Nói Về Một Cuộc Cách Mạng Hướng Thượng (P1)

16 Tháng Sáu 20219:10 CH(Xem: 297)

                      Nói Về Một Cuộc Cách Mạng Hướng Thượng (P1)

 

istockphoto-985185012-612x612                                                                       Hình iStock



Trần Công Lân



Hướng thượng ở đây không phải hướng về chúa, phật hay thượng đế. Hướng thượng chỉ là đi lên, tiến lên một bước nữa trong đời sống, trong xã hội, trong suy nghĩ của một con người để đóng góp cho nhân loại được hòa bình, hạnh phúc hơn chứ không phải làm gia tăng bản ngã, ham muốn của cá nhân.

Tại sao nước Mỹ tiến bộ? Tại sao ai cũng muốn đến nước Mỹ, nếu không là du học thì cũng là làm ăn, tìm hiểu (du lịch). Vậy nước Mỹ có gì đặc biệt?

Trong Hiến Pháp Hoa Kỳ, 17-9-1787 có ghi (Article I, section 8): " Quốc hội có quyền thăng tiến sự phát triển khoa học và nghệ thuật bằng cách bảo toàn thời gian ấn định cho tác giả và người phát minh có quyền về sự khám phá của họ".

Về mặt khoa học, kỹ thuật thì quyền lợi của người sáng chế là 20 năm. Bất kỳ cá nhân hay công ty nào sử dụng sẽ phải trả một số tiền hay chia xẻ lợi tức cho người sáng chế. Sự kiện này đã xảy ra từ 1641 khi Samuel Winslow được toà án Massachusetts xác định quyền sử dụng phương pháp khai thác muối trong vòng 10 năm.

Từ đó, những người dân Mỹ đứng trước lãnh thổ rộng lớn mà thiếu nhân lực, kỹ thuật nên đã cố gắng phát minh các máy móc, dụng cụ để cải tiến đời sống con người. Mỗi năm có hàng trăm ngàn đơn xin bằng sáng chế nộp tại Mỹ.

Phát minh không hẳn là một cái gì hoàn toàn mới. Đa số là sự cải tiến những gì đã có nhưng thay vì sửa đổi chút một thì mất công mà không đáng. Bằng phát minh đòi hỏi sự nhảy vọt, vượt trội hơn những gì đã có từ trước. Chính vì thế cứ khoảng mỗi thập niên là nền kinh tế Mỹ đổi khác chính vì dụng cụ, phương pháp, kỹ thuật… đã thay đổi mau lẹ.

Để đáp ứng nhu cầu kinh tế, lợi nhuận, các nhà phát minh đã bắt tay sản xuất trước khi bằng sáng chế được chấp thuận, thường là mất hơn 5 năm cứu xét để chấp thuận nếu không bị kiện cáo sau đó. Sau 20 năm thì sáng kiến sẽ trở thành tài sản chung của xã hội (public properties) và ai cũng có thể sử dụng mà không phải trả tiền cho người phát minh.

Nhưng mọi phát minh có phải đều hướng thượng hay không?

Không hoàn toàn như vậy.

Lúc đầu là vì sự cải thiện đời sống của con người. Nhưng rồi sau là vì quyền lợi kinh tế. Và khi khoa học- kỹ thuật (đòi hỏi sự chính xác) phải phối hợp với nghệ thuật (art) là sự trừu tượng, uyển chuyển, mơ hồ, nhập nhằng… thì hỗn loạn xảy ra.

Thí dụ một nhạc sĩ A sáng tác một bản nhạc "top hit" A-1, có nhãn hiệu trái táo "tròn", bán chạy bạc triệu (dĩ nhiên có xin bản quyền). Một nhạc sĩ B, kém khả năng hơn, muốn cạnh tranh cũng nhái lại bản nhạc khác có âm điệu và lời nhạc "hơi hơi" giống như A-1 hay có nhãn hiệu trái táo "méo". Dĩ nhiên nhạc sĩ A sẽ kiện B vì làm thiệt hại thương vụ của mình.

Hoặc như Trung Cộng ăn cắp (hack) các phát minh, kiểu mẫu về phi cơ, thuốc men, điện thoại… của các nước Tây phương để… “hướng thượng”?

Tuy rằng hiện nay các nước đã phối hợp nhau để cùng thỏa thuận về quy ước cho sự phát minh theo tiêu chuẩn quốc tế. Nhưng tại mỗi quốc gia đều có luật riêng.

Và đó là vấn đề: Thượng tôn pháp luật. Nhưng pháp luật vẫn có thể bị bẻ cong bởi miệng lưỡi của luật sư (Mỹ) hay của chế độ chuyên chính độc tài (Trung Cộng).

Khi các nhà khoa học, kỹ sư cặm cụi nghiên cứu trong phòng thí nghiệm để hoàn thành bản mẫu, họ đã ghi nhận lại tiến trình thực nghiệm. Tài liệu này sẽ giúp khi nộp đơn xin bằng phát minh vì xác định ngày tháng nhà phát minh đã phát kiến vấn đề cần giải quyết. Ngày khởi công sẽ đánh giá ai là người đầu tiên có ý định và sẽ được ưu tiên cấp bằng nếu thành công. Cho dù nếu A có chậm hơn B nhưng vì khởi công trước thì A vẫn được coi như tiên phong trước B mặc dù B đã thành công đưa ra thị trường.

Quy luật phát minh đòi hỏi người có sáng kiến phải trình bày rõ ràng để một kỹ thuật gia bình thường cũng có thể dựa theo đó để thực hiện sản phẩm. Vì thế sự bảo mật rất quan trọng. Các công ty, đại học, viện nghiên cứu có thể rình rập mua chuộc người, tin tức để vượt lên, qua mặt, sản xuất mặt hàng trước đối phương.

Nếu chỉ giản dị như vậy thì đã không có vấn đề. Nhưng vì con người có lòng tham. Người có thực tài thì ít mà tài lanh thì nhiều.

Khi một sản phẩm hữu dụng được phát minh thì sẽ có hàng trăm sản phẩm "nhái lại" do các nhà "phát minh" cóp nhặt chạy theo để hưởng lợi. Tuy không đầy đủ, chính xác, hữu dụng như sản phẩm chính gốc nhưng vì bán rẻ, vừa đủ xài… nên vẫn là thị trường tiêu thụ cho những người dân ít tiền nhưng tạo ra vấn đề khác là xả rác, tạo những công việc không lâu bền nên phí phạm nhân lực.

 

Hướng thượng là hướng về đâu trong đời sống thực tế?

Bạn là một nhà kinh tế thì sẽ phát triển kinh tế như thế nào?

Bạn là một nhà giáo dục thì sẽ phát triển giáo dục như thế nào?

Bạn là một nhà văn hóa thì sẽ phát triển văn hóa như thế nào?

Bạn là một nhà chính trị thì sẽ phát triển chính trị như thế nào?

Bạn là một nhà khoa học thì sẽ phát triển khoa học như thế nào?

 

Có muôn ngàn hướng để đi lên. Vậy khi nào rẽ trái, rẽ phải? Khi nào ngừng để kiểm soát?

Khi hướng thượng là sức ly tâm thì kinh tế không phù hợp với chính trị, giáo dục không thích hợp với văn hóa. Khi hướng thượng chỉ là phát minh về khoa học, kỹ thuật để đẩy mạnh phát triển kinh tế mà luật pháp, giáo dục không theo kịp thì sẽ xảy ra những hậu quả mà kinh tế toàn cầu cùng với trật tự thế giới mới chỉ đem lại những xáo trộn không cần thiết… và như vậy là phân hóa, không hội tụ thì còn gì là xã hội, quốc gia. Vậy thì đâu là sức hướng tâm? Hướng thượng mà không quy tụ về một mối thì đâu có thể gọi là hài hòa, hạnh phúc, cùng nhau xây đắp quê hương, dân tộc. Còn đâu là nhân loại chung sống trong một môi trường duy nhất: trái đất.

Khi làm việc trong một tổ chức, tất có ý kiến khác biệt, có sự phê bình (không phải chỉ trích) phải có lý do (so sánh, chọn lựa, đề nghị thay đổi). Khi một sinh hoạt trong tổ chức mà không có phê bình thì tổ chức đã chết rồi.

Tuân Tử: “Người chê ta mà chê phải là thầy của ta, người khen ta mà khen phải là bạn của ta, những kẻ vuốt ve, nịnh bợ ta chính là kẻ thù của ta vậy”.

Khi nào biết mình phải giữ vững lập trường? Khi nào phải thay đổi? Đó là công phu tu dưỡng của bạn chứ không phải lấy quyền thế để quyết định.

Nếu bạn là cấp lãnh đạo, bạn phải biết đi về đâu? Mục đích gì? Bao nhiêu điều lợi? Bao nhiêu điều hại? Nếu thay đổi thì như thế nào? Nhân sự dưới quyền có thể đảm đương được nhiệm vụ giao phó hay không? Hướng thượng không phải là ra trận thí quân để đạt mục tiêu. Đó là sự xây đắp ngôi nhà với từng viên gạch. Đặt một viên gạch sai là cả bức tường méo, sẽ làm sụp đổ cả ngôi nhà.

Nếu bạn là thuộc cấp, bạn có đủ can đảm lên tiếng phê bình cấp lãnh đạo trong lĩnh vực chuyên môn của bạn không? Nếu tổ chức của bạn không chấp nhận phê bình thì bạn sẽ phản ứng ra sao? Bỏ đi hay ở lại tiếp tục "tuân lệnh"? Đó cũng là công phu tu dưỡng của bạn.

Cũng chẳng vì muốn "hướng thượng" mà không có ý kiến, không biết làm sao, nên chắc ăn là đi hỏi "thầy" (vị lãnh đạo tôn giáo, linh mục, thượng tọa…). Nhưng gặp thời buổi mạt pháp thì tôn giáo suy đồi, còn đâu mà hướng thượng khi các vị lãnh đạo tôn giáo còn sa lầy.

 

         TCL

Tháng 12 năm 2020
 (Việt lịch 4899)
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn
04 Tháng Tám 2021
Theo tà ý của Ban tuyên giáo, tờ Vnexpress đã viết bài gian, trong đó họ dùng hình ảnh minh họa và chủ thích gian lận có chủ đích. Mục đích là xúi dân chích vaccine Tàu để vaccine Mỹ cho quan chức hưởng. Nếu dân không phát hiện thì họ đã xúi được khối dân nghe theo. Đây là cái gian có tính toán, cái gian xuất phát từ trung ương đảng truyền qua ban tuyên giáo rồi từ ban tuyên giáo truyền qua báo chí. Vì thế bài báo gian trên Vnexpress làm dậy sóng cộng đồng mạng mấy ngày qua là bài viết gian có chủ ý. Mà chủ ý ở đây không phải là chủ ý riêng của ban biên tập tờ báo này mà là chủ ý từ Bộ Chính Trị truyền xuống đến thằng viết báo.
03 Tháng Tám 2021
Người dân hôm nay đã thấy rõ cái được gọi là dân chủ, công bằng, văn minh của cộng sản chỉ là cái bánh vẽ to tướng, ăn hoài, ăn mãi mà vẫn không thấy thế nào là dân chủ, công bằng, văn minh. Họ đang thất nghiệp - không một nhà nước nào hỗ trợ, họ đang đói – không một cơ quan nào cứu đói cho họ, họ đang nhiễm Covid19 – không một cơ quan y tế nào quan tậm đến họ, có nhiễm thì đem cách ly, chết thì bó xác đem đi thiêu và chấm hết. Thế thì còn gì có thể ngăn cản người dân trong bước đường cùng này? Không phản kháng cũng chết mà phản kháng cũng chết thì có lý do gì...
03 Tháng Tám 2021
Ngoài chuyện vài viên chức hữu trách vô tình tiết lộ, hệ thống y tế đã lẳng lặng chích vaccine ngừa COVID-19 cho… cán bộ cấp cao (4), người sử dụng mạng xã hội đã chuyền cho nhau xem nhiều văn bản cho thấy, lãnh đạo, cựu lãnh đạo, cán bộ, kể cả cán bộ hưu trí của các ban, ngành, đoàn thể từ tỉnh tới huyện được ưu tiên chích vaccine ngừa COVID-19 của Pfizer, Moderna – những loại vaccine mà nhiều người Việt vẫn tin là tốt nhất, tỉ lệ hiệu quả cao nhất! Sự bất minh trong phân bổ, sử dụng vaccine không chỉ chừng đó, vaccine còn trở thành vật phẩm để… cho mượn ...
02 Tháng Tám 2021
Thống kê dân số cho thấy dân da màu, thiểu số ngày càng tăng và có khuynh hướng bầu cho đảng Dân Chủ trong khi dân da trắng có khuynh hướng bầu cho đảng Cộng Hòa ngày càng giảm. Kinh tế Mỹ chỉ có lợi cho dân nhà giàu, dân da trắng lao động (blue collars) không vươn lên nổi, lại bị mất việc khi các hãng, công ty chuyển việc làm ra nước ngoài. Khi chính trị gia Cộng Hòa mượn di dân bất hợp pháp để tố ván bài "công ăn việc làm" đã khơi dậy máu kỳ thị. Thực tế cho thấy di dân bất hợp chỉ làm những công việc mà người bản xứ chê bỏ.
01 Tháng Tám 2021
Chính sách của Trump không rõ rệt vì nội các không bao giờ thành hình, chỉ làm tạm bợ vì không tìm ra người hay không thông qua được sự phê chuẩn của Thượng Viện. Trong khi Trump đuổi các nhân vật cũ vì cho là phe đảng nhưng lại đưa con gái, con rể vào làm việc nước. Sự thách đố và hứa hẹn của Trump đối với các luật thành văn và bất thành văn đã gây xáo trộn cho chính quyền Mỹ và quốc tế khiến Mỹ gần như bị cô lập trên thế giới. Bức tường biên giới Mỹ-Mễ, thương chiến với Trung Cộng và các vụ kích động xung đột trong nước đã đẩy làn sóng kỳ thị ngày càng rõ rệt.
01 Tháng Tám 2021
Lý thuyết người dân có sự lựa chọn nhưng thực tế người dân hoàn toàn không có sự lựa chọn bởi tất cả những công ty tham gia vào thị trường mở đều mang mục đích lợi nhuận và họ mua điện từ các nhà sản xuất điện cùng giá hoặc theo giá thương thuyết với công ty sản xuất điện. Nhìn tất cả các công ty ở Texas, họ đều tính giá rất cao cho những ai sử dụng điện dưới 500 hoặc 1000 kWh cho mỗi tháng. Giá trên 2000 kWh mỗi tháng thì lúc đó tính giá thành của mỗi kWh mới rẻ còn không thì người tiêu thụ trả giá mắc hơn 30% nếu sử dụng điện dưới 2000 kWh....
30 Tháng Bảy 2021
Bội thu trong lúc toàn nhân dân gặp họa thì đủ thấy chính quyền CS này có vì dân hay không rồi. Nếu vì dân thì họ đã rót tiền vào túi dân rồi, mà nếu rót tiền nuôi 100 triệu dân thì bội thu ngân sách thế nào được? Vậy nên, con số đã nói lên tất cả. Chính quyền này nó xem núi tiền trong ngân khố của nó quan trọng hơn số phận toàn dân. Đảng chỉ biết bóc lột toàn dân chứ chưa bao giờ biết hỗ trợ toàn dân. Người Việt kỳ vọng gì ở cái chính quyền ích kỷ này chứ? Đừng mơ!
29 Tháng Bảy 2021
Cái thiệt hại gây ra bởi cái sai của con người thì con người sửa, cái thiệt hại bởi con virus thì chỉ có thể dùng vaccine để trị thôi. Việc doanh nghiệp sản xuất ngưng hoạt động và cảng Cát Lái bị giảm khả năng hoạt động là do virus, những trường hợp này cần phải đẩy tiến độ tiêm vaccine thật nhanh mới có thể cứu vãn, còn không thì bó tay. Tuy nhiên theo thống kê của trang Our World In Data cho thấy, tiến độ tiêm vaccine của Việt Nam tệ nhất trong 9 nước Đông Nam Á gồm: Singapore, Brunei, Phillipines, Malaysia, Indonesia, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam...
27 Tháng Bảy 2021
Nền kinh tế thị trường – định hướng XHCN của đảng đang phá sản vì Covid19, khi một quốc gia thất bại về kinh tế thì sẽ kéo theo sự khủng hoảng chính trị, bởi vì tầng lớp đảng viên đảng csVN chỉ là một bọn cơ hội chủ nghĩa, chúng vào đảng để làm giàu, để hạ cánh an toàn hưởng thụ nhưng khi bầu sửa của đảng đã cạn kiệt thì ngay lập tức bọn chúng sẽ phản đảng và đào thoát sng một quốc gia khác, vì thế chúng ta có thể nhìn thấy sự rạn nứt từ cơ sở hạ tầng cho đến thượng tầng cấu trúc đảng trong thời gian sắp tới; nếu Việt Nam vẫn không có giải phảp khắc phục dịch bệnh...
27 Tháng Bảy 2021
Nhưng tôi biết nhiều người hoàn toàn không nằm trong danh sách 9 nhóm này đã được tiêm chủng ngay trong tháng Năm tháng Sáu vừa qua. Các doanh nghiệp bỏ kinh phí ra “mua” ưu tiên cho nhân viên của mình. Các tòa báo, cơ quan nhà nước không có tiền thì “mua” bằng gì mà được ưu tiên? Tôi dám chắc nhiều cán bộ lãnh đạo trong tầm tuổi 50-60, khỏe mạnh, đã tiêm rồi, bỏ mặc hàng triệu người già yếu bệnh tật phơi thân cho virus. Đây không phải là sự lạm dụng tiền bạc, địa vị, quan hệ, mà là dùng cùi chỏ tranh giành sự sống với những người yếu đuối nhất trong xã hội.