữ vị trí toàn trị đứng trên luật pháp, họ đứng trên cả ba nhánh tam quyền mà họ tạo ra để làm màu, do đó những bản án buồn cười tại Việt Nam vẫn tiếp tục xảy ra, cùng chung một bản chất phạm tội nhưng hạng thứ dân thì bị xử thẳng tay còn đảng viên thì ưu ái nhẹ nhàng hơn với những khái niệm tào lao như: “gia đình có công với cách mạng”, “có đóng góp nhiều nhưng mới chỉ phạm tội lần đầu”…; từ đó cho thấy cái cơ chế cai trị nước Việt Nam mà đảng quản lý chỉ là một cơ chế tồi tàn hủ bại...
18 Tháng Giêng 2023
Ghép việc “đồng chí” Phạm Bình Minh và “đồng chí” Vũ Đức Đam “thôi” mọi thứ để minh họa cho việc “đồng chí” Nguyễn Xuân Phúc đột nhiên thấy cần... “thôi” luôn và mượn điều đó để cùng lờ đi trách nhiệm của “đồng chí” Phạm Minh Chính – Thủ tướng đương nhiệm – rõ ràng là hết sức phi lý! Không có tác động của... ngoại lực và có thêm những kỹ năng khác ngoài gật và lắc, chắc chẳng có ai điềm nhiên... nhất trí như thế!
17 Tháng Giêng 2023
Quân đội nhiều nước có lực lượng nữ quân nhân nhưng là những đơn vị chính quy, thực sự có khả năng tác chiến hoặc hoạt động hậu cần, y tế, tải thương...Không biết có quốc gia nào trên thế giới có chương trình huấn luyện quân sự cho sinh viên không nhưng ngoại trừ Israel, có lẽ không nước nào huấn luyện quân sự cho nữ sinh viên thành một lực lượng trừ bị cho quân đội. Việc duy trì huấn luyện quân sự cho sinh viên kể cả nữ do đó chỉ còn một mục đích duy nhất: - Vắt sữa, góp phần nuôi sống lãnh đạo quân đội và bộ quốc phòng.
13 Tháng Giêng 2023
Sau sự kiện vừa kể, Trung Quốc đột nhiên bày tỏ sự mềm mỏng hiếm có. Theo Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc thì Trung Quốc mong giữa hai bên sẽ có “sự tôn trọng lẫn nhau”: Hy vọng Mỹ sẽ nhìn nhận Trung Quốc và quan hệ Mỹ – Trung khách quan và hợp lý, hành động vì lợi ích của chính Mỹ và lợi ích chung với Trung Quốc, thu hẹp bất đồng và thúc đẩy quan hệ dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, hòa bình cùng tồn tại và hợp tác cùng có lợi giữa hai quốc gia.
12 Tháng Giêng 2023
Triết lý Phật Giáo là triết lý Phương Đông, tuy nhiên, theo tôi thấy, dường như các lãnh đạo các quốc gia Phương Tây gần với chánh niệm hơn các quốc gia Phương Đông. Ở các nước giàu, họ thường đưa ra những mục tiêu rất thiết thực, rất hữu ích và khả thi. Trước khi thực hiện chính sách, họ nhận diện sai đúng rất tốt nhờ đó quốc gia hạn chế được sự hao tổn nguồn lực một cách vô ích. Cứ thực hiện những chính sách nhỏ cho thật tốt và hoàn thành mục tiêu ngắn hạn thật đạt thì chiến lược lớn sẽ hoàn thành một cách tự nhiên, nhờ đó mà quốc gia cứ thịnh vượng và phát triển.